IV SA/Gl 1/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] A Spółka z o.o. w C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wykazania przesłanek je warunkujących. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r. (doręczonym skarżącej [...]) Sąd odrzucił skargę z uwagi na brak uiszczenia wymaganego wpisu sądowego. Skarżąca w dniu [...] wniosła osobistą skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, w którym jednocześnie zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie Sądu nadesłano urzędowy formularz "PPPr", w którym oznaczono, że wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W formularzu nie wypełniono żadnych rubryk obrazujących sytuację majątkową skarżącej, w związku z tym wezwano ją do jego uzupełnienia (k. 89 akt sądowych). Wezwano między innymi o: raport kasowy za 2011 r., wyciągi i wykazy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, wyciągu z ewidencji środków trwałych – na koniec 2011 r., przedłożenie rocznego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (CIT-8) oraz nadesłanie miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług (VAT-7) za ostatnie sześć miesięcy. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie doręczono skutecznie skarżącej w dniu [...] (k. 91). W odpowiedzi nadesłano (bez pisma przewodniego) zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2010 r. – CIT8 oraz deklarację dla podatku od towarów i usług za 3 kwartał 2011 r. – VAT-7. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Również na mocy art. 245 §1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącej Spółki należy podnieść, że w myśl zasady wynikającej z art. 246 §2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie braku posiadania dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżąca pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobniła okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji finansowej ani nie udokumentowała okoliczności, na które powołała się we wniosku z dnia [...]. Co więcej rubryki formularza mające obrazować rzeczywistą sytuację majątkowa skarżącej Spółki nie zostały w żadnym stopniu wypełnione, a skarżąca pomimo precyzyjnego wezwania Sądu z dnia 3 listopada 2011 r. nie przedłożyła raportu kasowego obrazującego stan środków pieniężnych w jej kasie na koniec października 2011 r. ani wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących ewentualnych lokat. Należy zauważyć, że brak wykonania wezwania i nadesłania powyższej dokumentacji spowodował wcześniejszą odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy przez referendarza sądowego (postanowienie z dnia 14 kwietnia 2011 r.). Wówczas skarżąca usprawiedliwiała ten fakt "nieładem" w dokumentacji prowadzonej przez biuro rachunkowe. W niniejszej sprawie wydaje się, że skarżąca jako powód nie przesłania danych wskazała chorobę księgowej (pismo skarżącej z dnia [...] – k. 84). Tej kolejnej okoliczności nie można ocenić jako nieusprawiedliwionej, a świadczy ona wyłącznie o braku należytej dbałości o swoje interesy. Przyjdzie również wskazać, że w złożonym formularzu "PPPr" w ogóle nie podano stanu posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych ani nawet ich numerów. Natomiast mając na uwadze obecne funkcjonowanie przedsiębiorców oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.), nie sposób przyjąć, że skarżąca działając w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, prowadząc działalność gospodarczą i wykazując roczny przychód w kwocie [...] zł (deklaracja CIT-8 za 2010 r.) w ogóle takiego rachunku nie posiadała. Trzeba zatem stwierdzić, że są to istotne braki, które uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny stanu finansowego skarżącej Spółki a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że rzeczywiście spełnia ona przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie materiały źródłowe, które wykażą w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie jest dlatego wystarczające wyłącznie samo subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową i brak znajomości przepisów prawa. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżąca pomimo spoczywającego na nim obowiązku nie wykazała okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy, co leżało w jej bezpośrednim interesie. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji. W tej sytuacji, skoro skarżąca nie uzupełniła danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem, to nie jest możliwe ustalenie jej aktualnego stanu majątkowego. Natomiast uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.