III SO/Gl 17/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Adam Gołuch po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E.F. o wymierzenie grzywny Polskiemu Związkowi Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie Okręg Śląski w Katowicach w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi na niewykonanie wyroku z 24 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 208/24 wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: 1. wymierzyć Polskiemu Związkowi Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie Rodzinny Okręg Śląski w Katowicach grzywnę w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych); 2. zasądzić od Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie Okręg Śląski w Katowicach na rzecz skarżących kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z 24 maja 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 208/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie Okręg Śląski w Katowicach (dalej organ) dopuścił się bezczynności przedmiocie wniosku E. F. (salek skarżąca) o udostępnienie informacji publicznej oraz zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym orzeczeniem. Prawomocny wyrok z 24 maja 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 208/24 został doręczony organowi 26 września 2024 r. Skarżąca pismem z 11 października 2024 r. wezwała organ do wykonania powyższego, prawomocnego wyroku. Pismem z 15 października 2024 r. wniosła skargę na niewykonanie wyroku (wpływ do organu 16 października 2024 r.). Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu pismem z 12 listopada 2024 r. wniosła o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi z 15 października 2024 r. na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j., dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny organowi, strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 54 § 1-2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, który to przekazuje całość akt sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi. Termin ten został natomiast skrócony przepisem szczególnym tj. art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej u.d.i.p., według którego do skarg w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a z zastrzeżeniem, że obowiązkiem organu jest przekazanie skargi w terminie 15 dni. W odpowiedzi na wniosek pełnomocnik organu wniósł o jego odrzucenie ewentualnie o oddalenie. Zdaniem pełnomocnika organu termin do przekazanie skargi z 15 października 2024 r. wynosił 30 dni od jej otrzymania, gdyż żądane przez skarżącą informacje i dokumenty nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi - art. 54 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie skarga dotyczyła niewykonania prawomocnego wyroku z 24 maja 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 208/24 w kwestii bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a w myśl art. 21 pkt 1 u.d.i.p. przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 ustawy o informacji publicznej stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w razie spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, sąd nie jest zobligowany do jej orzeczenia. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. Jak wskazano powyżej w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organ przekazuje sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. W rozpoznawanej sprawie, skarga z 15 października 2024 r. wpłynęła do organu 16 października 2024 r. zatem winna być przekazana do Sądu najpóźniej 31 października 2024 r., czego jednak organ nie uczynił. Organ, reprezentowany w sprawie przez fachowego pełnomocnika, przekazał skargę z odpowiedzią dna skargę i aktami sprawy dopiero 14 listopada 2024 r. Okoliczności podane w odpowiedzi na wniosek jako usprawiedliwienie nie przekazania skargi nie zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie. Mając na uwadze przytoczone wyżej brzmienie przepisów stwierdzić należy, że przesłankami uprawniającymi Sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Przede wszystkim nie można akceptować sytuacji, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego sądu. W terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a., organ winien skompletować akta, sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta do sądu, a także może wydać decyzję w trybie autokontroli. Sąd nie może akceptować sytuacji, w której organ zastępuje sąd i poprzez nieprzekazanie skargi pozbawia stronę wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi jasno, że organ przekazuje akta wraz z odpowiedzią na skargę. Oznacza to, że organ nie ma w tym zakresie swobody działania, albowiem akta, skargę i odpowiedź na nią przekazać musi w zakreślonym terminie. W przeciwnym wypadku naraża się na wymierzenie grzywny. Nie usprawiedliwia organu, że członkowie Zarządu ROD "[...]" w P. pełnią swoje funkcje społecznie i nie mieli wiedzy o konieczności przekazania przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Organ naruszył ciążący na nim obowiązek i ostatecznie nie przekazał skargi do sądu w wyznaczonym terminie. Na marginesie trzeba dodać, że jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy organu w tym zakresie nie może mieć znaczenia pod kątem stwierdzenia naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wcześniej uchwale II GPS 3/09, nadto w postanowieniu z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14, z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21, z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 1211/21), w przedmiotowej sprawie będzie to jak wskazano powyżej termin 15 dniowy. Podkreślić należy, że już kilkukrotnie Sąd wymierzał organowi grzywny z wniosku E.F., co nie przyniosło oczekiwanych rezultatów (sprawy o sygn. akt III SO/Gl 23/23, III SO/Gl 20/23, III SO/Gl 13/24). Organ w nie przekazując Sądowi w terminie skargi z 15 października 2024 r, uprawnił ponownie skarżącą do wniesienia o wymierzenie kolejnej grzywny. Wymierzając grzywnę we wskazanej w postanowieniu wysokości Sąd wziął pod uwagę skomplikowany, pod względem interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, charakter sprawy oraz fakt przekazania skargi z 15 października 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi 14 listopada 2024 r. Należy podkreślić, że do wysokości grzywny określonej w art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie art. 154 § 3 p.p.s.a. ustalający jej górną granicę w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku 2024 wyniosło 7.140,52. Natomiast dolna granica grzywny nie została określona. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji na zasadzie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Zasądzona kwota odpowiada równowartości wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny. Wobec powyższego, na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, jak w sentencji postanowienia