IV SA/Gl 1014/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie NSA Zofia Borowicz, WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pomocy na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 1, 5 i 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w związku z § 3, § 4, § 7 i § 11 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnianie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze ( Dz. U. Nr 120, poz. 1293 ) odmówił T. G. przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. W uzasadnieniu decyzji tej podał, że gdy osoba usamodzielniana kontynuuje naukę pomoc pieniężną na usamodzielnienie wypłaca się po ukończeniu nauki. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący, który nie zgodził się z jej treścią i wystąpił o przyznanie wnioskowanej pomocy z uwagi na to, że otrzymał bardzo zniszczone mieszkanie, które wymaga remontu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm. ) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania i następnie przeprowadził analizę przepisów art. 88 i art. 89 ust. 6 i 7 ustawy o pomocy społecznej i doszedł do przekonania, że poprawną wykładnią tych przepisów jest przyjęcie, iż pomoc na usamodzielnienie przysługuje dopiero po ukończeniu nauki, a z uwagi na to, że odwołujący się kontynuuje studia wnioskowana pomoc mu nie przysługuje. Nadto organ odwoławczy zasygnalizował, że organ pierwsze instancji pozostaje w bezczynności, gdy idzie o rozpatrzenie wniosku strony o przyznanie pomocy na zagospodarowanie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie zgadza się z otrzymaną decyzją i zwrócił się o przyznanie należnej mu pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa a po myśli art. 7 tegoż Kodeksu w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie pomocy na usamodzielnienie oraz zagospodarowanie mieszkania. Organ ten rozpatrzył wniosek w zakresie pomocy na usamodzielnienie i odmówił przyznania tej formy pomocy, natomiast pozostawił bez rozpoznania drugi wniosek o przyznanie pomocy na zagospodarowanie. Na okoliczność tę zasadnie uwagę zwrócił organ odwoławczy. Jednakże z uwagi na to, że skarżący nie wnosił zażalenia na bezczynność organu pierwszej instancji w tym zakresie i nie zostało uruchomione żadne postępowanie, zatem ten aspekt sprawy nie został objęty kontrolą. Organy administracji podejmujące rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie skupiły się na treści art. 88 oraz art. 89 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Art. 88 ustawy określa rodzaje pomocy przyznawane na życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem oraz wyznacza zakres podmiotowy tej formy pomocy. Z kolei w art. 89 reguluje się zasady ustalania wysokości tej pomocy. W ust. 6 tego przepisu stanowi się, że w przypadku gdy osoba usamodzielniana kontynuuje naukę, pomoc pieniężna na usamodzielnienie wypłaca się po ukończeniu nauki, z kolei w ust. 7 wymienione zostały okoliczności uzasadniające podjęcie decyzji o odmowie przyznania tej formy pomocy, a w ust. 8 przesłanki zaprzestania udzielania tej formy pomocy. Zatem organy obu instancji uznały, że w sprawie skarżący proces usamodzielnienia rozpoczął dopiero z dniem złożenia przedmiotowego wniosku. Z tego też powodu organy te pominęły treść art. 154 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem do pomocy przyznanej na podstawie art. 33 p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej stosuje się przepisy dotychczasowe. Według przywołanego powyżej przepisu osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, oraz osoba pełnoletnia opuszczająca niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej oraz schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną, a także pomocą : pieniężną na usamodzielnienie; pieniężną na kontynuowanie nauki; w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym; w uzyskaniu zatrudnienia i na zagospodarowanie – w formie rzeczowej. Zestawienie art. 154 ust. 8 z treścią art. 33 p ust. 1 pozwala uznać, że do osób, w stosunku do których rozpoczął się proces usamodzielnienia przed dniem 1 maja 2004 r. i do tego dnia została wydana decyzja przyznająca jakąkolwiek formę pomocy wymienioną w art. 33p ust. 1, zastosowanie mają dotychczasowe przepisy czyli przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. Jak zostało zaznaczone powyżej postępowanie w niniejszej sprawie zostało uruchomione wnioskiem skarżącego z dnia [...] r., a zatem po 1 maja 2004 r. W tej sytuacji obowiązkiem organów administracji było ustalenie, czy w stosunku do skarżącego przed 1 maja 2004 r. uruchomione zostało postępowanie w zakresie usamodzielnienia. W aktach administracyjnych znajduje się indywidualny program usamodzielnienia nr [...] sporządzony w dniu [...] r. oraz wywiad środowiskowy sporządzony w dniu [...] r. Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżącemu wcześniej przyznano pomoc od [...] r., a od [...] do [...] r. korzysta z pomocy na kontynuację nauki. Nadto podano, że skarżący w [...] r. otrzymał pomoc na zakup komputera w wysokości [...] zł. Poza wskazanymi informacjami w przedłożonych przez organy administracji aktach administracyjnych brak jest dokumentów pozwalających ustalić, kiedy wydane zostały przedmiotowe decyzje, a tym samym jakie w stosunku do skarżącego winny być zastosowane przepisy ustawy o pomocy społecznej, czy zamieszczone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., czy też z dnia 29 listopada 1990 r. Ze szczątkowych informacji zamieszczonych w wywiadzie środowiskowym można domniemywać, że skarżący pomoc na zagospodarowanie otrzymał już w [...] r., co pozwalałoby uznać, że w stosunku do niego proces usamodzielnienia rozpoczął się przed dniem 1 maja 2004 r. i w stosunku do niego mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Organy obydwu instancji przedstawionej okoliczności nie wyjaśniły w sposób odpowiadający postanowieniom art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi sformułowana w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto można wskazać, że oparcie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na przepisach art. 88 i art. 89 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skutkiem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który winien podjąć stosowne w sprawie rozstrzygnięcie. Sąd z uwagi na upływ czasu jaki nastąpił od wydania zaskarżonej decyzji i zaistnienia okoliczności, które mogły spowodować podjęcie w sprawie stosownych decyzji nie może udzielić jednoznacznych wskazań co do dalszych działań procesowych. Jednakże organ pierwszej instancji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia winien mieć w polu widzenia wskazania zamieszczone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, zwłaszcza co do przepisów prawa, które winien ewentualnie wykorzystać. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organu odwoławczego odmówiono skarżącemu przyznania prawa do pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekał o wykonaniu zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.