III SO/Gl 3/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy odnoszącego się do sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie całkowitym postanawia: 1. zwolnić skarżącego z kosztów sądowych w części przekraczającej każdorazowo 500 (pięćset) złotych, 2. odmówić zwolnienia w pozostałej części. Wnioskiem z [...] r., nadesłanym bezpośrednio do tut. Sądu, K.K. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnim dzieckiem. Ich dochody wynoszą łącznie [...] zł brutto. Obejmują one wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy rzędu [...] zł brutto, tj. ponad [...] netto (vide: zeznanie podatkowe PIT-37 za 2013 r.) oraz stypendium – staż żony, które wynosi [...] zł (vide: zaświadczenie z PUP z dnia [...] r.). Natomiast ponoszone wydatki obejmują: raty kredytów ([...]zł), opłaty za gaz ([...]zł), energię elektryczną ([...]00 zł), wodę ([...]zł), wywóz śmieci ([...]zł), podatek od nieruchomości ([...]zł – wydatek roczny), a nadto węgiel ([...] zł – wydatek roczny), wyposażenie domu ([...] zł), przedszkole, jedzenie, środki i kosmetyki do pielęgnacji dziecka ([...] zł), leczenie ([...] zł), naprawę uszkodzonego samochodu marki [...] rocznik [...] ([...] zł - vide: karta kontrolna szkody), jego ubezpieczenie ([...] zł – wydatek roczny), paliwo do samochodu ([...] zł) oraz przeglądy okresowe ([...] zł – wydatek roczny). Do wniosku dołączono zaświadczenie z zakładu pracy, z którego ustalono, że wnioskodawca zatrudniony jest w "A". Jego miesięczne wynagrodzenie po potrąceniach wynosi średnio [...] zł netto. Na podstawie wyroku SR w W. Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] r. zobowiązany bowiem został do płacenia alimentów na rzecz swojej żony i dziecka w łącznej kwocie [...] zł. Dodatkowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. na podstawie wystawionych [...] r. tytułów wykonawczych prowadzi wobec jego osoby egzekucję, w wyniku której kwota zwrotu podatku VAT została mu wstrzymana. Wobec powyższego zlikwidował prowadzoną dotychczas działalność gospodarczą. Wprawdzie posiada kartę kredytową w "B", gdzie przyznany limit wynosi [...] zł, jednak dostępny limit na dzień [...] r. wynosił [...] zł. Również na koncie osobistym w "C" posiada przyznany limit rzędu [...] zł, jednak saldo końcowe na dzień [...] r. wynosiło (-)[...] zł. Dodatkowo wyjaśnił, że razem z rodziną zamieszkuje w domu należącym do jego matki J. K. (vide: decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r.), której z tytułu użytkowania powierzchni mieszkalnej zobowiązany jest opłacać wszelkie wydatki związane z jego utrzymaniem, tj. podatek oraz opłaty za wodę, energię elektryczną, ogrzewanie czy wywóz śmieci (vide: oświadczenie z dnia [...] r.). Według PIT-40A wystawionego przez organ rentowy przychody matki za 2013 r. wynosiły [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie, po potrąceniu należnych zaliczek i składek na ubezpieczenie zdrowotne. Postanowieniem z 19 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem, w którym wnioskodawca nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza. Mając powyższe na uwadze, Sąd zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Może ono zostać przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał spełnienie przesłanek upoważniających do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, natomiast wskazane przezeń okoliczności uzasadniają przyznanie tej instytucji w zakresie częściowym, jednak winna ona partycypować w części kosztów postępowania. Wnioskodawca posiada stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę ([...] zł brutto) a jego żona dysponuje świadczeniem z urzędu pracy w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący korzysta z pomocy od matki polegającej na udostępnieniu mieszkania, z czym wiąże się m. in. brak konieczności spłaty czynszu. Uwzględniając jednak potrącenia związane z prowadzonymi egzekucjami oraz konieczne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania uznać należy, że skarżący nie jest w stanie uiścić pełnego wpisu od skargi wynoszącego (w oparciu o kwotę wartości przedmiotu zaskarżenia podaną w treści formularza) [...] zł, jest ona bowiem wyższa od miesięcznych dochodów skarżącego i jego rodziny. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, uznać należy, że skarżący zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie kwoty przekraczającej każdorazowo 500 złotych. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.