III SO/Gl 16/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. B. o wymierzenie grzywny Prezesowi Fundacji [...] w B. za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Prezesowi Fundacji [...] w B. grzywnę w kwocie 500 (pięćset) złotych; 2. zasądzić od Prezesa Fundacji [...] w B. na rzecz skarżącego 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 4 sierpnia 2022 r. J. B. (dalej jako strona, skarżący, wnioskodawca) domagał się wymierzenia Prezesowi Fundacji [...] w B. (dalej również jako organ) grzywny za nieprzekazanie w terminie złożonej skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że 17 lutego 2022 r. do organu złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Dnia 22 marca 2022 r., organ poinformował, że nie jest podmiotem publicznym i nie wykonuje zadań publicznych i jest zobowiązany do udostępnienia jedynie informacji na temat wydatkowania środków pozyskanych ze źródeł publicznych. Strona 5 maja 2022 r. złożyła ponowne wezwanie o udostępnienie informacji publicznej i uzupełnienie udzielonej odpowiedzi. Pismem z 9 czerwca 2022 r. organ odmówił udzielenia żądanych informacji ze względu na tajemnicę handlową. Skarżący 5 lipca 2022 r. złożył w organie skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji adresowaną do tutejszego Sądu. Skarga, do dnia złożenia wniosku o wymierzenie grzywny, nie została przekazana do Sądu. W ocenie skarżącego zostały spełnione przesłanki do wymierzenia grzywny, ponieważ organ nie dochował terminu do przekazania skargi do sądu administracyjnego. Przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska. Wniosek o wymierzenie grzywny, po usunięciu braków formalnych, Sąd doręczył organowi 19 września 2022 r. wyznaczając czternastodniowy termin do ustosunkowania się do jego treści. W odpowiedzi z 30 września 2022 r. (data wpływu 4 października 2022 r.) organ wniósł o odrzucenie wniosku zaprzeczając, jakoby wpłynęła do niego skarga na bezczynność. W tych okolicznościach zarządzeniem sprawozdawcy z 31 października 2022 r. organ został wezwany do przedłożenia kopii pisma, które wpłynęło do organu 6 lipca 2022 r. (zob. potwierdzenie odbioru podpisane przez R. B.), a które zostało nadane przez J. B. 5 lipca 2022 r. (zob. potwierdzenie nadania), ponieważ z treści wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność do tutejszego Sądu wynikało, że korespondencja ta zawierała skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej kierowaną do Sądu za pośrednictwem organu, zaś organ zaprzeczał, jakoby taka skarga do niego wpłynęła. W odpowiedzi udzielonej 23 listopada 2022 r. organ przesłał pisma, które otrzymał 6 lipca 2022 r., wśród których była skarga na bezczynność datowana na 4 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako ppsa) ppsa organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Termin ten ulega jednak skróceniu do 15 dni w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej zwana udip). Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 ppsa, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § art. 54 § 2 ppsa, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 ppsa określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Stosownie do treści art. 55 § 1 ppsa, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ppsa. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Co istotne, naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 ppsa jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21). Wskazuje na to NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl), że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 ppsa. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny Sąd nie bada merytorycznie złożonej skargi. Na tym etapie Sąd nie zajmuje zatem stanowiska, czy żądane informacje stanowią informację publiczną, ani czy organ właściwie procedował wniosek strony. To nastąpi dopiero w wyroku kończącym postępowanie w sprawie. Bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku o nałożenie grzywny pozostaje stanowisko organu, jakoby prawidłowo załatwił wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Sąd podziela również i to stanowisko, że nałożenie grzywny za przekroczenie terminu z art. 54 § 2 ppsa wiąże się z funkcją represyjną, albowiem możliwość nałożenia grzywny na organ realizuje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymierzenie grzywny pełni także funkcję prewencyjną, ponieważ służy również zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ, jak i przez pozostałe organy. Przyczyny i okres naruszenia obowiązku z art. 54 § 2 ppsa może natomiast mieć wpływ na ocenę, czy nałożenie grzywny w określonej wysokości znajduje w danej sytuacji uzasadnienie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że orzeczenie sądu w przedmiocie nałożenia grzywny na organ ma charakter uznaniowy, a sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym także przyczyny niewypełnienia obowiązku (powołana wyżej uchwała NSA w sprawie II GPS 3/09, ponadto postanowienie NSA z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14). W niniejszej sprawie przyczyny nieprzekazania skargi nie zostały przez organ ujawnione. W swoim pierwszym piśmie z 30 września 2022 r. organ wręcz zaprzeczył, jakoby skarga do niego wpłynęła. To spowodowało konieczność skonfrontowania stanowisk stron i wyjaśnienia, czy skarga rzeczywiście wpłynęła do organu 6 lipca 2022 r., jak twierdził skarżący. Na wezwanie Sądu organ przesłał złożoną skargę nie wyjaśniając przyczyn niewypełnienia ustawowego obowiązku przekazania skargi w terminie. Z tych względów Sąd uznał za niewiarygodne twierdzenia organu, jakoby skarga doń nie wpłynęła. W konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia wniosku. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze również charakter, pozycję i sytuację organu administracji, przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów, a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 ppsa, a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczności faktyczne, które legły u podstaw uchybienia przez organ ciążącemu na nim obowiązkowi. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd stanął na stanowisku, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarga została przekazana do Sądu z naruszeniem ustawowego terminu. Taka sytuacja nie może być akceptowana, bowiem prowadzi do pozbawienia strony wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego był zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 ppsa. W konsekwencji w ocenie Sądu zaszły przesłanki do nałożenia grzywny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd uznał, że kwota 500 zł będzie wystarczająca do realizacji celów grzywny i uzasadniona zachowaniem organu. Organ bowiem zaprzeczał złożeniu skargi na bezczynność w piśmie kierowanym do Sądu. Nie przekazując skargi nie tylko decydował o prawie do Sądu strony, ale również wprowadzał w błąd Sąd. Przesłał skargę do Sądu dopiero na kolejne wezwanie Sądu. Przyjąć należy, że dopiero zainicjowanie postępowania o wymierzenie grzywny spowodowało reakcję organu i to też z opóźnieniem. Grzywna w wysokości określonej w sentencji wystarczająco zmotywuje organ do troski o właściwą obsługę pism. Zrealizowana zostanie zatem funkcja prewencyjna grzywny. Wskazana wyżej kwota będzie stanowiła również wystarczającą dolegliwość dla organu i spełni funkcję represyjną. W punkcie drugim sentencji Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 ppsa.