III SO/Gl 4/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A sp. z o.o. w K. o wymierzenie grzywny Zarządowi Województwa Śląskiego z tytułu nieprzekazania w terminie skargi na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 2 listopada 2022 r. nr 3737/RT/2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu płatności ze środków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego postanawia: wymierzyć Zarządowi Województwa Śląskiego grzywnę w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych). Pismem z dnia 20 lutego 2023 r. A sp. z o.o. w K. (dalej określany jako strona skarżąca), działając poprzez pełnomocnika, złożyło wniosek o wymierzenie Zarządowi Województwa Śląskiego (dalej określanemu jako organ) grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 t.j., dalej p.p.s.a.) z tytułu nieprzekazania Sądowi skargi na decyzję organu z dnia 2 listopada 2022 r. nr 3737/RT/2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu płatności ze środków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Podkreśliło w uzasadnieniu, że zachowanie organu polegające na przekazaniu skargi Sądowi po niespełna 40 dniach od daty jej doręczenia organowi stanowi rażące naruszenie dyspozycji przepisu art. 54 § 4 p.p.s.a. Co jest o tyle istotne, ze w skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wobec czego Sąd nie miał możliwości rozpatrzenia wniosku przed datą dokonania zajęcia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.. Swoje stanowisko poparł stosownym orzecznictwem sądów administracyjnych. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie. Podkreślił, że wniosek o ukaranie organu został wystosowany przez skarżącego już po przekazaniu skargi do tut. sądu, tym samym nie stanowił i nie mógł stanowić środka dyscyplinującego organ do wykonania obowiązku przekazania skargi i akt sprawy, ani tym bardziej nie ma walorów prewencyjnych, na przyszłość. Organ zna swoje obowiązki i wykonuje je na tyle staranie, rzetelnie i terminowo na ile jest to po prostu organizacyjnie możliwe. Skarga została przekazana do sądu z nieznacznym (5 dni kalendarzowych; wpł. skargi 27.12.2022, przekazanie skargi 1.02.2023) i niezawinionym opóźnieniem, bez żadnych ponagleń i interwencji ze strony skarżącego. Nie zachodzi zatem potrzeba zastosowania restrykcji w postaci ukarania. Opóźnienie w przekazaniu akt sprawy było niezawinione i wynikało z przyczyn nadmiernego obciążenia pracą w tamtym okresie bowiem urząd przechodził reorganizację, a braki kadrowe zostały dodatkowo spotęgowane przez ferie zimowe. Natomiast sama skarga została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią i aktami sprawy w dniu 1 lutego 2023 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Gl 90/23; postępowanie w tej sprawie jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w razie spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, sąd nie jest zobligowany do jej orzeczenia. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie, skarga wpłynęła do organu w dniu 27 grudnia 2022 r. Zatem winna być przekazana do Sądu najpóźniej w dniu 26 stycznia 2023 r., czego jednak organ nie uczynił. Przekroczenie terminu wyniosło 5 dni kalendarzowych. Okoliczności podane w odpowiedzi na wniosek jako usprawiedliwienie zwłoki nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze przytoczone wyżej brzmienie przepisów stwierdzić należy, że przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Przede wszystkim nie można akceptować sytuacji, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego sądu. W terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a., organ winien skompletować akta, sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta do sądu, albo wydać decyzję w trybie autokontroli. Sąd nie może akceptować sytuacji, w której organ zastępuje sąd i poprzez nieprzekazanie skargi pozbawia stronę wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi jasno, że organ przekazuje akta wraz z odpowiedzią na skargę. Oznacza to, że organ nie ma w tym zakresie swobody działania, albowiem akta, skargę i odpowiedź na nią przekazać musi. W przeciwnym wypadku naraża się na wymierzenie grzywny. Nie usprawiedliwia organu nadmierne przeciążenie czy też niedługi okres zwłoki, on bowiem może wpłynąć i wpływa na wysokość grzywny. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Co prawda z jednej strony zwłoka jest pięciodniowa, z drugiej jednak strony organ naruszył ciążący na nim obowiązek i ostatecznie przekazał akta sprawy wraz ze skargą z opóźnieniem. Również trudno uznać, by sprawa, mieszcząca się w ustawowym zakresie kompetencji organu była skomplikowana z samej swojej istoty, także ewentualna reorganizacja czy okres urlopowy w organie nie mogą być brane pod uwagę jako przesłanki wyłączające jego winę. Zresztą, jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy organu w tym zakresie nie może mieć znaczenia pod kątem stwierdzenia naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wcześniej uchwale II GPS 3/09, nadto w postanowieniu z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14, z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21, z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 1211/21). Tym samym uznać należy, że zaniedbanie uzasadniało zastosowanie najniższej możliwej kwoty grzywny. Należy podkreślić, że do wysokości grzywny określonej w art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie art. 154 § 3 p.p.s.a. ustalający jej górną granicę w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast dolna granica grzywny nie została określona. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy za adekwatną do stopnia przewinienia organu uznano kwotę 100 złotych. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, jak w sentencji postanowienia.