III SO/Gl 7/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczącego skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2016 r. w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 100 (sto) złotych; 2. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. N. w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, a mieszkanie, w którym przebywa należy do jej rodziców. Sama pokrywa koszty jego utrzymania, to jest czynsz (ok. 530,00 zł), energię elektryczną (ok. 50,00 zł), gaz (ok. 30,00 zł), telefon (ok. 50,00 zł), internet (ok. 70,00 zł), ubezpieczenie mieszkania (ok. 220,00 zł – rocznie), podatek od nieruchomości wraz z użytkowaniem wieczystym gruntu (ok. 100,00 zł). Dodatkowo na wyżywienie, środki czystości, lekarstwa, odzież i obuwie przeznacza miesięcznie ok. 850,00 zł. Tymczasem jej wynagrodzenie za pracę wynosi 2.000,00 zł netto. Nadto wnioskodawczyni do akt sprawy przedłożyła zaświadczenie o zameldowaniu pod adresem ul. [...] w B. wraz ze swoim bratem, który według złożonego oświadczenia w nim nie przebywa. Jednocześnie nadesłała wydruk z księgi wieczystej wskazanego wyżej mieszkania o pow. [...]m2 należącego do jej rodziców, którzy jak ustalono z dokumentów tożsamości w nim nie zamieszkują, gdyż posiadają inny adres zameldowania. Wyjaśniła również, że choć na dowodach opłat za mieszkanie, które przedłożyła, figurują jej rodzice, to ona ponosi wydatki z tym związane. Powyższe pokrywa z wypłacanego jej wynagrodzenia za pracę, które w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosiło: 2.073,06 zł (lipiec), 2.230,97 zł (sierpień) i 2.297,72 zł (wrzesień – vide: wyciągi z rachunku bankowego). Ponieważ wobec jej osoby wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne (vide: zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia z dnia [...] r.) rozwiązała stosunek pracy za porozumieniem stron (vide: świadectwo pracy z dnia 10 października 2016 r.). Z przedłożonych do akt dokumentów ustalono, że skarżąca została wykreślona z rejestru osób prowadzących działalność gospodarczą z dniem 29 grudnia 2015 r. (vide: wydruk z CEIDG). Według zeznania podatkowego za 2015 r. poza wynagrodzeniem za pracę, które wynosiło 38.161,27 zł innych źródeł utrzymania nie podała. Dodatkowo poinformowała, że wyrokiem SO w K. z dnia [...] r. jej małżeństwo z Ł. K. zostało rozwiązane. Dlatego korzystała z pomocy zaprzyjaźnionej osoby to jest R. P., na którego konto dokonywała przelewu wynagrodzenia z własnego konta. Według złożonych wyjaśnień czyniła to po to, aby opłacać rachunki gotówką (vide: treść pisma z dnia 21 października 2016 r.). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. odmówił A. N. przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni nie przedłożyla szczegółowej dokumentacji, która w pełni zobrazowałyby jej sytuację finansową i możliwości płatnicze, co w efekcie spowodowało, iż złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Od postanowienia tego w ustawowym terminie wniesiony został sprzeciw. W sprzeciwie zarzucono orzeczeniu referendarza nieprawidłowe uznanie, że nie przedłożono wymaganych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej A. N. Stwierdzono, że referendarz błędnie wskazał, iż z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów nie wynika z jakich źródeł utrzymuje się wnioskodawczym. Podkreślono, że pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a uzupełnieniem braków formalnych tego wniosku, doszło do zmiany okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową i pracowniczą A. N., z tym jednak że zmiana nastąpiła na jej niekorzyść. Wyjaśniono, że w dniu 9 października 2016 roku doszło do rozwiązania umowy o pracę między Wnioskodawczynią a jej dotychczasowym pracodawcą, o czy poinformowała Sąd A. N. przesyłając stosowny dokument. Jednocześnie w uzupełnieniu wniosku, A. N. wskazała, że samodzielnie ponosi koszty utrzymania, co było zgodne z prawdą. Wbrew ocenom i ustaleniom referendarza, A. N. posiadała jeszcze środki z wynagrodzenia za pracę w Szkole Podstawowej nr [...] w B., dlatego nie wskazywała jakoby była ona na utrzymaniu rodziców. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawczyni z przesłanych dokumentów i oświadczeń wynikało, że sytuacja majątkowa A. N. na chwilę uzupełnienie wniosku, pogorszyła się, co tym bardziej stanowiło w pełni zasadną podstawę do przyznania jej prawa pomocy. W skazano, że A. N. już po przesłaniu pisma uzupełniającego jej wniosek, zawarła umowę o pracę z Firmą Handlową A, w ramach której począwszy od dnia 10 listopada 2016 roku, została zatrudniona na [...] etatu jako sprzedawca, z wynagrodzeniem zasadniczym 925 złotych miesięcznie. Jednocześnie już po uzupełnieniu wniosku, A. N. otrzymała również zawiadomienie o zajęciu przez Urząd Skarbowy, wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na sumę 1.366.033,97 zł. Przedłożono następujące dokumenty: - Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 9 listopada 2016 roku - Umowę o pracę z dnia 8 listopada 2016 roku; Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") – w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). A. N. składając wniosek o prawo pomocy zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do jej wniosku, należy wskazać, że stosownie do treści w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd stanął na stanowisku, iż wnioskodawczyni zdołała wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące całkowitym częściowym uwzględnieniem jej wniosku. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozstrzygnięcie referendarza sądowego zostało oparte na faktycznym braku istotnych materiałów źródłowych, albowiem z przedłożonych uprzednio przez A. N. dokumentów nie wynika, iż jej rodzice pomagają córce finansowo, jak również brak informacji o pomocy finansowej brata wnioskodawczyni, zatem referendarz sądowy słusznie powziął wątpliwości, co do źródeł utrzymania A. N. Natomiast do sprzeciwu załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię umowy o pracę, którą wnioskodawczyni zawarła w dniu 8 listopada 2016 r. na okres próbny w do dnia 31 grudnia 2016 r. z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 925,00 zł oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 9 listopada 2016 roku na kwotę 1.366.033,97 zł. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, wnioskodawca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść w pełni kosztów sądowych w tej sprawie bez poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i swojej rodziny, na co wskazuje zajęcie jej rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na kwotę 1.366.033,97 zł. Jednakże zdaniem Sądu wnioskodawczyni powinna ponieść koszty minimalnych opłat w postępowaniu sądowym, albowiem nadal nie można w sposób wolny od wątpliwości ustalić możliwości finansowych A. N., gdyż nie przedłożono szczegółowych informacji o źródłach dochodów wnioskodawczyni, a z treści sprzeciwu wynika, iż wnioskodawczyni dysponowała oszczędnościami, przy czym umowa przez nią zawarta dotyczyła okresu próbnego, który skończył się w dniu 31 grudnia 2016 r., a zatem mogła zostać zawarta umowa na kolejny okres z odmiennymi jej warunkami, nadto nie wskazano, aby wydatki wnioskodawczyni opisane w formularzu PPF uległy pomniejszeniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak na wstępie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a.