III SO/Gl 8/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy (odnoszącego się do sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług) w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia: 1. zwolnić wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca oświadczył, że w chwili obecnej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w [...] Sp. z o.o. w S. na stanowisku kierowcy. Jego pensja wynosi średnio 2.400 zł netto miesięcznie, jednak komornik sądowy dokonuje potrąceń z tego wynagrodzenia. Z kolei żona strony jest zatrudniona w Ośrodku Pomocy Społecznej w O. – na podstawie umowy o pracę, a jej wynagrodzenie wynosi około 1.920 zł miesięcznie netto. Syn wnioskodawcy, K. M. prowadzi działalność gospodarczą, z której w tym roku osiągał średnio około 660 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny kształtują się wg oświadczenia wnioskodawcy następująco: prąd (275 zł); woda (70 zł); internet (69 zł), abonament rtv (23 zł); odpady (30 zł); wywóz szamba (100 zł); opłaty telekomunikacyjne (100 zł); podatek od nieruchomości (650 zł rocznie); opał (3.200 zł rocznie); ubezpieczenie domu (570 zł rocznie); dojazd do pracy dla wnioskodawcy i jego żony – 600 zł miesięcznie; rehabilitacja wnioskodawcy (120 zł); zakup żywności, odzieży, środków czystości i "wydatki okazjonalne" – 2.000 zł. Komornik zajmuje średnio około 1.000 zł miesięcznie z wynagrodzenia wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego jej małżonka oraz syna. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, do akt wpłynęły następujące materiały źródłowe: umowy o pracę i zaświadczenia o zarobkach wnioskodawcy i jego żony, zeznania podatkowe małżonków M.; podatkowa księga przychodów i rozchodów (zapisy w buforze za rok 2017) syna skarżącego K. M.; wyciągi z rachunków bankowych skarżącego, jego żony i syna. Do akt dołączył wnioskodawca również tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę (pismo z dnia [...] r.). W toku egzekucji dochodzona jest kwota 1.833.993 zł. Do akt nadesłano również zaświadczenie osób zameldowanych pod adresem wskazanym, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy. W piśmie przewodnim z dnia [...] r., strona oświadczyła, że dwie córki skarżącego: K. M. i K. M. są zameldowane w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, jednak mieszkają i studiują poza domem (odpowiednio w: R. i K.). Prowadzą one odrębne gospodarstwa domowe i nie pozostają na utrzymaniu rodziców. Stwierdzić należy, że w dniu [...] r. wpłynęła do tutejszego Sądu skarga wnioskodawcy na jedną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...]; [...]. Skarga ta została zarejestrowana w dniu [...] r. w tutejszym Sądzie pod sygn. akt: III SA/Gl 1046/17. Jest to jedyna sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana skargą M. M., która jest aktualnie zarejestrowana w tutejszym Sądzie. Z tego wynika, że rozpoznaniu podlega jeden wniosek o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt: III SO/Gl 8/17), z kolei wniosek zarejestrowany pod sygn. akt: III SO/Gl 9/17 jest w tej sytuacji bezprzedmiotowy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. Wniosek ten, obejmował więc żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Z danych zawartych w rubryce nr 3.6 druku urzędowego formularza PPF wynika, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi 1.287.781 zł. Sprawa dotyczy zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy, od skargi pobierany jest wpis stosunkowy. Wpis ten wynosi w tej sprawie 12.878 zł – kwota wpisu jest obliczona na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób dostatecznie jasny i rzetelny. Należy podkreślić, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zbadać aktualną kondycję finansową wnioskodawcy i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną A. oraz z synem K. Łączny miesięczny dochód wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy sięga około 5.000 zł netto, co wynika z jego oświadczeń zawartych na druku formularza PPF. Zarówno wnioskodawca, jak i jego żona osiągają regularny, miesięczny dochód na podstawie umów o pracę, natomiast mieszkający z nimi syn K. prowadzi własną działalność gospodarczą. Wnioskodawca wykazał, że jest prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. Jest ono jednak skierowane bezpośrednio tylko do jego wynagrodzenia za pracę. Wg jego oświadczenia egzekwowana jest z jego wynagrodzenia kwota około 1.000 zł. Postepowanie egzekucyjne nie jest skierowane do rachunków bankowych jego domowników. Strona wykazała miesięczne, regularnie ponoszone wydatki związane z utrzymaniem domu, opłatami za media, zakupem odzieży, środków czystości i żywności. Z analizy przedłożonych do akt sprawy rachunków bankowych wynika, że na rachunek bankowy żony wnioskodawcy regularnie wpływają środki pieniężne od ich córek. Przykładowo, K. B. M. wpłaciła na rachunek A. M. (swojej matki, żony wnioskodawcy) następujące kwoty: 1.460 zł (w dniu [...] r.); 4.730 zł (w dniu [...] r.); 1.460 zł (w dniu [...] r.); 5.110 zł (w dniu [...] r.). Z danych tych wynika, że w październiku 2017 r. K. M. wpłaciła na rachunek swojej matki łącznie kwotę 6.190 zł, a w [...] r. – 6.570 zł. Wynika z tego, że córka wnioskodawcy udziela regularnie istotnej i wydatnej pomocy swoim rodzicom. Jest to bardzo znaczny wpływ gotówki, który w zasadniczy sposób zasila budżet wspólnego gospodarstwa domowego. Faktem jest, że na powyższym rachunku bankowym dokonywane są również liczne operacje obciążeniowe. Co istotne jednak, transakcje uznaniowe wyraźnie przeważają nad transakcjami obciążeniowymi – głównie z uwagi na regularne, wysokie wpłaty dokonywane przez córkę wnioskodawcy. Uwzględniając fakt osiągania dochodów przez wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy oraz wydatną pomoc udzielaną rodzinie wnioskodawcy przez córkę K. M., nie tracąc z pola widzenia faktu prowadzenia egzekucji w stosunku do wnioskodawcy, brak jest podstaw do tego, aby stwierdzić, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie spełnia więc przesłanki skutkującej uwzględnieniem złożonego przez niego wniosku w pełnym zakresie. W ocenie rozpoznającego wniosek, strona powinna być w stanie wygospodarować kwotę 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Kwota ta wynosi mniej, niż 4 % kwoty, którą wnioskodawca byłby zobowiązany uiścić w sytuacji, gdyby całkowicie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnośnie żądania ustanowienia dla wnioskodawcy pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego stwierdzić należy, że również w tym zakresie wnioskodawca powinien być w stanie ustanowić pełnomocnika procesowego we własnym zakresie. Tym bardziej, że czytając skargę wniesioną osobiście przez wnioskodawcę na zaskarżony akt administracyjny, stwierdzić należy, że jest ona sporządzona w sposób prawidłowy, a wręcz profesjonalny. Została ona sporządzona w sposób wskazujący na to, że wnioskodawca dobrze orientuje się w sprawie, potrafi jasno formułować swoje wnioski i zarzuty. Jednocześnie wnioskodawcy znane są obowiązujące regulacje zawarte w aktach normatywnych. Brak jakichkolwiek podstaw do tego, aby stwierdzić, że wnioskodawca wykazuje nieporadność w sporządzaniu pism procesowych, czy choćby w znajomości swojej sprawy podatkowej. Jest to o tyle istotne, że na etapie wnoszenia skargi inicjującej postępowanie sądowe, jak również w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie obowiązuje przymus reprezentowania strony przez fachowego pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.