IV SA/Gl 1010/06

WyrokWSA w Gliwicach2007-05-29

Skład orzekający: Szczepan Prax, Stanisław Nitecki, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zastosować przepis prawa materialnego wprowadzony po zaistnieniu stanu faktycznego, do którego ten przepis ma się odnosić, w sytuacji gdy przepis ten nie zawiera przepisów przejściowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym zasady lex retro non agit, poprzez zastosowanie przepisu wprowadzającego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, który wszedł w życie po okresie, za który zasiłek był pobierany. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej nie uprawnia do jej wstecznego stosowania, jeśli narusza to prawa nabyte i zasadę pewności prawa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, wskazując na konieczność ponownego ustalenia przez organ pierwszej instancji daty poinformowania o zmianie sytuacji faktycznej skarżącego.
Stan faktyczny
Skarżący H. S. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a następnie został przywrócony do pracy wyrokiem sądu, co skutkowało wypłatą wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Prezydent Miasta C. wydał decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranego zasiłku, opierając się na nowym brzmieniu przepisu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który wszedł w życie po okresie pobierania zasiłku. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz innych przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. znak [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H. S. kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 6 pkt 6 lit. "c" i art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o obowiązku zwrotu przez H. S. nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że H. S. w okresie od [...] 2001 r. do [...] 2001 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, natomiast mocą wyroku Sądu Rejonowego w C. został przywrócony do pracy i zasądzono na jego rzecz wypłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Stosownie do postanowień art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nienależnie pobranym świadczeniem jest zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Z uwagi na fakt, że A S.A. poinformowały organ pierwszej instancji, że skarżący z dniem [...]r. podjął pracę i wypłacono mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy od [...] do [...] 2001 r., orzeczono jak w rozstrzygnięciu. Odwołanie od wskazanej powyżej decyzji wniósł H. S., który wystąpił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odwołania przedstawił w pierwszej kolejności dotychczasowy przebieg postępowania, a w szczególności omówił podejmowane rozstrzygnięcia. Zdaniem odwołującego się decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. została mu doręczona dopiero w dniu [...] r. i w dniu doręczenia kolejnej decyzji Prezydenta Miasta C. nie upłynął jeszcze 30 dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W ten sposób organ pierwszej instancji naruszył jego uprawnienia procesowe, w tym prawo do obrony. Nadto zaznaczył, że decyzja ta narusza zasadę lex retro non agit, ponieważ wydana została na podstawie przepisu, który zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2002 r., a zatem po powrocie do pracy. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co zarazem oznacza zakaz retroakcji, czyli niepogarszania sytuacji prawnej obywatela, a w szczególności zakaz wstecznego działania prawa. W tym zakresie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem odwołującego się rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji przeczy przywołanym zasadom, ponieważ oparte jest na przepisie, który został wprowadzony w życie już po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Zatem organ ten wbrew wskazanym regułom wprowadził retroakcję art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a tym samym dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. Dodatkowo odwołujący się podniósł, że decyzją z dnia [...] r. orzeczono o utracie przez H. S. statusu bezrobotnego z dniem [...] r. i o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a tym samym wskazany organ uznał, że zasiłek dla bezrobotnych przysługiwał mu, a tym samym nie mógł on stanowić zasiłku nienależnie pobranego. Wojewoda [...] decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazanej decyzji organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym podejmowane rozstrzygnięcia zarówno przez organ pierwszej instancji jak również przez organ odwoławczy. W szczególności organ ten zaznaczył, że Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] r. Nr [...] wskazując, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Wojewoda [...] jako organ drugiej instancji uchylając zasadnie z powodów proceduralnych wydane decyzje przez organ pierwszej instancji, jednocześnie umorzył zasadne postępowanie. Stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji zezwoliło Wojewodzie [...] na ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowej decyzji w trybie art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięciem tym stała się decyzja z dnia [...] r. Nr [...] , mocą której Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] r. Nr [...] oraz umorzył postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji o uznaniu skarżącego za bezrobotnego od [...] r. i przyznaniu mu zasiłku oraz przekazał do ponownego rozpatrzenia sprawę zobowiązania H. S. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wykonując zalecenia organu wyższego stopnia Prezydent Miasta C. orzekł, że zasiłek dla bezrobotnych pobrany w okresie od [...] 2001 r. do [...] 2001 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie i podlega zwrotowi w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Zgodnie, bowiem z art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji, nienależnie pobranym świadczeniem jest zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowania z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. W następstwie przedstawionego stanu prawnego i faktycznego w sprawie organ odwoławczy doszedł do przekonania, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania. Wojewoda [...] uznał, że skoro H. S. w dniu [...] r. złożył w organie pierwszej instancji kopię wyroku sądu powszechnego przywracającego go do pracy, a zatem w momencie, kiedy obowiązywał już art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu ustalonym mocą ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudniania absolwentów szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Wskazany przepis uregulował w sposób jednoznaczny sytuacje, gdy Sąd, na skutek pozwu byłego pracownika, przyznaje mu odszkodowanie z tytułu wadliwego rozwiązania umowy o pracę lub wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, a okres za który to świadczenie wypłacono oraz okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych pokrywają się, ponieważ wówczas zasiłek podlega zwrotowi. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącego o naruszeniu zasady lex retro non agit, gdyż jego zdaniem przepisy wchodzą w życie w terminach i na zasadach określonych przez ustawodawcę. We wskazanej ustawie ustawodawca nie zawarł stosownych przepisów przejściowych, nakazujących stosować nową regulację tylko do określonych sytuacji, co oznacza przyjęcie zasady bezpośredniego działania nowej regulacji. Z tego też powodu organ ten nie podzielił zarzutu skarżącego, o stosowaniu przepisów międzyczasowych tylko w pewnej części, gdyż z brzmienia art. 146 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy postępowania wszczęte przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzone są według dotychczasowych przepisów. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję. Skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, czyli przesłanki przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, względnie o uchylenie w całości obu wskazanych powyżej decyzji. Decyzjom tym zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP, a w szczególności naruszenie zasady lex retro non agit; art. 88 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy; art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu – poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. zastosowanie ich z mocą wsteczną, a tym samym naruszenie odpowiednich przepisów wprowadzających ustawę, co miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi przedstawiono ponownie przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i w konkluzji tej jej części wskazano, ze zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady lex retro non agit. Decyzja ta, bowiem rozstrzyga o konsekwencjach prawnych określonego stanu faktycznego (pobierania zasiłku) na podstawie stanu prawnego, który nie obowiązywał w trakcie istnienia stanu faktycznego, tylko zaczął obowiązywać później, gdy ten stan faktyczny już nie występował. Decyzja ta bowiem wydana została na podstawie przepisu, który zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2002 r., a więc nie tylko po wydaniu decyzji o uznaniu skarżącego za bezrobotnego i przyznaniu mu prawa do zasiłku, ale także po wydaniu przez Sąd wyroku przywracającego skarżącego do pracy, a nawet po jego powrocie do pracy. Natomiast zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co obejmuje m.in. zasadę nieretroakcji oraz niepogarszania tego rodzaju przepisami sytuacji prawnej obywateli, czyli zakaz wstecznego działania prawa, gdy oddziałuje ono w sposób niekorzystny na te interesy, zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami. W dalszej części skargi przywołana została treść art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. i wskazano, że zawierał on w sposób enumeratywny wymienione przesłanki nienależnie pobranego świadczenia i brak było w nim zasiłku wypłaconego za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Wskazana przesłanka pobrania nienależnego świadczenia wprowadzona została do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dopiero nowelizacją z dnia 17 grudnia 2001 r. i weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Nadto zaznaczono, że zasada nie działania prawa wstecz, oznacza, iż wskazany przepis znajduje zastosowanie dopiero do zasiłków wypłaconych za okres po wejściu w życie tej ustawy, za który, w związku z orzeczeniem sądu wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. W konsekwencji do praw nabytych przez skarżącego decyzją ostateczną, pod rządami ustawy, w czasie, gdy nie obowiązywał jeszcze art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może mieć zastosowania ten przepis dodany później, gdyż nie została mu nadana wsteczna moc obowiązywania. W tym zakresie skarżący powołał się na wyrok NSA z 24 lutego 1998 r. sygn. akt II SA 1672/97. Skarżący w dalszej części swojej skargi zauważył, że przepis, który stanowi podstawę wydanej decyzji nie tylko nie obowiązywał w okresie, w którym skarżący korzystał z przysługującego mu zasiłku, ale nawet nie był jeszcze ogłoszony, ponieważ nastąpiło to dopiero w dniu 29 grudnia 2001 r. W tej sytuacji stanowisko organów administracji koliduje z zasadą pewności prawa i ochroną praw nabytych, nadto zdaniem skarżącego naruszone zostały zasady wchodzenia ustaw w życie określone w ustawie z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz niektórych innych aktów prawnych, ponieważ zasadą jest, iż wejście w życie ustawy następuje po upływie czternastu dni od dnia ogłoszenia aktu w Dzienniku Ustaw. Skarżący kwestionuje także ustalenia organów administracji dotyczące podstaw do zastosowania jako podstawy prawnej art. 28 ust. 2 pkt 5 w tej części, w której organy te podnoszą, że: kopia wyroku dostarczona została w dniu [...] r.; jak również ustawa z 17 grudnia 2001 r. nie zawarła stosownych przepisów przejściowych, co oznacza przyjęcie zasady bezpośredniego działania nowej regulacji. Odnosząc się do powyższych stwierdzeń skarżący zauważył, że nie jest jasne, jakie znaczenie prawne przywiązują organy do złożenia kopii wyroku w dniu [...] r. Organy nie uzasadniły, jakie znacznie ma fakt dostarczenia wyroku we wskazanym dniu dla prowadzonej sprawy, ponieważ w okresie przyznania i pobierania zasiłku dla bezrobotnych wskazany powyżej art. 28 ust. 2 pkt 5 nie obowiązywał. Nadto skarżący zauważył, że już znacznie wcześniej poinformował organ zatrudnienia o przywróceniu go do pracy, a świadczy o tym fakt, że ostatni zasiłek został wypłacony za [...] r., co oznacza, że późniejsze dostarczenie kopii wyroku sądu powszechnego nie ma żadnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Nadto w odniesieniu do drugiej kwestii podnoszonej przez organy administracji skarżący zgodził się z nią, utrzymując, że faktycznie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej oznacza bowiem, iż bez żadnego okresu przejściowego, z dniem wejścia w życie nowa ustawa wiąże skutki prawne ze zdarzeniami mającymi miejsce po jej wejściu w życie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ten nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze uznając, że w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił argumentację, którą kierował się podejmując decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego podejmuje wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, a po myśli art. 77 § 1 tegoż Kodeksu jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przywołanie wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego spowodowane zostało tym, że w ramach rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu organy administracji dopuściły się uchybień w zakresie postępowania dowodowego, które miały wpływ na wynik sprawy, jak również uniemożliwiły prawidłową ocenę podstawowego zarzutu sformułowanego w skardze a mianowicie naruszenia zasady lex retro non agit. Przedłożone Sądowi akta administracyjne zawierają liczne decyzje, jakie w ramach tego postępowania były podejmowane, natomiast nie zawierają kluczowych dla sprawy dokumentów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentów pozwalających ustalić, w którym dniu skarżący poinformował organ pierwszej instancji o zmianie jego sytuacji osobistej. Okoliczność ta ma dla rozpatrywanej sprawy kluczowe znaczenie, ponieważ będzie ona decydowała o tym, czy w sprawie ma zastosowanie zasada lex retro non agent czy też nie. Z przedłożonych akt wynika, że w dniu [...] r. skarżący przedłożył organowi pierwszej instancji odpis wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., mocą którego został przywrócony do pracy. Dalej z akt tych wynika, że w decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. orzeczono o utracie przez skarżącego z dniem [...] r. statusu osoby bezrobotnej i o utracie przez niego ze wskazanym dniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie z tychże akt wynika, że skarżący zasiłek dla bezrobotnych pobierał do [...] r. i co jest istotne żąda się od niego zwrotu nienależnie pobranego zasiłku za okres od [...] 2001 r. do [...] 2001 r. Zatem między wskazanymi dokumentami zgromadzonymi w aktach administracyjnych występuje rozbieżność, a co istotniejsze nie wiadomo w oparciu o jakie informacje i w którym dniu uzyskane przez organ pierwszej instancji takie rozstrzygnięcia zostały podjęte. Otóż w aktach administracyjnych brak jest informacji o tym, czy skarżący przed 31 grudnia 2001 r. poinformował organ zatrudnienia o zmianie swojej sytuacji. Jak zasadnie podnosi to w skardze do Sądu pełnomocnik skarżącego fakt pobierania zasiłku dla bezrobotnych do [...] r. zdaje się potwierdzać tezę o tym, że organy administracji już przed wskazaną datą wiedziały o zmianie sytuacji osobistej skarżącego, jednakże jak zostało to już zaznaczone przedłożone akta administracyjne nie zawierają takiego dokumentu jak również stosownej w tym zakresie informacji. Oznacza to, ze wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Obok wskazanego naruszenia prawa przyjdzie odnieść się do głównego zarzutu podnoszonego w skardze i dobrze udokumentowanego przez pełnomocnika skarżącego, a mianowicie naruszenie zasady lex retro non agit. Istotą tej zasady jest to, że prawo nie może odnosić się do zdarzeń, które miały miejsce przed jego uchwaleniem o ile przepis prawa tak nie będzie stanowił i będzie to zgodne z unormowaniami Konstytucji RP. Zasada ta jest charakterystyczna dla wszelkich gałęzi prawa, a zatem i dla prawa administracyjnego. Jednakże w przypadku tej gałęzi prawa ujawnia się istotna kwestia o charakterze proceduralnym. Otóż stosownie do postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia obowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji administracyjnej, a zatem nie jest istotny stan prawny obowiązujący w dniu wszczęcia określonego postępowania, lecz na dzień jej wydania. Zasada ta odnosi się do postępowań prowadzonych w zwykłym trybie, a zatem rodzi się pytanie czy odnosi się ona do trybów nadzwyczajnych. Gdy idzie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji bierze pod uwagę stan prawny obowiązujący nie w dniu podejmowania decyzji w ramach tego trybu nadzwyczajnego, lecz podejmuje decyzję mając na uwadze stan prawny obowiązujący w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Odmiennie sytuacja przedstawia się, gdy idzie o pozostałe tryby nadzwyczajne, czyli zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej oraz wznowienie postępowania. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy kluczowe znaczenie ma to, że w następstwie wznowienia postępowania administracyjnego, dotychczasowe postępowanie odżywa, a wcześniejsza decyzja jest w stanie swoistego zawieszenia. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i analizy stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania nowej decyzji podejmuje rozstrzygnięcie w tym zakresie. W konsekwencji oznacza to, że w praktyce może okazać się, że zasada lex retro non agit, w tym przypadku nie zadziała, ponieważ następstwem zmiany stanu prawnego między wydaniem obu decyzji będzie konieczność podjęcia rozstrzygnięcia w nowym stanie prawnym. Powyższe rozważania są niezbędne dla rozpatrzenia wniesionej skargi. Otóż skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w dniu [...] r., a z dniem [...] nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący równolegle z działaniami podjętymi przed organem administracji złożył pozew do sądu pracy i Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia [...] r. uznał wypowiedzenie za bezskuteczne, a z dniem [...] r. skarżący podjął ponownie zatrudnienie. W okresie tym art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) stanowił, że osoby, które pobrały nienależne świadczenie, obowiązane są do ich zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a po myśli art. 28 ust. 2 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się: świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach: świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie; zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29 tej ustawy jak również koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 16 ust. 4. Zatem unormowania prawne obowiązujące w dniu rejestracji skarżącego nie przewidywały takiej przesłanki jak przywrócenie osoby do pracy w następstwie uznania wypowiedzenia za bezzasadne. Jednakże z dniem 1 stycznia 2002 r. stan prawny w tym zakresie uległ zmianie, ponieważ z tym dniem weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793 ze zm.). Ustawa ta w art. 3 pkt 6 dokonała zmiany wskazanego już art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez dodanie nowego punktu określającego, co jest uznawane za nienależnie pobrane świadczenie, którym jest zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Wskazana przesłanka uznania pobrania nienależnego świadczenia odnosi się do sytuacji występującej w rozpatrywanej sprawie. Co prawda nie wynika to wprost z żadnej z wielu decyzji wydanych w ramach prowadzonego postępowania, to jednak można wnioskować, że organy administracji w dniu [...] r. wznowiły postępowanie, ponieważ w dniu [...] r. skarżący przedłożył im odpis wskazanego powyżej wyroku sądu powszechnego uznającego wypowiedzenie za bezzasadne i że nastąpiło to w okresie, kiedy skarżący był jeszcze zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy i miał prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że stosownie do postanowień art. 12 wyżej wymienionej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. i nie zawierała w tym zakresie żadnych okresów przejściowych, co oznacza, że przepisy te odnosiły się do wszystkich osób, które w tym okresie były zarejestrowane w urzędach pracy i pobierały zasiłki dla bezrobotnych. A zatem w odniesieniu do tej kategorii osób zasada lex retro non agit nie miałaby zastosowania, z uwagi na uruchomienie trybu nadzwyczajnego weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, który zakłada ponowne orzekanie w sprawie jednakże już w odniesieniu do nowego stanu prawnego. Jednocześnie należy wyraźnie zaznaczyć, że znowelizowany art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie ma zastosowania do tych wszystkich spraw, które zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, a osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych wyczerpały okres pobierania zasiłku. W świetle przeprowadzonej analizy stanu prawnego oraz stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie przyjdzie stwierdzić, że organy administracji podejmując zaskarżoną decyzję dopuściły się naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego – art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jak również przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 77 a w konsekwencji także art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który zobowiązany jest przeprowadzić ustalenia dotyczące tego w którym dniu skarżący poinformował go o wydanym przez Sąd Rejonowy w C. wyroku uznającym wypowiedzenie z pracy za bezzasadne, jak również o tym, że podjął on w dniu [...] r. zatrudnienie. Jeżeli skarżący poinformował organ zatrudnienia o wskazanych faktach jeszcze w 2001 r. to w stosunku do niego nie może mieć zastosowania zmieniona treść art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a tym samym niezbędne będzie umorzenie prowadzonego postępowania. Natomiast, gdyby okazało się, że skarżący nie dopełnił wymogów wynikających z ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, w tym o poinformowaniu organu zatrudnienia w ciągu 5 dni o podjęciu zatrudnienia, to wówczas prowadzenie niniejszego postępowania będzie miało umocowanie w przepisach prawa i wówczas organ ten wyda decyzję stosownie do poczynionych ustaleń. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Stosownie do postanowień art. 200 oraz art. 205 § 2 wyżej wymienionej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z [...]r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło