III SO/Gl 2/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 zł (dwieście złotych); 2. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z bratem i bezrobotnym ojczymem. Poza domem o pow. 180 m2, obciążonym hipotecznie, innych składników majątku nie posiada. Prowadzoną działalność gospodarczą zawiesił z uwagi na problemy finansowe (zaległości względem urzędu skarbowego oraz zakładu ubezpieczeń społecznych). W chwili obecnej uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia rzędu 3.200,00 zł. Do powyższych skierowane zostało postępowanie egzekucyjne, a dokonywane potrącenia kształtują się na poziomie 1.600,00 zł. Wprawdzie wynagrodzenie jego brata wynosi 2.400,00 zł, niemniej jednak ponoszone wydatki to nie tylko opłaty za tzw. media w kwocie 1.000,00 zł, ale również raty leasingowe rzędu 1.957,00 zł. Ponadto bank z uwagi na problemy z płatnościami wypowiedział umowę o kredyt hipoteczny, a zatem zobowiązany jest do spłaty kwoty 550.000,00 CHF (vide: dokumenty dołączone do wniosku). Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - zeznania podatkowe skarżącego za 2016 r., gdzie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu [...] i pośrednictwa wykazano przychody rzędu 118.579,43 zł, które po potrąceniu o ponoszone koszty ich uzyskania przyniosły stratę w kwocie 10.168,75 zł, natomiast z tytułu zatrudnienia wykazano dochody wynoszące 59.294,51 zł (vide: zeznanie PIT-36L i PIT-37); - wydruk z CEIDG wskazujący na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 9 marca 2017 r.; - dokumenty wskazujące na dokonywane z tytułu koniecznego utrzymania wydatki, to jest gaz (875,68 zł), wodę (80,94 zł), użytkowanie wieczyste (823,91 zł), energię elektryczną (338,96 zł), tv (39,90 zł) wraz z oświadczeniem o ponoszonych wydatkach na żywność (1.500,00 zł) i leki (100,00 zł); - wydruk z kont bankowych prowadzonych przez Bank [...], których saldo wynosiło: 47,59 zł (luty), 10,59 zł (marzec i kwiecień), podczas gdy limit w koncie osobistym wynosił 1.600,00 zł; - odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości o pow. 557 m2 położonej przy ul. [...] w K.; - zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z uwagi na posiadane zadłużenie w kwocie 2.136.876,57 zł i 2.141.651,10 zł oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z uwagi na dochodzone w drodze egzekucji należności rzędu 2.117.038,70 zł; - zaświadczenie o wynagrodzeniu na stanowisku specjalisty ds. informatyki za wynagrodzeniem rzędu 5.653,20 zł brutto, to jest 1.986,72 zł netto; - PIT-11 wystawiony przez Komendę Wojewódzką Policji w K., gdzie z tytułu zatrudnienia brat skarżącego wypracował dochód rzędu 28.650,85 zł, a nadto zaświadczenie o zarobkach, które w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosiło średnio 3.155,42 zł netto oraz wydruk z konta bankowego, którego saldo wynosiło 1.062,51 zł; - zaświadczenie z zakładu ubezpieczeń społecznych z dnia 12 maja 2017 r., z którego ustalono, że ojczym skarżącego po rozwiązaniu umowy o pracę w dniu 28 lutego 2017 r. nie został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna (zaświadczenie z PUP z dnia 12 maja 2017 r. wystawione w tym przedmiocie). Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że skarżący do dnia orzekania nie wykonał w całości wezwania z dnia 18 kwietnia 2017 r. do uzupełnienia złożonego wniosku. Referendarz zauważył, że nie nadesłano wyciągu z konta oszczędnościowego w [...] Bank, jak również kont bankowych, które posiadał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Zwrócił uwagę także, że powody, dla których ojczym skarżącego nie został zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku nie są znane. Referendarz podniósł także, że na konto wnioskodawcy poza wynagrodzeniem za pracę wpływają niewielkie, ale jednak, dodatkowe sumy zatytułowane "mieszkanie", choć on sam podobnie jak jego brat dokonuje opłat z tytułu wynajmu ; jednak stosowne umowy zawarte w tym przedmiocie nie zostały nadesłane, podobnie jak dodatkowe wyciągi z rachunku bankowego brata skarżącego prowadzone w [...]. Referendarz zauważył także, że z dokumentów źródłowych, które nadesłano ustalono, że zarówno skarżący jak i jego brat dokonują zakupów na stacjach paliw, a nadto zobowiązani są do spłacania rat z tytułu leasingu, niemniej jednak użytkowania pojazdów mechanicznych nie deklarują. Dalej podniesiono, że zaległości wnioskodawcy w opłatach z tytułu użytkowania wieczystego dotyczą 2014 r., 2015 r. i 2016 r., kiedy poza wynagrodzeniem za pracę uzyskiwał dodatkowe przychody z tytułu prowadzonej w zakresie handlu [...] działalności gospodarczej a zaległości w pozostałych opłatach nie odnotowano. Zwrócono uwagę, że brat skarżącego jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych zatrudniony jest w Komendzie Miejskiej Policji w K. za wynagrodzeniem rzędu 3.155,42 zł, niemniej jednak na jego konto 14 lutego 2017 r. i 16 marca 2017 r. wpłynęły dodatkowe środki rzędu 6.273,00 zł i 2.430,00 zł. Ponieważ z treści przelewów nie wynika, czy mają one charakter stały, czy czasowy, a nadto czy brat partycypuje w kosztach utrzymania domu, w którym skarżący zamieszkuje, skoro na zaświadczeniu o zarobkach brata widnieje inny adres, natomiast na PIT-11 w miejscu adres podano ul. [...] w K., referendarz uznał, że złożony wniosek w świetle powyższych danych jako niekompletny nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zgadzając się powyższym rozstrzygnięciem skarżący, pismem z dnia 3 lipca 2017 r., złożył sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie przywołał argumentację przedstawioną uprzednio w treści urzędowego formularza. Przypomniał, że w toku postępowania wpadkowego zwrócił się z prośbą o przedłużenie wyznaczonego terminu, jednak referendarz sądowy nie ustosunkował się do tego wniosku. Odnosząc się do wątpliwości wyrażonych przez referendarza wyjaśnił, że jego brat już nie zamieszkuje wraz z nim a w trakcie składania wniosku był w trakcie przeprowadzki i tylko z tego powodu został wskazany we wniosku jako osoba współprowadząca gospodarstwo domowe. Ojczym skarżącego z powodu problemów ze skompletowaniem dokumentów nie został do tej pory zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skarżący zauważył, że nie był wzywany do nadesłania umów najmu mieszkania, jednak związane z nimi wydatki zostały udokumentowane w wyciągu z rachunku bankowego. Zaznaczył także, że użytkuje pojazd w leasingu i jest w trakcie jego spłacania. Wyjaśnił także, że przedłożył, zgodnie ze swoim rozumieniem wezwania referendarza wyciągi z tych rachunków bankowych, na których w ciągu ostatnich trzech miesięcy dokonywane były operacje finansowe; pozostałe zostały zamknięte przez banki. Do sprzeciwu dołączono wykaz zaległości skarżącego względem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. na dzień 13 października 2016 r. na łączną kwotę 67.771, 28 zł odpis decyzji tegoż organu z [...] r. o odmowie udzielenia skarżącemu ulgi płatniczej oraz elektroniczne zestawienie operacji na rachunku bankowym w [...] za okres od 1 stycznia 2016 r. do 28 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy przywołać zasady sformułowane w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższych okoliczności, uznać należy sprzeciw za zasadny w stopniu pozwalającym na częściowe uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że skarżący w sprzeciwie w sposób przekonujący i kompletny wyjaśnił wątpliwości referendarza sądowego. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając sprzeciw, dysponował kompletnym materiałem pozwalającym ocenić stan majątkowy skarżącego. Tym bardziej, że braki w zakresie nadesłanej dokumentacji nie były wynikiem złej woli, w istocie w piśmie z 17 maja 2017 r. skarżący wystąpił o przedłużenie terminu sądowego i referendarz nie ustosunkował się do tego wniosku. W świetle przedłożonych dokumentów oczywistym jest, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi wynoszącego 14.883 zł. Zarazem jednak nie można tracić z pola widzenia, że wnioskodawca otrzymuje stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę, który po dokonaniu potrąceń wynosi 1.986,72 zł. Biorąc pod uwagę tę kwestię uznać należy, że skarżący winien partycypować w kosztach postępowania w części adekwatnej do posiadanych środków majątkowych. Sąd uznał, że w granicach możliwości skarżącego mieści się każdorazowe uiszczenia opłaty sądowej w granicach 200 złotych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.