III SO/Gl 3/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. D. o wymierzenie Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z pozostawieniem środka odwoławczego bez rozpoznania postanawia: odrzucić wniosek. W piśmie z dnia 11 października 2018 r. M. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o wymierzenie Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej "P.p.s.a.", w związku z niezastosowaniem się do obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. a wniosek ten był złożony z uwagi na fakt, iż pismem z dnia 25.08.2018r. złożona została skarga do WSA w Gliwicach za pośrednictwem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach na postanowienie tegoż Sądu z dnia [...]r. o pozostawieniu środka odwoławczego bez rozpoznania. W piśmie zawarto żądanie rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi, którą wnioskodawca załączył do wniosku oraz zawiadomienie przez skład orzekający organów właściwych do rozpatrywania petycji, skargi i wniosków o którym, mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. W piśmie z dnia 11 września 2018r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych przedstawił przebieg postępowania w tej sprawie i stwierdził, że skarga z dnia 25 sierpnia 2018 r. nie została przedstawiona sądowi administracyjnemu (nie nadano jej biegu), ponieważ postępowanie dyscyplinarne wobec radców prawnych nie mieści się w katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych (tak jak poinformowano stronę w piśmie z dnia 11 września 2018 r.). Podkreślił jednocześnie, że strona skarży się do sądu administracyjnego, nie mogąc pogodzić się z tym, że jego skarga na radcę prawnego – pełnomocnika z urzędu była nieuzasadniona a Rzecznik Dyscyplinarny nie dopatrzył się w zachowaniu(działaniu) radcy prawnego przewinienia dyscyplinarnego i umorzył dochodzenie, a Sąd Dyscyplinarny utrzymał to postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego w mocy jako uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten jest zobowiązany przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w zakreślonym przez ustawodawcę terminie 30 dni od jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2- 2c P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wniosek w sprawie niniejszej, jako niedopuszczalny, należało odrzucić, gdyż nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Kognicja sądów administracyjnych określona została m. in. w art. 3 § 2 P.p.s.a. Przepis ten zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści wskazanego przepisu wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Mając na uwadze szczegółowy zakres właściwości rzeczowej wyznaczony zacytowanym powyżej art. 3 § 2 P.p.s.a., stwierdzić należy, że treść rozpoznawanego wniosku o wymierzenie Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu skargi na postanowienie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach z dnia [...] r., wydanym w sprawie o sygn. akt: [...], o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania strony (pisma wnioskodawcy z dnia 5 grudnia 2017 r.) nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Dla porządku zaznaczyć należy, że sprawa pozostaje w zbieżności z przedmiotem skargi strony na pismo Przewodniczącego Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w przedmiocie nieprzekazania odwołania do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, która była rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt: IV SA/GI 315/18. Skarga ta została jako niedopuszczalna odrzucona postanowieniem z dnia 4 maja 2018 r., które jest prawomocne. W przypadku radców prawnych zasady prowadzenia postępowania dyscyplinarnego zostały uregulowane w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity w Dz.U. z 2018 r., poz. 2115 ze zm) – dalej w skrócie: "u.r.p.". Zgodnie z art. 68 ust. 2 i art. 681 ust. 1 u.r.p., postępowanie dyscyplinarne wszczyna się odpowiednio na wniosek rzecznika dyscyplinarnego (będącego oskarżycielem przed okręgowym sądem dyscyplinarnym) lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego (będącego oskarżycielem przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym). W sprawach dyscyplinarnych orzekają: okręgowy sąd dyscyplinarny (art. 702 ust. 1 u.r.p.) i Wyższy Sąd Dyscyplinarny (art. 62 u.r.p.). Rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń albo postanowień (art. 703 u.r.p.). Od orzeczeń okręgowych sądów dyscyplinarnych przysługuje odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego (art. 62 ust. 1 u.r.p.), a od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego (art. 622 ust. 1 u.r.p.). Analiza treści tych przepisów wyraźnie wskazuje, iż ustawodawca nie przewidział możliwości sprawowania kontroli nad postępowaniem dyscyplinarnym przez sądy administracyjne. Wszelkie organy samorządu radców prawnych, funkcjonujące w toku postępowań dyscyplinarnych – orzekających o odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy prawnego (bądź aplikanta radcowskiego) nie są więc organami administracji publicznej, a tym samym ich działania nie mieszczą się w katalogu aktów, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Regulacja ta nawiązuje do generalnej zasady, zgodnie z którą samorząd zawodowy radców prawnych jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko przepisom prawa (art. 40 ust. 1 u.r.p.), a organami samorządu radcowskiego są także organy orzekające o odpowiedzialności dyscyplinarnej członków korporacji radcowskiej: Wyższy Sąd Dyscyplinarny, Główny Rzecznik Dyscyplinarny, okręgowy sąd dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny (art. 42 ust. 1 u.r.p.). Na marginesie zaznaczyć należy, że jedyną drogą zaskarżenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego – po wyczerpaniu postępowania wewnątrzkorporacyjnego, które regulują przepisy rozdziału 6 u.r.p. została przewidziana w art. 622 ust. 1 u.r.p., który stanowi, że od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż wniosek o ukaranie grzywną w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. organu, którego orzeczenia nie podlegają kontroli sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, a w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu.