III SO/Gl 13/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Adam Gołuch po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E.F. o wymierzenie grzywny P w K. z tytułu nieprzekazania w terminie skargi na bezczynność P w W. Okręg [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć P w W. [...] Okręg [...] w K. grzywnę w wysokości 300 zł (słownie: trzysta złotych); 2. zasądzić od P w W. Okręg [...] w K. na rzecz skarżących kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 28 lipca 2024 r. E. F. (dalej "strona skarżąca" lub "strona"), wniosła o wymierzenie P w W. Okręg [...] w K. (dalej: "organ") grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j., dalej p.p.s.a.) z tytułu nieprzekazania w terminie skargi z 3 lipca 2024 r. na bezczynność P w W. Okręg [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 18 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny organowi, strona skarżąca podkreśliła, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że zachowanie organu polegające na nieprzekazaniu skargi Sądowi powoduje, że organ pozostaje w zwłoce z tytułu nieprzekazania do dnia wniesienia przedmiotowego wniosku o grzywnę skargi z 3 lipca 2024 r. a stanowi to naruszenie dyspozycji przepisu art. 54 § 4 p.p.s.a. W odpowiedzi na wniosek pełnomocnik organu wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że organ omyłkowo nie udzielił odpowiedzi stronie na ich wniosek z 18 czerwca 2024 r. Podkreślił, że od 2022 r. strona skarżąca zwracała się do organu o udzielenie odpowiedzi na powielające się pytania. Udzielenie powyższej odpowiedzi nastąpiło na podstawie § 14 ust. 1 pkt 3 statutu PZD w obowiązującym brzmieniu (uzyskanie informacji o działalności PZD), a nie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Pismem z 4 lipca 2024 r. organ odpowiedział na pytania skarżącej, natomiast nie udostępnił im dokumentów będących podstawą udzielonej odpowiedzi, ponieważ przepisy związkowe nie dopuszczają możliwości udostępnienia członkom PZD (działkowcom) dokumentów o udostępnienie informacji publicznej. Na koniec Organ podkreślił, że członkowie Zarządu ROD "A " w P. pełnią swoje funkcje społecznie i nie mieli wiedzy o konieczności przekazania przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego, jednocześnie PZD nie jest organem władzy publicznej, ale jest stowarzyszeniem ogrodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi - art. 54 § 1 p.p.s.a. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, a w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 ustawy o informacji publicznej stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w razie spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, sąd nie jest zobligowany do jej orzeczenia. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. Jak wskazano powyżej w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organ przekazuje sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. W rozpoznawanej sprawie, skarga wpłynęła do organu 4 lipca 2024 r. zatem winna być przekazana do Sądu najpóźniej 19 lipca 2024 r., czego jednak organ nie uczynił. Okoliczności podane w odpowiedzi na wniosek jako usprawiedliwienie nie przekazania skargi nie zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie. W świetle art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ jest podmiotem którego dotyczą przepisy tej ustawy. Stosownie do tego przepisu organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Z faktu bycia podmiotem zobowiązanym nie wynika jednak automatycznie powinność udzielenia żądanej wnioskiem informacji, niezależnie jednak od tego czy podmiot zobowiązany udzielił informacji niepełnej, czy też odmówił jej udzielenia oraz niezależnie jaka była przyczyna odmowy, w sytuacji gdy wnioskodawca wnosi skargę na bezczynność takiego podmiotu jego obowiązkiem - stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a.- jest przesłanie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią i materiałami dotyczącymi wniosku. Podmiot, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę na bezczynność, nie jest właściwy do jej oceny, gdyż ocena ta należy wyłącznie do sądu administracyjnego. Mając na uwadze przytoczone wyżej brzmienie przepisów stwierdzić należy, że przesłankami uprawniającymi Sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Przede wszystkim nie można akceptować sytuacji, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego sądu. W terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a., organ winien skompletować akta, sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta do sądu, a także wydać decyzję w trybie autokontroli. Sąd nie może akceptować sytuacji, w której organ zastępuje sąd i poprzez nieprzekazanie skargi pozbawia stronę wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi jasno, że organ przekazuje akta wraz z odpowiedzią na skargę. Oznacza to, że organ nie ma w tym zakresie swobody działania, albowiem akta, skargę i odpowiedź na nią przekazać musi. W przeciwnym wypadku naraża się na wymierzenie grzywny. Nie usprawiedliwia organu, że członkowie Zarządu ROD "A " w P. pełnią swoje funkcje społecznie i nie mieli wiedzy o konieczności przekazania przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Organ naruszył ciążący na nim obowiązek i ostatecznie nie przekazał skargi do sądu. Na marginesie trzeba dodać, że jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy organu w tym zakresie nie może mieć znaczenia pod kątem stwierdzenia naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wcześniej uchwale II GPS 3/09, nadto w postanowieniu z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14, z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21, z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 1211/21), w przedmiotowej sprawie będzie to jak wskazano powyżej termin 15 dniowy. Stanowczego podkreślenia wymaga, że już dwukrotne wymierzenie organowi grzywny z wniosku E.F. nie przyniosło oczekiwanych rezultatów (sprawy o sygn. akt III SO/Gl 23/23 oraz III SO/Gl 20/23). Organ w nie przekazując Sądowi skargi z 3 lipca 2024 r, uprawnił ponownie skarżącą do wniesienia o wymierzenie kolejnej grzywny. Szczególnej krytyki wymaga także fakt, że skarga ta do chwili obecnej nie została przekazana do Sądu. Zatem okoliczność wskazana przez organ reprezentowany w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, że członkowie organu nie mieli wiedzy o konieczności przekazania przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Organ uiszczając 21 maja 2024 r. orzeczoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach grzywnę z całą pewnością miał już świadomość ciążących na organie obowiązkach związanych z właściwym przekazaniem skargi z 3 lipca 2024 r. Biorąc pod uwagę powyżej opisane okoliczności uznać należy, że zaniedbanie organu nie uzasadniało zastosowanie najniższej możliwej kwoty grzywny ja to wnioskował pełnomocnik organu. Za adekwatną do stopnia przewinienia organu uznano kwotę 300 złotych. Wymierzając grzywnę we wskazanej w postanowieniu wysokości Sąd wziął pod uwagę skomplikowany, pod względem interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, charakter sprawy a z drugiej strony fakt, że organ nadal pozostaje w bezczynności ponieważ do chwili obecnej nie przekazał skargi z 3 lipca 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi umożliwiając jej sądową kontrolę. Należy podkreślić, że do wysokości grzywny określonej w art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie art. 154 § 3 p.p.s.a. ustalający jej górną granicę w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku 2023 wyniosło 6.246,13 zł natomiast w III kwartale 2024 r. wyniosło 8.161,62 zł. Natomiast dolna granica grzywny nie została określona. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji na zasadzie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Zasądzona kwota odpowiada równowartości wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny. Wobec powyższego, na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, jak w sentencji postanowienia