III SO/Gl 4/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. J. o przyznanie prawa pomocy (odnoszącego się do sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług) w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, strona oświadczyła, że aktualnie pracuje w wymiarze 1/[...] etatu za kwotę [...] zł. Jednocześnie na bieżące potrzeby pieniądze otrzymuje od najbliższych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem P. J.. Na miesięczny dochód tego wspólnego gospodarstwa domowego składają się wynagrodzenia małżonków: [...] zł (wnioskodawca) i [...] zł (małżonek wnioskodawcy, pracujący w wymiarze [...] etatu). Łączny dochód brutto wspólnego gospodarstwa zamyka się w kwocie 562,50 zł. Wg oświadczenia strony, nie posiada ona żadnych nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. To samo odnosi się do jej męża. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 27 grudnia 2013 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonka, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, do akt wpłynęły cztery oświadczenia datowane na 14 stycznia 2014 r.: strony, jej małżonka, G. J. (syna P. J.) i A. C. (siostry L. J.). Strona oświadczyła, że nie korzysta z konta bankowego, wynagrodzenie otrzymuje gotówką i nigdzie nie jest obecnie zameldowana. Mąż strony oświadczył, że również nie korzysta z konta bankowego, wynagrodzenie otrzymuje gotówką i także nie jest nigdzie zameldowany. Oświadczył również, że w 2013 r. zawiesił działalność gospodarczą ze względu na problemy finansowe. G.J. oświadczył, że zatrudnia swojego ojca i jego żonę w swojej firmie i pomaga im w codziennym życiu (wyżywienie, środki czystości). Czyni to ze względu na trudna sytuację finansową, w jakiej znalazł się jego ojciec wraz ze swoją żoną. A. C. (zamieszkała pod adresem, wskazanym, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy) oświadczyła, że w związku z trudną sytuacją siostry i jej męża, wyraziła zgodę na czasowe wspólne zamieszkanie. Nie są oni jednak zameldowani w jej mieszkaniu. Z dokumentów, o które wnioskodawcę wzywano nadesłano: zeznanie PIT-36 za 2012 r. i zaświadczenie o zarobkach wnioskodawcy (za okres od października 2013 r. do grudnia 2013 r.) – dokumenty dotyczące wnioskodawcy; oraz zaświadczenie o zarobkach męża wnioskodawcy (za okres od października 2013 r. do grudnia 2013 r.) i zeznanie PIT-36L za 2012 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten, obejmował więc jedynie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku L. J., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentowała swój aktualny stan majątkowy w sposób dostatecznie rzetelny. Należy podkreślić, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zbadać aktualną, obecną kondycję finansową wnioskodawcy i osoby, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem P. J.. Z oświadczeń strony wynika, że, zarówno ona, jak i jej mąż są obecnie zatrudnieni w przedsiębiorstwie G. J. (syna męża wnioskodawcy). Małżonkowie J. napracują w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ich łączne, miesięczne wynagrodzenie zamyka się w kwocie około 500 zł miesięcznie. Kwota powyższa stanowi więc ich regularny, stały miesięczny dochód. Kondycja majątkowa określonego podmiotu jest kształtowana nie tylko przez pryzmat jej dochodu, ale również przez pryzmat jej wydatków – w tym kosztów utrzymania. Tymczasem, z oświadczeń nadesłanych do przedmiotowej sprawy przez siostrę wnioskodawcy – A. C. wynika, że, z uwagi na trudną sytuację, w jakiej znajduje się wnioskodawca wraz z mężem, zdecydowała się ona na czasowe, wspólne zamieszkiwanie. Jednocześnie G. J. oświadczył, że z uwagi na trudną sytuację finansową swojego ojca i jego żony, zdecydował się na udzielanie im pomocy w codziennym życiu. Pomoc ta, oprócz zatrudnienia w swojej firmie, polega na tym, że zapewnia on swemu ojcu i jego żonie wyżywienie i środki czystości. Z oświadczeń złożonych przez G. J. i A. C. wynika, że małżonkowie J. osiągając regularny, miesięczny dochód, w praktyce nie ponoszą żadnych kosztów swojego utrzymania. A. C. zapewnia im obecnie miejsce, gdzie mogą zamieszkiwać. Z kolei G. J. zapewnia im nieodpłatnie wyżywienie. Z tego wynika, że aktualnie wnioskodawca i jej małżonek nie ponoszą kosztów, które są z reguły udziałem innych obywateli: nie opłacają swojego mieszkania, nie płacą za media, nie kupują żywności. De facto, nie ponoszą więc żadnych wydatków koniecznych, związanych z utrzymaniem. Z tego wynika, że kwota stanowiąca sumę ich wynagrodzeń miesięcznych – około 500 zł – stanowi dla nich tzw. wolne środki. Poza tym, nie ponosząc kosztów swojego utrzymania, małżonkowie J. mogą oszczędzać, poprzez odkładanie kwot swoich wynagrodzeń. W tej sytuacji, nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby przeznaczyli swoje miesięczne wynagrodzenia na poniesienie części kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, przeznaczenie przez wnioskodawcę wynagrodzenia swojego i swojego męża na uiszczenie wpisu sądowego od skargi z pewnością nie narazi ich na uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Szeroko pojęte konieczne utrzymanie małżonkom J. zapewnia G. J. (zapewnia im żywność i środki czystości) oraz A. C. (udostępnia im nieodpłatnie mieszkanie). Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł. W tym stanie rzeczy, wpis sądowy od skargi w tej sprawie wyniesie 2.000 zł (wpis ten obliczony jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Identyczną wysokość będzie miał wpis w drugiej sprawie (III SO/Gl 3/13). W ocenie rozpoznającego wniosek, uiszczenie przez wnioskodawcę wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł z pewnością będzie mieściło się w granicach możliwości finansowych strony. Uwzględniając takie samo rozstrzygniecie w drugiej sprawie, łączna kwota wpisu w dwóch sprawach (400 zł) z pewnością nie przekroczy sumy wynagrodzeń uzyskiwanych aktualnie przez małżonków J. za jeden miesiąc pracy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.