IV SA/Gl 1001/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku postanawia odmówić przywrócenia terminu S.S. w piśmie z dnia [...] poinformował Sąd, że z powodu słabego stanu zdrowia nie przyjedzie na rozprawę wyznaczoną na dzień 28 października 2011 r. Dodatkowo odniósł się merytorycznie do stanowiska organu zajętego w odpowiedzi na skargę. Wyrokiem z dnia 28 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Wnioskiem z dnia [...] skarżący domagał się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Podał, że nie mógł stawić się na rozprawie z uwagi na wiek ([...] lat) oraz chorobę. Nie był w stanie również dowiedzieć się telefonicznie o zapadłym w jego sprawie wyroku, gdyż nie słyszy. Nadto zaznaczył, że w jego domu nie ma zasięgu telefonicznego, a mieszkająca z nim siostra jest zbyt schorowana, by ją prosić o zejście do telefonu. Ostatecznie skarżący zaznaczył, że dopiero w dacie sporządzenia wniosku mógł zjechać do wsi i wówczas telefonicznie dowiedział się o wydanym wyroku. S.S. był przekonany, iż jak go nie ma na rozprawie, to Sąd wyśle mu wyrok i wtedy będzie mógł podjąć dalsze działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej jako P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się, zgodnie z art. 87 P.p.s.a., do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w tym piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. jednakże nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, co daje możliwość uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności. Według ugruntowanego orzecznictwa jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Obowiązkiem strony jest dochowanie szczególnej staranności przy dokonywaniu wszelkich czynności procesowych i przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ponadto to na stronie ciąży wykazanie należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. W konsekwencji przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu okolicznością wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w niedochowaniu terminu jest m.in.: przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2010 r., II SA/Łd 1199/10, Lex nr 755754). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 października 2011 r. S.S. przyczynę uchybienia terminu usprawiedliwił brakiem możliwości stawienia się na rozprawie i dowiedzenia się o wydanym wyroku z powodu przeszkód komunikacyjnych. Skarżący był dodatkowo przekonany, że skoro nie stawił się na rozprawę, to wyrok zostanie mu doręczony z urzędu. Odnosząc się bezpośrednio do wskazanych przez skarżącego okoliczności uznać należy, iż nie wykazał on braku winy w uchybieniu terminu, a wskazane przez niego przyczyny nie usprawiedliwiają uchybienia terminu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący w zawiadomieniu o rozprawie został prawidłowo pouczony, że jego niestawiennictwo nie wstrzyma rozpoznania sprawy, a uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku i złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (k. 43). Mimo tak wyraźnego pouczenia skarżący uchybił wskazanemu terminowi, w związku z czym nie może się on nawet powoływać na nieznajomość przepisów prawa, która sama w sobie także nie jest okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Tak więc skarżący nie może skutecznie powoływać się na swoją nieobecność na rozprawie i swoje przekonanie, że wyrok mu zostanie doręczony. Skoro jednak takie przekonanie żywił, mimo należytej informacji ze strony Sądu, to niekonsekwencją jest przytoczenie we wniosku dalszych okoliczności, które miały uniemożliwić terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tym niemniej i te twierdzenia skarżącego nie stanowią powodu do przywrócenia terminu. Pomijając to, że wpierw skarżący podaje, iż nie mógł się telefonicznie dowiedzieć o treści wyroku z uwagi na stan słuchu, a następnie informuje, że jednak później telefonicznie uzyskał taką informację, co bez wątpienia stanowi pewną sprzeczność, stwierdzić wypadnie, że skarżący nie wskazuje na żadną nadzwyczajną sytuację, która obiektywnie uniemożliwiałaby dochowanie terminu. Sam wiek skarżącego i związany z nim stan zdrowia nie może prowadzić do dochowywania czynności przekraczających poza wyznaczony termin. Również zamieszkiwanie w przysiółku nie stanowi dla skarżącego żadnej nadzwyczajnej okoliczności. Przeciwnie – wobec zamieszkiwania w S. od urodzenia znane mu są wszystkie utrudnienia komunikacyjne. W ramach należytej staranności, wymaganej od strony postępowania sądowego przy realizacji jej praw i obowiązków procesowych, rzeczą skarżącego było podjęcie takich działań, które umożliwiłyby mu złożenie przedmiotowego wniosku bez opóźnienia, np. przez ustanowienie pełnomocnika. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do odstąpienia od ustawowych przesłanek przywrócenia terminu, które jest dopuszczalne tylko w razie braku winy strony w uchybieniu terminu. Natomiast o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu najmniejszego w danych warunkach wysiłku. Jako takiej przeszkody nie można traktować warunków bytowych strony, w jakich ona zwykle funkcjonuje. Jedynie wystąpienie nadzwyczajnych zdarzeń, zakłócających normalny stan rzeczy, może być kwalifikowane jako okoliczność, o których mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. Tymczasem skarżący na tego rodzaju okoliczności się nie powołuje. Dlatego też na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.