III SO/Gl 18/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "A" H., A. F. Sp. j. w likwidacji w Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. "A" Spółka jawna w likwidacji domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. Żądanie to powtórzyła następnie na druku urzędowego formularza PPPr, czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 18 grudnia 2012 r. W jego motywach podała, że w związku z wypowiedzeniem przez wspólnika H. F. umowy spółki na koniec roku obrotowego 2007, znajduje się w stanie likwidacji. Działalność zakończyła w 2008 r. ze stratą w wysokości [...] zł. Na dowód czego przedłożyła sporządzony za ten rok bilans. Z powyższego ustalono, że kapitał Spółki wynosił wartość ujemną – [...] zł, natomiast zobowiązania krótkoterminowe [...] zł. Tymczasem rzeczowe aktywa trwałe obejmujące urządzenia techniczne i maszyny wycenione zostały na kwotę [...] zł, podczas gdy aktywa obrotowe wynosiły [...] zł. Obejmowały one: zapasy ([...] zł), należności krótkoterminowe ([...] zł) i inwestycje krótkoterminowe ([...] zł). Majątek ten okazał się jednak niewystarczający dla przeprowadzenia prowadzonych wobec Spółki egzekucji, które z uwagi na fakt niemożności uzyskania sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych zostały umorzone (vide: dział 4, rubryka nr 4 KRS). W chwili obecnej Spółka zadeklarowała brak jakichkolwiek składników majątku, w tym środków pieniężnych koniecznych do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Z zeznania podatkowego za 2011 r. ustalono, że nie osiąga ona żadnych przychodów. Podobnie jej wspólnicy utrzymują się z renty, która wynosi [...] zł brutto. H. F. jest bowiem osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W kosztach utrzymania pomagają im rodzice, u których zamieszkują. A stan zdrowia A. F. uniemożliwia mu podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – może być przyznane, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a. przewiduje możliwość ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego tylko wtedy, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. umowy zlecenia). Niemniej jednak według prezentowanych w doktrynie poglądów rozpoznający sprawę może odmówić ustanowienia pełnomocnika w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że wypowiedzenie pełnomocnictwa, bądź rozwiązanie stosunku zatrudnienia, stosunku wynikającego z umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym nastąpiło w celu obejścia przepisów o prawie pomocy (vide: J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 634). Ponieważ z akt administracyjnych sprawy o sygn. akt III SA/Gl 1994/12, do której wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego się odnosi, ustalono że skarżąca Spółka była reprezentowana przez doradcę podatkowego B. K. (vide: k-3), a udzielone jej pełnomocnictwo dotyczyło również reprezentowania strony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach (brak informacji o jego wypowiedzeniu). Dlatego też złożony w tym zakresie wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Nie jest bowiem możliwe zastosowanie instytucji podstawienia, albowiem z treści art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy jej nie obejmuje i nie dotyczy. Odnosząc się natomiast do drugiej części wniosku stwierdzić należało, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) została spełniona. Analiza stanu majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz przedłożone do akt dokumenty źródłowe, prowadzi do wniosku, iż sytuacja finansowa skarżącej Spółki rzeczywiście nie pozwala pokryć zarówno kosztów wpisu, który wynosi [...] zł, jak również pozostałych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych i wydatków. Działalność gospodarczą Spółka zakończyła bowiem w 2008 r. ze stratą w wysokości [...] zł. W chwili obecnej nie posiada żadnych składników majątku, w tym środków pieniężnych koniecznych do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Podobnie z informacji PIT-B za 2011 r. wynika, że w powyższym okresie nie wypracowała żadnego przychodu, a prowadzone przeciwko niej egzekucje, zmierzające do wyegzekwowania spornych zaległości, zostały umorzone. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.