III SO/Gl 8/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. C. o wymierzenie grzywny Zarządowi Województwa [...] za nieprzekazanie skargi na decyzję w przedmiocie zwrotu dofinansowania z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 postanawia: 1. wymierzyć Zarządowi Województwa [...] grzywnę w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. zasądzić od Zarządu Województwa [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 9 czerwca 2021 r. T. C. (dalej jako strona, skarżąca) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o wymierzenie Zarządowi Województwa [...] (dalej jako organ) grzywny w kwocie [...] zł za nieprzekazanie złożonej przez nią skargi na decyzję organu z [...] r., znak [...]. Domagała się ponadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że 18 lutego 2021 r. złożyła skargę na decyzję organu, a termin na jej przekazanie do sądu administracyjnego upłynął [...] r. Strona zaś 7 czerwca 2021 r. uzyskała informację od pracownika organu, że skarga została przekazana do działu prawnego, a przyczyny jej nieprzekazania do sądu pozostają mu nieznane. Z kolei 9 czerwca 2021 r. pełnomocnik strony został poinformowany, że skarga niezwłocznie zostanie przekazana do sądu, a przyczyny opóźnienia mają charakter losowy i osobisty. W ocenie skarżącej zasadnym jest wymierzenie wysokiej grzywny, albowiem organ nie tylko nie przekazał skargi, lecz podjął dalsze działania zmierzające do wyegzekwowania kwoty wskazanej w decyzji. Organ rozpoznał również wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i podjął działania zmierzające do załatwienia wniosku o rozłożenie należności na raty. Co więcej – w złożonej skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd. W odpowiedzi na wniosek organ domagał się jego oddalenia. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg czynności, które w jego ocenie usprawiedliwiają przekazanie skargi wraz z aktami sprawy z opóźnieniem: - [...] r. organ wydał decyzję; - 23 lutego 2021 r. strona wniosła skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 ppsa, czyli wnioskiem adresowanym do sądu administracyjnego; - 24 lutego 2021 r. organ wystawił upomnienie; - 5 marca 2021 r. skarżąca wniosła pismo określone jako "odpowiedź na upomnienie", w którym wskazała na zasadność zawieszenia postępowania egzekucyjnego; - 4 marca 2021 r. wpłynęło pismo strony stanowiące uzupełnienie skierowanego do sądu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji; - 8 marca 2021 r. organ powiadomił stronę, że w złożonej skardze domagała się wstrzymania wykonania decyzji przez sąd, a nie przez organ, organ nie wstrzymał wykonania decyzji i jako wierzyciel podjął właściwe działania w postępowaniu egzekucyjnym; - 16 i 18 marca 2021 r. wpłynęły do organu pisma strony o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ oraz rozłożenie należności na raty; - 24 marca 2021 r. organ wydał postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; - wniosek o rozłożenie należności na raty zarejestrowano pod nowym numerem jako odrębną sprawę i w jej toku 12 kwietnia 2021 r. wezwano pełnomocnika strony do usunięcia braków wniosku poprzez uiszczenie opłaty skarbowej; - 11 maja 2021 r. pełnomocnik strony uzupełnił brak fiskalny wniosku; - 13 maja 2021 r. organ wezwał pełnomocnika do usunięcia braków formalnych wniosku w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia; - 10 czerwca 2021 r. pełnomocnik strony przedłożył pismo wraz z załącznikami, które jednak nie stanowiło odpowiedzi na wezwanie organu i pismem z 15 czerwca 2021 r. organ pozostawił wniosek strony bez rozpatrzenia. Organ podniósł, że opóźnienie nie wynikało ze złej woli organu, albowiem tytuł egzekucyjny został wystawiony i przekazany do urzędu skarbowego dopiero 11 sierpnia 2021 r., czyli dwa miesiące po przesłaniu skargi do Sądu. W wyniku wstrzymania wykonalności decyzji przez tutejszy sąd, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Trzydziestodniowy termin na przekazanie skargi jest terminem instrukcyjnym, a jego niedotrzymanie było spowodowane koniecznością procedowania wniosków strony o wstrzymanie wykonania decyzji oraz rozłożenia na raty należności, która tą decyzją została określona. W związku zaś ze wstrzymaniem wykonalności decyzji przez sąd skarżąca nie poniosła żadnych negatywnych konsekwencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 zd.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa) Organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 ppsa, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § art. 54 § 2 ppsa, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 ppsa określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r. wynika, że wynagrodzenie to wyniosło 5167,47 zł. Mając na uwadze przytoczone wyżej brzmienie przepisów stwierdzić należy, że przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 ppsa. Sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 ppsa pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). W niniejszej sprawie organ wskazywał, że przyczyną nieprzekazania akt spawy wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od daty jej złożenia do organu była konieczność procedowania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz rozłożenia na raty należności określonej w tej decyzji. Te okoliczności w ocenie Sądu nie usprawiedliwiają jednak zachowania organu. Przede wszystkim nie można akceptować sytuacji, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego sądu. W terminie określonym w art. 54 § 2 ppsa, organ winien skompletować akta, sporządzić odpowiedź na skargę i przesłać akta do sądu, albo wydać decyzję w trybie autokontroli. Sąd nie może akceptować sytuacji, w której organ zastępuje sąd i poprzez nieprzekazanie skargi pozbawia stronę wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997, nr 78 poz. 483 – dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 ppsa. Przepis ten stanowi jasno, że organ przekazuje akta wraz z odpowiedzią na skargę. Oznacza to, że organ nie ma w tym zakresie swobody działania, albowiem akta, skargę i odpowiedź na nią przekazać musi. W przeciwnym wypadku naraża się na wymierzenie grzywny. Nie usprawiedliwia organu również złożenie 16 i 18 marca 2021 r. wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ i o rozłożenie należności na raty. Dość powiedzieć, że wnioski te nie wstrzymują biegu terminu na przekazanie akt ze skargą do sądu. Nadto postanowienie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organ wydał [...] r., zatem mógł uczynić zadość ciążącym na nim obowiązkom i przekazać akta do sądu. Z kolei wniosek o rozłożenie należności na raty zainicjował odrębne postępowanie, a jego bieg nie zwalniał organu z obowiązku przekazania akt ze skargą. Konieczność usunięcia braku fiskalnego i braków formalnych tego wniosku pozostawała bez znaczenia dla terminu wynikającego z art. 55 § 1 ppsa. Została zatem spełniona przesłanka do wymierzenia grzywny, albowiem organ uchybił terminowi do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Wymiar grzywny należy do uznania sądu i zależny jest, jak już wyżej wskazano, od stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Rozważając powyższe w powiązaniu ze stanem faktycznym sprawy sąd stanął na stanowisku, że uchybienie organu nie było wynikiem chęci zaszkodzenia stronie, lecz mylnym przyjęciem, że przed przekazaniem akt organ winien przeprowadzić postępowanie dotyczące wniosku o rozłożenie należności na raty. To uchybienie pociągnęło dalsze konsekwencje, bowiem uzupełnienie braków formalnych i fiskalnych wniosku, a później pozostawienie tego wniosku bez rozpatrzenia doprowadziło do sytuacji, w której akta ze skargą pozostawały w siedzibie organu aż do czerwca 2020 r. Nieprzekazanie akt i skargi nie było zatem wynikiem uporczywego działania na szkodę strony tym bardziej, że w piśmie z 8 marca 2020 r. organ wskazał stronie na możliwość złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ, a czynności egzekucyjne ostatecznie i tak nie zostały podjęte z uwagi na wstrzymanie wykonania decyzji przez tutejszy Sąd. Z drugiej jednak strony organ naruszył ciążący na nim obowiązek i ostatecznie przekazał akta sprawy wraz ze skargą z ponad dwumiesięcznym opóźnieniem. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy organu w tym zakresie nie może mieć znaczenia pod kątem stwierdzenia naruszenia art. 54 § 2 ppsa. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny. Ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 ppsa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wcześniej uchwale II GPS 3/09, nadto w postanowieniu z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14, z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21, z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 1211/21). Wobec powyższego orzeczono na podstawie art. 55 § 1 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa, jak w punkcie 1 niniejszego postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej w wysokości [...]zł, orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, które obejmują uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości określonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).