III SO/Gl 12/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze wniosku A Sp. z o.o. Spółka komandytowa w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2017 r. A Sp. z o.o. Spółka komandytowa w K. w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka w uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że podjęła decyzję o zaprzestaniu działalności handlowej polegającej na nabywaniu, sprzedaży i składowaniu wyrobów stalowych. Według bilansu za ostatni rok obrotowy jej kapitał podstawowy wynosił 1.000,00 zł, natomiast kapitał własny kształtował się na poziomie (-) 81.421,72 zł. Poza kwotą 3,38 zł żadnego majątku nie posiada. Na dzień 31 grudnia 2015 r. poniosła bowiem stratę wynoszącą (-) 1.600,00 zł, podczas gdy jej zaległości wynikające z decyzji, którą skarży wynoszą 4.023.698,00 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: - sprawozdanie finansowe Spółki za 2015 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz bilansem za 2016 r.; - ewidencję środków trwałych wraz z deklaracjami VAT z okresu ostatnich trzech miesięcy; - sprawozdanie finansowe komplementariusza za 2015 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz bilansem za 2016 r.; - zeznania podatkowe komplementariusza i komandytariusza za 2015 r. Dodatkowo w piśmie z dnia 3 lutego 2017 r. poinformowała, że nie posiada kont bankowych i nie sporządza raportów kasowych z uwagi na brak operacji gotówkowych. Podobnie komplementariusz Spółka z o.o. A w Z. nie posiada żadnych środków trwałych, kont bankowych czy zgromadzonej w kasie gotówki. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r. referendarz odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że A Sp. z o.o. Spółka komandytowa w K. nie wykazała jakoby jej sytuacja materialna oraz jej wspólników uniemożliwiła partycypowanie w kosztach sądowych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka pismem z dnia 6 marca 2017 r. wniosła sprzeciw, żądając uwzględnienia swojego wniosku oraz zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu strona polemizowała z ustaleniami dokonanymi w postanowieniu referendarza sądowego, podkreślając, że tak jak w przypadku osób fizycznych ustawa nie uzależnia prawa pomocy od sytuacji finansowej współmałżonka, dzieci, wujka, stryjka, poręczyciela czy kontrahenta, tak w przypadku jednostek organizacyjnych nie uzależnia prawa pomocy od sytuacji podmiotów, które ewentualnie mogłyby odpowiadać posiłkowo. Zdaniem Spółki referendarzowi umknęło również to, że prawo do wymiaru sprawiedliwości nie jest usługą, która spółka może kupić, a za którą jeśli nie zapłaci, to zapłaci wspólnik. Pokreślono, że prawo do wymiaru sprawiedliwości jest konstytucyjnym prawem, o którym nie może decydować ewentualna możliwość pozyskania środków, które można by pozyskać, a wpis jest nagłą potrzebą życiową, której nie da się odłożyć w czasie. A Sp. z o.o. Spółka komandytowa w K. stanęła na stanowisku, że Państwo, które zmusza obywatela do gromadzenia pieniędzy na ewentualne przyszłe procesy byłoby zaprzeczeniem państwa dobrej wiary, domniemania niewinności i zasady zaufania obywatela do państwa. Do sprzeciwu dołączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego K. Wschód w K. z dnia [...] r., sygn. akt: [...] wyjaśniając, że względem Spółki toczy się postępowanie o ogłoszenie upadłości. Zdaniem wnioskodawcy prowadzenie tego postępowania świadczy o tym, że Spółka utraciła zdolność do regulowania swoich bieżących zobowiązań o charakterze pieniężnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że A Sp. z o.o. Spółka komandytowa w K., składając wniosek o prawo pomocy, żądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Podkreślić należy, że w samym sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Z wyjaśnień Spółki wynika, iż prawo pomocy powinno zostać jej przyznane pomimo braku wyczerpującego wykazania jej sytuacji finansowej. Należy zaakcentować, iż wbrew stanowisku Spółki koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Orzekając zatem w zakresie przyznania prawa pomocy, powinnością Sądu jest wyważenie zarówno interesu Państwa, a więc ogółu obywateli, jak i skarżącego (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 559/08, LEX nr 507298). Mając na uwadze powyższe, Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza z dnia 22 lutego 2017 r. Sąd stanął na stanowisku, iż referendarz słusznie podkreślił, iż ponieważ wnioskodawcą jest Spółka komandytowa, ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Stosownie bowiem do art. 102 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.) za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona. Również art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. W ślad za poczynionymi przez referendarza ustaleniami Sąd podniósł, iż komplementariuszem skarżącej Spółki jest A Sp. z o.o., która poza aktywami obrotowymi rzędu 3.885,51 zł żadnego majątku nie posiada, jednakże jej komandytariuszem jest P.Z., który za 2015 r. zadeklarował przychody rzędu: 16.684.188,99 zł i pomimo jego wyjaśnień, że te pochodzą z udziału w B Sp. z o.o. Sp. k. w upadłości likwidacyjnej, która jest pod zarządem syndyka, to z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika, że Spółka ta (w której posiada 64% udziałów) w 2015 r. wypracowała przychód rzędu 25.958.141,08 zł, z czego 16.613.210,29 zł przypadało na podatnika, czyli P.Z., który w tym okresie zadeklarował jeszcze przychód w kwocie 70.978,70 zł z działalności wspomagającej usługi finansowe oraz ze stosunku pracy i innych źródeł w wysokości 12.828,84 zł. Wskazane okoliczności uniemożliwiły uwzględnienie wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy. Podniesiona w sprzeciwie okoliczność o wyznaczenia tymczasowego nadzorcy sądowego zdaniem Sądu również nie wskazuje na brak możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego A Sp. z o.o. Spółkę komandytową w K.. Konkludując Sąd stanął na stanowisku, iż słusznie rozpoznający sprawę uznał, że skarżąca Spółka nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.