IV SA/Gl 102/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] roku nr [...]. Decyzją z dnia z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), Burmistrz K. odmówił przyznania B. L. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na A. Ś. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ administracyjny podniósł, że decyzją z dnia [...] r. B. L. przyznano świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką A. Ś., które wypłacano do kwietnia 2013 r., bowiem decyzją z dnia [...]r. uchylono prawo do tego świadczenia w związku z podjęciem przez ww. zatrudnienia w okresie od [...] do [...] kwietnia 2013 r. Nadto wskazał, że stronie na jej wniosek z dnia [...] maja 2013 r. odmówiono prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wobec niestwierdzenia rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W dniu [...] września 2013 r. strona ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego dostarczając świadectwo pracy, z którego wynikało, iż w okresie od [...] do [...] września 2013 r. podjęła zatrudnienie na ¼ etatu. Na tej podstawie uznano, że strona ma możliwość podjęcia zatrudnienia i może pracować zawodowo, aczkolwiek rezygnuje z niego nie w związku z koniecznością sprawowania opieki a dla przyznania przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu od tej decyzji B. L. wniosła o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego wobec spełnienia ustawowych wymogów. Podniosła, że ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką zrezygnowała z zatrudnienia. Twierdziła, że "sam Urząd" podnosił aby przyniosła odpowiednie świadectwo pracy by dopełnić formalności ustawowych, a gdy je złożyła oświadczono jej, że jest ono dla "nieuzasadnionego czerpania zysku". Ponadto zaznaczyła, że uzasadnienie decyzji nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Po przedstawieniu stanu prawnego i przebiegu postępowania Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że strona nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, określonego w art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ze zgromadzonych dowodów wynika bowiem, że strona w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego podjęła zatrudnienie, o czym nie poinformowała organu I instancji. Natomiast po odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego podjęła zatrudnienie u tego samego pracodawcy co uprzednio na okres od [...] do [...] września 2013 r. na ¼ etatu, co oznacza, że stan zdrowia matki umożliwia stronie wykonywanie zatrudnienia. Ponadto powołując się na wyrok NSA z 21.09.2012 r. sygn. akt I OSK 455/12 Kolegium zaznaczyło, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek czasowy i co do motywów między rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki na wskazaną w ustawie osobą. Tymczasem w przypadku odwołującej nie ma takiego związku, gdyż w okresie w którym matka posiada znaczny stopień niepełnosprawności podjęła ona zatrudnienie, a tym samym nie występuje związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawną matką. B. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję twierdząc, że rozstrzygnięcie to narusza jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca akcentowała, że o podjęciu pracy na umowę zlecenia w okresie od [...] do [...] kwietnia 2013 r. osobiście powiadomiła organ, który uchylił decyzję przyznającą jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uznając, że wygaśnięcie tej umowy nie jest równoznaczne z rezygnacją z pracy. Dalej wskazała okoliczności związane z podjęciem od [...] września 2013 r. pracy oraz konieczności rezygnacji z niej aby nadal sprawować opiekę nad matką . Zaprzeczyła, aby podjęcie przez nią pracy oznaczało, że pozwalał na to stan zdrowia matki, gdyż w tym czasie matka miała zapewnioną opiekę innej osoby, której dane osobowe zostały podane organowi celem ewentualnej weryfikacji. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem prawa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie to wprowadzone zostało ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którą w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.1456, dalej jako: u.ś.r.) dodano art. 16a, określający przesłanki uzyskania i wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Zasadnicze przesłanki uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego określa art. 16a ust. 1 u.ś.r., warunki dodatkowe dotyczące dochodu rodziny zawarte zostały w ust. 2-5, natomiast okoliczności wyłączające uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wyliczone zostały w ust. 8. Art. 16a ust. 1 ww. ustawy stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W kontrolowanej sprawie skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne przyznane jej decyzją z [...] lutego 2011 r. bezterminowo w związku z opieką nad matką. Prawo do tego świadczenia zostało jej uchylone na skutek podjęcia przez nią pracy na okres 2 dni na podstawie umowy zlecenia. Następnie decyzją z [...] sierpnia 2013 r. organ odmówił jej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uznając, że wygaśnięcie tej umowy nie jest równoznaczne z rezygnacją z pracy. Okolicznością bezsporną jest i to, że skarżąca w okresie od [...] do [...] września 2013 r. pracowała w wymiarze ¼ etatu, oraz że z pracy tej zrezygnowała, w związku z czym wystąpiła o specjalny zasiłek opiekuńczy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się natomiast do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a u.ś.r. i związku tej rezygnacji z zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przede wszystkim należy wskazać, że organ I instancji w ogóle nie odniósł się do wymienionej przesłanki warunkującej przyznanie przedmiotowego świadczenia. Stwierdził jedynie, że strona ma możliwość podjęcia zatrudnienia i może pracować zawodowo. Tymczasem przedmiotowe świadczenie przysługuje właśnie dlatego, że osoba ma możliwość podjęcia pracy i pracuje, jednakże rezygnuje z niej ze względu na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Natomiast organ ten nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że strona zrezygnowała z zatrudnienia nie w związku z koniecznością sprawowania opieki, a dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, choć przyznanie tego zasiłku wiąże się z koniecznością sprawowania takiej opieki. Tym samym organ nie uzasadnił dlaczego wykluczył związek między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki nad matką zaliczoną przecież do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał natomiast, że strona wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne, które utraciła w związku z podjęciem krótkotrwałego zatrudnienia. Okoliczność ta zdaje się ostatecznie przesądzać o możliwości uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem podjęcie kolejnego krótkotrwałego zatrudnienia organ I instancji uzasadnia możliwością wykonywania zatrudnienia, a rezygnację z niej chęcią uzyskania świadczenia pomijając przy tym, czy matka skarżącej wymaga opieki i czy skarżąca taką opiekę faktycznie sprawuje. Jednakowoż pozbawienie strony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydaje się być wątpliwe, skoro w dacie orzekania o uchyleniu skarżącej prawa do tego świadczenia przyznanego jej bezterminowo nie pozostawała ona już w zatrudnieniu sprawując nadal opiekę nad matką. Natomiast organ odwoławczy wprawdzie przedstawił szerszą argumentację co do oceny braku wystąpienia w sprawie przesłanki określonej w art. 16 a ust. 1 u.ś.r., to jednak nie jest ona zasadna. Po pierwsze za gołosłowne, bo niczym nie poparte oraz nie znajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym należy uznać twierdzenie Kolegium, że podjęcie przez skarżącą zatrudnienia oznacza, że stan zdrowia matki umożliwia wykonywanie takiego zatrudnienia, w sytuacji gdy skarżąca wykazywała, że w czasie gdy pracowała zapewniła opiekę matce, która jednak nie mogła być stale wykonywana. Organ nie uwzględnił przy tym także twierdzeń skarżącej, dotyczących podjętej przez nią pracy w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (praca chałupnicza, dwudniowa), nie kolidującej z wykonywaniem opieki, jak również tej podjętej we wrześniu 2013 r. w niepełnym wymiarze i konieczności rezygnacji z niej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Po wtóre za niezasadne uznać należy stanowisko Kolegium, że jeżeli w okresie, w którym matka skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności a skarżąca podejmuje zatrudnienie to nie występuje związek między rezygnacją z tego zatrudnienia, a podjęciem opieki. Wynika z tego wniosek, że w ocenie Kolegium, aby spełnić warunki do nabycia prawa do omawianego zasiłku, strona winna zrezygnować z pracy bezpośrednio lub w krótkim czasie po podjęciu stałej opieki nad osobą, która uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem ustawa o świadczeniach rodzinnych takiego wymogu nie zawiera. Przewiduje ona że uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek. Jednak dla nabycia prawa do danego świadczenia nie jest wymagane by wszystkie przesłanki zostały spełnione w jednym czasie. Istotne jest natomiast ich łączne występowanie w okresie, za który to świadczenie ma być przyznane. Wymóg, by między podjęciem opieki a ustaniem zatrudnienia występował tak rozumiany związek czasowy, nie ma normatywnego umocowania. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, że osoba, która podjęła zatrudnienie w okresie, gdy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności nie mogłaby już ubiegać się o takie świadczenie pomimo, że rezygnacja z podjętego zatrudnienia wiąże się z koniecznością sprawowania tej opieki. Natomiast skarżąca rezygnując z zatrudnienia wykazywała, że jest jedyną osobą, która może stale opiekować się niepełnosprawną matką i że taką opiekę faktycznie sprawuje. Okoliczności tej jednak organy nie miały na względzie skupiając się wyłącznie na wykazaniu, że skarżąca może pracować oraz wyprowadzeniu z tego niczym nie uzasadnionych wniosków, że stan zdrowia matki umożliwia stronie wykonywanie takiego zatrudnienia, oraz że rezygnacja ma na celu wyłącznie uzyskanie przedmiotowego świadczenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że sprawa nie została należycie rozpatrzona i oceniona, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 §, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę właściwy organ winien mieć na uwadze przedstawioną wyżej ocenę sprawy dokonaną przez Sąd. Mając na względzie powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.