III SO/Gl 18/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P.(P.) o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy S. z tytułu nieprzekazania sądowi w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę dotyczącą bezczynności Wójta Gminy S. w zakresie informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Wójtowi Gminy S. grzywnę w wysokości 400,00 (słownie: czterysta) złotych; 2. zasądzić od Wójta Gminy S. na rzecz skarżącego kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 23 listopada 2024 r. M. P. (dalej jako: "skarżący" lub "strona skarżąca"), za pośrednictwem fachowego pełnomocnika, złożył wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy S. (dalej jako: "organ") grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j., dalej p.p.s.a.) z tytułu nieprzekazania w terminie skargi z 13 czerwca 2024 r. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jego wniosek z 11 kwietnia 2022 r. We wniosku skarżący wskazał, że organ pozostaje w zwłoce z tytułu nieprzekazania do dnia wniesienia przedmiotowego wniosku o wymierzenie grzywny, skargi z 13 czerwca 2024 r., a stanowi to naruszenie dyspozycji przepisu art. 54 p.p.s.a. Ponadto wnioskodawca zwrócił się o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie. Podkreślił, że wniosek został złożony w okresie pandemii SARS-CoV-2, który charakteryzował się zwiększoną zachorowalnością oraz wynikającą z tego absencją pracowników. Ponadto organ wskazał, że omyłkowo nie dopełnił swego ustawowego obowiązku i nie przekazał w terminie skargi sądowi. Zaznaczył, że przedmiotową skargę przekazał wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w dniu 6 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi - art. 54 § 1 p.p.s.a. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, a w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 ustawy o informacji publicznej stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w razie spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, sąd nie jest zobligowany do jej orzeczenia. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. Jak wskazano powyżej w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organ przekazuje sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. W rozpoznawanej sprawie, skarga wpłynęła do organu w dniu 17 czerwca 2024 r. zatem winna być przekazana do Sądu najpóźniej w dniu 2 lipca 2024 r., czego jednak organ nie uczynił. Przekazał bowiem skargę dopiero w dniu 18 lutego 2025 r., a nie jak wskazał organ w odpowiedzi na wniosek w dniu 6 września 2024 r. Okoliczności podane w odpowiedzi na wniosek jako usprawiedliwienie nie przekazania skargi nie zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie. W świetle art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ jest podmiotem którego dotyczą przepisy tej ustawy. Stosownie do tego przepisu organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Z faktu bycia podmiotem zobowiązanym nie wynika jednak automatycznie powinność udzielenia żądanej wnioskiem informacji, niezależnie jednak od tego czy podmiot zobowiązany udzielił informacji niepełnej, czy też odmówił jej udzielenia oraz niezależnie jaka była przyczyna odmowy, w sytuacji gdy wnioskodawca wnosi skargę na bezczynność takiego podmiotu jego obowiązkiem - stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a.- jest przesłanie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią i materiałami dotyczącymi wniosku. Podmiot, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę na bezczynność, nie jest właściwy do jej oceny, gdyż ocena ta należy wyłącznie do sądu administracyjnego. Mając na uwadze przytoczone wyżej brzmienie przepisów stwierdzić należy, że przesłankami uprawniającymi Sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Przede wszystkim nie można akceptować sytuacji, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego sądu. W terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a., organ winien skompletować akta, sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta do sądu, albo wydać decyzję w trybie autokontroli. Sąd nie może akceptować sytuacji, w której organ zastępuje Sąd i poprzez nieprzekazanie skargi pozbawia stronę wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi jasno, że organ przekazuje akta wraz z odpowiedzią na skargę. Oznacza to, że organ nie ma w tym zakresie swobody działania, albowiem akta, skargę i odpowiedź na nią przekazać musi. W przeciwnym wypadku naraża się na wymierzenie grzywny. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Organ naruszył ciążący na nim obowiązek i ostatecznie w terminie nie przekazał skargi do sądu. Na marginesie trzeba dodać, że jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy organu w tym zakresie nie może mieć znaczenia pod kątem stwierdzenia naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wcześniej uchwale II GPS 3/09, nadto w postanowieniu z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14, z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21, z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 1211/21), w przedmiotowej sprawie będzie to jak wskazano powyżej termin 15 dniowy. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 400,00 złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku oraz charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres uchybienia terminowi przekazania skargi, jak również fakt, że w dacie rozpoznawania wniosku skarga została przekazana do tut. sądu. W ocenie Sądu, grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Należy podkreślić, że do wysokości grzywny określonej w art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie art. 154 § 3 p.p.s.a. ustalający jej górną granicę w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast dolna granica grzywny nie została określona. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji na zasadzie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł. W związku z powyższym niezależnie od zasądzenia kwoty uiszczonego wpisu sądowego od skargi należało zasądzić kwotę kosztów zastępstwa procesowego. Na zasądzone koszty zastępstwa procesowego adwokata składa się kwota 480 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wobec powyższego, na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. w związku z art. 200 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, jak w sentencji postanowienia.