III SO/Gl 4/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 13 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy (odnoszącego się do sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług) w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, strona oświadczyła, że nie posiada wykształcenia prawniczego, dlatego nie jest w stanie sporządzić skargi do sądu administracyjnego. Ponadto nie stać skarżącej na poniesienie kosztów sądowych sprawy bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Strona wychowuje dwoje małoletnich dzieci razem ze swoim konkubentem – ich ojcem. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim konkubentem G. L. oraz dwoma synami: K. L. (6 lat) i I. L. (4 lata). Na miesięczny dochód tego wspólnego gospodarstwa domowego składają się: wynagrodzenie wnioskodawcy w kwocie 1.738 zł netto (plus premia ruchoma od 200 zł do 600 zł), z kolei jej konkubent uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 763 zł (jest zatrudniony na ½ etatu). Jednocześnie wnioskodawca oświadczyła, że wszelkie wpływy na jej rachunek bankowy wydatkowane są na potrzeby jej rodziny. Wg oświadczenia strony, nie posiada ona, ani jej konkubent żadnych nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Strona oszacowała swoje miesięczne wydatki: czynsz najmu – 1.450 zł; media – 350 – 450 zł; telewizja i internet – 100 zł; telefon – 80 zł; przedszkole – 250 zł (na dwoje dzieci). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego jej konkubenta oraz świadczeń pobieranych na dwoje małoletnich dzieci. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, do akt wpłynęły następujące materiały źródłowe: umowa o pracę wnioskodawcy i jej konkubenta; wyciąg z rachunku bankowego strony, obrazujący jej wynagrodzenie netto za trzy kolejne miesiące od kwietnia 2017 r.; zeznania podatkowe wnioskodawcy i jej konkubenta za 2016 r.; wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy prowadzonego w A za okres od kwietnia 2017 r. do czerwca 2017 r.; umowę najmu lokalu mieszkalnego wraz z aneksami; zaświadczenie o osobach zameldowanych pod adresem zamieszkania wnioskodawcy; decyzja o przyznaniu z tytułu świadczenia w ramach programu "500 +" po 500 zł na każde z dwojga małoletnich dzieci wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała jedynie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. Wniosek ten, obejmował więc żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentowała swój aktualny stan majątkowy w sposób dostatecznie rzetelny. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Z danych zawartych w rubrykach 3 druku urzędowego formularza PPF wynika, że sprawa dotyczy odpowiedzialności solidarnej wnioskodawcy, jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie, przedmiotem której jest odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległe zobowiązania podatkowe spółki pobiera się wpis stały w kwocie 500 zł, co wynika z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Należy podkreślić, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zbadać aktualną, obecną kondycję finansową wnioskodawcy i osoby, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe ze swoim konkubentem G. L.. Na regularny, miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy składają się: jej wynagrodzenie w kwocie – średnio – 2.050 zł (uwzględniając średnie wynagrodzenie pobrane przez wnioskodawcę za kwiecień, maj i czerwiec 2017 r. – łączne świadczenie podstawowe i premia), wynagrodzenie jej konkubenta w kwocie 763 zł netto oraz świadczenie wychowawcze w ramach programu "rodzina 500+" na dwoje dzieci w kwocie 1.000 zł. Stwierdzić więc należy, że łączny miesięczny dochód tego gospodarstwa domowego wynosi średnio 3.813 zł. Z kolei wydatki wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wg jej oświadczenia złożonego w rubryce nr 11 druku urzędowego formularza PPF, wynoszą około 2.330 zł. Na kwotę powyższą składają się: opłata czynszowa za wynajmowany lokal (opłacana wraz z opłatami a media), koszty telefonu, internetu, telewizji oraz przedszkola dla dwojga dzieci. Wynika z powyższego, że wnioskodawcy pozostaje kwota około 1.500 zł, którą przeznaczyć należy na zakup żywności, odzieży, czy środków czystości. Jednakże analiza wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy wskazuje, że na rachunek ten wpływają dodatkowe kwoty pieniężne, w ramach transakcji określonych na wyciągu z rachunku bankowego, jako "wpłatomat – wpłata własna". Stwierdzić należy, że na rachunek ten wpływają regularnie kwoty pieniężne tytułem wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie jedynym stałym obciążeniem na tym rachunku bankowym jest kwota przelewana na rachunek bankowy Ł. U. – wynajmującego wnioskodawcy zajmowany przez nią lokal mieszkalny. Tymczasem w okresie objętym wyciągiem z rachunku bankowego miało miejsce sześć transakcji określonych jako "wpłatomat – wpłata własna": w dniu 18 kwietnia 2017 r. – wpłynęła na rachunek bankowy kwota 1.820 zł; w dniu 20 kwietnia 2017 r. – 400 zł; w dniu 26 kwietnia 2017 r. – 70 zł; w dniu 23 maja 2017 r. – 2.000 zł; w dniu 30 maja 2017 r. – 1.000 zł i w dniu 12 czerwca 2017 r. - 300 zł. Jednocześnie w dniu 19 czerwca 2017 r. wpłaty w kwocie 40 zł na rachunek R. S. dokonała M. L.. Transakcja ta sugeruje pomoc udzielaną rodzinie wnioskodawcy przez krewną konkubenta. W ocenie rozpoznającego wniosek, strona nie zdołała wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uiszczenie kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi mieści się w ramach możliwości finansowych wnioskodawcy. Stwierdzenie to pozostaje również aktualne w odniesieniu do profesjonalnego pełnomocnika procesowego. W gospodarstwie domowym strony po uregulowaniu wykazanych przez nią opłaty i wydatków pozostaje kwota 1.500 zł. Ponadto z analizy rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że dokonuje wpłat własnych na swój rachunek. W kwietniu 2017 r. kwota ta wyniosła 2.290 zł, a w maju 2017 r. – 3.000 zł. W czerwcu 2017 r. wpłacona gotówka zamknęła się w kwocie 300 zł. Kwoty te przekraczają wyraźnie łączną kwotę uzyskiwaną z tytułu świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci uzyskiwanego przez stronę w ramach programu "rodzina 500 +". Fakt ten wskazuje na dodatkowe źródło dochodu, umożliwiające zasilanie konta bankowego relatywnie wysokimi kwotami pieniężnymi (przekraczającymi wynagrodzenie osiągane przez wnioskodawcę). Nie można wykluczyć również pomocy finansowej udzielanej przez inne osoby (np. krewnych strony, bądź jej konkubenta). Jeżeli w gospodarstwie domowym wnioskodawcy pojawiają się dodatkowe wpływy – oprócz jej wynagrodzenia i wynagrodzenia jej konkubenta, wnioskować można, że powinna ona również wygospodarować odpowiednią kwotę celem przeznaczenia jej na opłacenie fachowego pełnomocnika procesowego z wyboru. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.