IV SA/Gl 1013/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Drewniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi I. S. od Skarbu Państwa kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r., na mocy art.7 pkt 5, art.8 ust.1 i 12, art.18 ust.1 pkt 1, art.36 pkt 1 lit. a, art.37 ust.1, 2, 3, art.106 ust.1, 3 i 4, art.109, art.110 ust.7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593), Prezydent Miasta G. przyznał J. D. zasiłek stały w kwocie po [...] zł miesięcznie za okres od [...] do [...] 2004 r., zaś od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie, nadto decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W jej uzasadnieniu organ ten ustalił, iż wnioskodawca spełnia ustawowe wymogi do przyznania mu przedmiotowego świadczenia, bowiem jest całkowicie niezdolny do pracy (został zaliczony do osób o [...] stopniu niepełnosprawności), a jego dochód jest niższy od kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących. Przy czym wysokość zasiłku ustalono mając na uwadze uzyskaną przesz stronę nadpłatę zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie [...] zł, która podzielona na 6 miesięcy dała dochód wynoszący [...] zł za ten okres. Wysokość zasiłku stałego obliczono odejmując od kwoty kryterium dochodowego wynoszącego w przypadku J. D. [...] zł uzyskany dochód, czyli wspomnianą wyżej kwotę za wymienione 3 miesiące. Operacja ta dała wyniki ujawnione w osnowie decyzji. W pozostałym zakresie przyznano zasiłek w maksymalnej wysokości. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. D., który w odwołaniu domagał się jego uchylenia. Wskazał na pokrzywdzenie zaliczeniem do jego dochodu nadpłaty zasiłku, która spowodowana została zmianą przez organ odwoławczy orzeczenia zaliczającego go do osób o [...] stopniu niepełnosprawności, a więc była przezeń niezawiniona. Na koniec podniósł, iż zasiłek stały w wysokości [...] zł nie pozwala mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dlatego decyzję tę uważał za błędną. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art.138(1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ drugiej instancji ustalił i zważył, iż wnioskodawca spełnia określone w art.37 ustawy o pomocy społecznej warunki do uzyskania zasiłku stałego. Jest bowiem osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to wynosi 461 zł, zaś zasiłek nie może przekroczyć 418 zł. Takie świadczenie wnioskodawca uzyskał, wszak nie za cały okres objęty rozstrzyganiem (wyznacza go okres niezdolności do pracy wynikający z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), gdyż trafnie organ pierwszej instancji zaliczył do dochodu odwołującego się nadpłatę zasiłku stałego wyrównawczego, dzieląc otrzymaną z tego tytułu kwotę przez 6 miesięcy. W wyniku tego należność uległa stosownemu zmniejszeniu. Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, przytaczając argumentację poprzednio zaprezentowaną w toku postępowania administracyjnego i wywodząc, że jest pokrzywdzony tym rozstrzygnięciem, bowiem nie z jego winy pozostawiono go bez środków do życia. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: na wstępie należy wyjaśnić, iż jak głosi art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tylko wówczas władny jest uchylić wadliwą decyzję; bada też czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą stanowiącą o ich nieważności (p. art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Przy czym po myśli art.134§1 tej ustawy sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zobligowany jest więc do kontroli legalności zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej w sprawie decyzji w tak zakreślonych ramach, Wojewódzki Sąd Administracyjny, analizując zarzuty skargi oraz okoliczności brane pod rozwagę z urzędu, nie dopatrzył się wadliwości motywujących do jej wzruszenia. Jakkolwiek uzasadnienie tegoż rozstrzygnięcia dalekie jest od doskonałości, bowiem zawiera jedynie szczątkowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne, zwłaszcza w aspekcie zagadnienia eksponowanego przez skarżącego, koncentrując się na zbędnym przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, to jednak w ostateczności odpowiada ona prawu. Wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro stan faktyczny w zasadzie nie był kwestionowany, zaś w jego kontekście poprawnie zastosowano przepisy prawa materialnego. W istocie nie jest zaczepiane prawo skarżącego do zasiłku stałego, a więc spełnienie ustawowych przesłanek uprawniających do jego uzyskania, natomiast zarzuca on błędne wyliczenie wysokości tego świadczenia za [...],[...] i [...] 2004 r.. Na tym zagadnieniu należało więc skupić uwagę. Wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył skarżący w [...] 2004 r., w związku z wygaśnięciem poprzedniej decyzji w tej materii na skutek zmiany stanu prawnego. Stosownie do treści art.37 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej, jaką jest skarżący, ustala się w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym tej osoby, tj. 461 zł w odniesieniu do skarżącego (p. art.8 ust.1 pkt 1 cytowanej ustawy), a jej dochodem, z tym, że zasiłek nie może przekroczyć kwoty 418 zł. Dochód skarżącego istotny z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy podlegał ustaleniu po myśli art.8 ust.3 przywołanej ustawy o pomocy społecznej. Wedle brzmienia tego przepisu jest nim suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o należności wymienione w punktach 1-3. Niespornym jest, że skarżący otrzymał nadpłatę zasiłku stałego wyrównawczego w związku z zaliczeniem go do osób o [...] stopniu niepełnosprawności. Ostatecznie nastąpiło to orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] 2004r., przy czym ustalono, iż stopień ten datuje się od dnia [...] 2003 r., a orzeczenie wydano do dnia [...] 2005 r.. Jak wynika z akt administracyjnych i odwołania skarżącego świadczenie zaległe wypłacono w kwocie [...] zł za okres od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, tj. od dnia [...] 2003 r. do dnia wydania orzeczenia, tj. [...] 2004 r.. Jednakowoż dla potrzeb niniejszej sprawy słusznie organy orzekające przyjęły, iż kwotę tę należy uwzględnić jako dochód w następnych miesiącach. Zasiłek okresowy jest bowiem świadczeniem periodycznym - wypłacanym w cyklach miesięcznych, toteż trafnie podzielono go na takie okresy. Jeśli zaś chodzi o zaliczenie należności na poczet miesięcy następnych (od [...] do [...]), to operacja ta ma uzasadnienie w tym, że skarżący skorzystał z nadpłaty w teraźniejszości i przyszłości, mimo iż prawo do świadczenia nabył w poprzednich miesiącach. Zatem należało ją rozliczyć "do przodu", a nie wstecz. Co prawda kłóci się to niejako z jej celem i podstawą, lecz zaliczenie wsteczne wypaczałoby pojęcie dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Co prawda rację ma skarżący twierdząc, że kwota ta należała mu się poprzednio i nie ze swej winy jej nie otrzymał, to jednak kwestia zawinienia nie ma w sprawie znaczenia. Ewentualna wina nie obciąża bowiem organów pomocowych i nie ma wpływu na ocenę charakteru świadczenia i datę jego wypłaty. Skarżący może poza tym domagać się naprawienia szkody, jaką poniósł na skutek wadliwego czy opieszałego postępowania odpowiednich podmiotów czy organów. Przeto niepodobna pominąć omawianej kwoty w analizie stanu majątkowego skarżącego. Oczywiście można sobie wyobrazić inne jeszcze niż eksponowane przez organ metody uwzględnienia nadpłaty, jak choćby przyjęcie całości jako dochodu w miesiącu wypłaty, czy rozliczenie jej przykładowo dziennie w poszczególnych okresach, wszak byłyby one bądź niezgodne z charakterem świadczenia, bądź zbyt formalistyczne. Dlatego metodę uśrednienia przyjętą przez organy w niniejszej sprawie Sąd w obecnym składzie podziela. Jeżeli zatem dokonano prawidłowego obliczenia wysokości zasiłku, zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Przy braku trafnych zarzutów branych pod rozwagę z urzędu, należało więc skargę oddalić. Co mając na względzie, na zasadzie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 oparto na podstawie §19 w związku z §18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Koszty te obejmują wynagrodzenie adwokata z urzędu wraz z podatkiem VAT oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.