IV SA/Gl 1015/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. nr [...] Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta W. uznał A. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec osoby uprawnionej – M. H. Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie art. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 489) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że z wnioskiem o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego wystąpił organ właściwy wierzyciela - Kierownik GOPS w G. Ponieważ dłużnik nie stawił się w wyznaczonym terminie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, to w dniu [...] r. zapadła pierwsza decyzja w omawianym przedmiocie. W następstwie odwołania dłużnika decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z [...]r. z uwagi na deklarowaną przez dłużnika wolę współpracy z organem administracyjnym w zakresie ustalenia jego sytuacji majątkowej i osobistej. W toku ponownego rozpatrywania sprawy 15 maja 2017 r. skarżący zgłosił się w nowo wyznaczonym terminie, jednak zażyczył sobie audiowizualnego nagrywania wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego. Pracownicy organu nie wyrazili zgody na nagrywanie i dlatego nie doszło do wykonania tych czynności procesowych. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji zamieścił stwierdzenie, że przez okres ostatnich sześciu miesięcy dłużnik nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Po tym ustaleniu organ przytoczył treść art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym dłużnik alimentacyjny zarzucił m.in., że to pracownicy socjalni odmówili przeprowadzenia wywiadu kiedy on chciał rejestrować przy pomocy kamery jego przebieg. Zatem w jego ocenie to nie on przyczynił się do nie przeprowadzenia czynności procesowej, lecz pracownicy organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia Kolegium wskazało, że ani ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ani rozporządzenie wykonawcze z dnia [...]r. w sprawie wzoru kwestionariusza wywiadu alimentacyjnego oraz wzoru oświadczenia majątkowego dłużnika alimentacyjnego (Dz. U. Nr 73, poz. 395), nie wprowadzają wymogu nagrywania audiowizualnego czynności przeprowadzenia wywiadu i złożenia przez dłużnika oświadczenia majątkowego. Bez względu na intencje dłużnika nie może on zatem uzależniać dokonania tych czynności od zgody pracowników organu. Brak takiej zgody nie może usprawiedliwiać niezłożenia przez skarżącego oświadczenia majątkowego i umożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, przy czym organ pierwszej instancji umożliwił mu dokonanie tych czynności i pouczył go o skutkach swojego zachowania. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi skarżący zarzucił wskazanej decyzji wewnętrzną sprzeczność, gdyż to nie on odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lecz pracownicy socjalni, którzy nie chcieli być nagrywani w toku tej czynności. Tak więc to nie skarżący uniemożliwił jej przeprowadzenie. Wskazał też, że odmienne stanowisko Kolegium zajęło w decyzjach podjętych dzień później. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 12 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na brak normatywnego zakazu filmowania funkcjonariusza publicznego w toku wykonywania przez niego zadań służbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) wykazała bowiem, iż rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., Nr 1302) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności przyjdzie uznać, że pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z 12 marca 2018 r., trafnie zarzuca że kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a sprawa nie została przez organy administracyjne należycie wyjaśniona. W decyzji organu pierwszej instancji uznanie skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oparto wyłącznie na stwierdzeniu, że nie został sporządzony wywiad i nie odebrano oświadczenia majątkowego, gdyż pracownicy organu nie wyrazili zgody na nagrywanie przez skarżącego tych czynności. Organ ten nie przedstawił żadnej argumentacji, która łączyłaby się z przesłankami uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Samo przytoczenie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie jest w tej mierze wystarczające. Z kolei organ odwoławczy w swojej decyzji przyjął, że skarżący mógł złożyć oświadczenie majątkowe i wywiad alimentacyjny mimo braku zgody pracowników socjalnych na nagrywanie tych czynności. Wadliwość tego stanowiska wynika już z tej przyczyny, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przeprowadzenie wywiadu należy do organu administracji publicznej, a nie do dłużnika, który nie może więc złożyć takiego wywiadu lecz jest osobą, z którą wywiad się przeprowadza, co wprost ujęte jest we wzorze z kwestionariusza wywiadu stanowiącego złącznik nr 1 do powołanego przez Kolegium rozporządzenia. Natomiast oświadczenie majątkowe co prawda składa dłużnik, ale odbywa się to przed organem, który to oświadczenie odbiera, ale najpierw poucza dłużnika o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy). Oznacza to, że do obu tych czynności nie może dojść bez udziału pracownika organu administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty decydujący jest problem, czy dłużnik może rejestrować przebieg owych czynności przy pomocy stosownej aparatury (kamery). Z treści rozstrzygnięć poddanych kontroli można domniemywać, że organy administracji publicznej oceniają taką możliwość negatywnie, ale skoro na tej podstawie sprawa została merytorycznie rozstrzygnięta, to art. 107 § 1 i 3 kpa wymaga należytego uzasadnienia tego stanowiska. Tymczasem w decyzjach organów obu instancji w ogóle nie ma rozważenia poruszanej kwestii. Trafnie zatem skarżący wskazuje na inne decyzje Kolegium, w których zajęto odmienne stanowisko i je należycie uzasadniono. W konsekwencji słuszny okazał się zarzut naruszenia przez organy obu instancji postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i zawartej w nim zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Sprawa wymaga więc ponownego rozpatrzenia i to na poziomie organu pierwszej instancji, ponieważ chodzi o przeprowadzenie czynności przewidzianych dla organu właściwego dłużnika i nie mogą być one uzupełnione w ramach postępowania prowadzonego przed organem drugiej instancji. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzeczono, jak w sentencji.