IV SA/Gl 1022/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. I. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Komendant Powiatowy Policji w W. wezwał K. I. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...]r. do [...]r. w wysokości 8.246,70 zł. Decyzję tą wydano na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 7 ust. 1 i § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że stronie na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r. Komendanta Rejonowego Policji w W/ został przyznany równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Świadczenie to funkcjonariusz pobierał do dnia [...]r. Organ ustalił, że K. I. wraz z rodziną zajmuje dom jednorodzinny stanowiący pierwotnie współwłasność jego rodziców – I. i W. I. oraz babci – B. S., a po śmierci ojca - matki strony oraz babci. W dniu [...]r. B. S. zmarła pozostawiając testament na mocy którego K. I. oraz jego żona D. I. uzyskali każdy po 1/5 części spadku. W skład spadku wchodził między innymi wynoszący 4/8 udział w prawie własności nieruchomości zajmowanej dotychczas przez policjanta i jego rodzinę o powierzchni 0.09.19 ha, mapa 2, działka [1] i [2] opisanej w księdze wieczystej [...] w Sądzie Rejonowym w W. Komendant uznał więc, że policjant w wyniku spadkobrania uzyskał w miejscu pełnienia służby część domu jednorodzinnego. Udział spadkowy policjanta wynosił 1/5 części całości spadku, w skład którego wchodziła połowa domu jednorodzinnego. Organ ustalił, na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, że ogólna powierzchnia mieszkalna zajmowanego przez stronę domu to 120,24 m2, z czego spadkodawczyni przysługiwała połowa, a więc 60,12 m2. Zatem w ocenie organu administracji policjant wraz z członkami rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji, uzyskał w miejscu pełnienia służby część domu jednorodzinnego będącego przedmiotem spadku, a ich udział w spadku wynosi 2/5 z 60,12 m2 powierzchni mieszkalnej, czyli łącznie 24,048 m2, co odpowiada 3 normom zaludnienia określonym w rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych, w myśl którego policjantowi przysługuje norma zaludnienia wynosząca od 7-10 m2 powierzchni mieszkalnej, która stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Policjant wraz z żoną z chwilą otwarcia spadku - w dniu [...]r., uzyskał więc część domu jednorodzinnego, przestał spełniać warunki o których mowa w § 1 rozporządzenia, zatem uprawnienie do równoważnika należało stronie cofnąć. Dlatego organ decyzją z dnia [...]r., nr [...] cofnął uprawnienie K. I. do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Konsekwencją natomiast cofnięcia wskazanego uprawnienia było zobowiązanie strony do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tym bardziej, że policjant nie poinformował niezwłocznie organu o zmianie swojej sytuacji, mającej wpływ na prawo do omawianego świadczenia. Z powyższą decyzją nie zgodził się K. I. wskazując, iż istotnie po śmierci babki uzyskał wraz z żoną spadek po niej, w skład którego wchodził udział w nieruchomości położonej w W. . Jednakże w ocenie odwołującego fakt nabycia spadku z mocy prawa nie oznacza automatycznie spełnienia warunków o których mowa w rozporządzeniu MSWiA w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Uzasadniając swoje stanowisko strona podała, że zawsze istnieje możliwość odrzucenia spadku, a wówczas traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Ponadto zgodnie z regulacją art. 1027 Kodeksu cywilnego względem osoby trzeciej, która rości sobie prawa do spadku z tytułu dziedziczenia spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Zatem w ocenie strony do czasu uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku, a więc co najmniej do dnia [...]r. nie można było wykazać się prawem do dziedziczenia ze względu na brzmienie przepisów spadkowych. Zakwestionował również wyliczenia związane z normą zaludnienia bowiem, zdaniem odwołującego organ nie uwzględnił faktu, że w lokalu zamieszkałym przez stronę mieszka również jego syn, który nie został uwzględniony przy obliczeniach dotyczących norm zaludnienia. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268 a K.p.a. w zw. z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., nr 43, poz. 277 z późn. zm.) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 100, poz. 918 z późn. zm) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przywołał ustalenia poczynione w postępowaniu oraz wskazał, że w wyniku spadkobrania strona uzyskała w miejscu pełnienia służby część domu jednorodzinnego o powierzchni mieszkalnej 24,048 m2, a zatem o powierzchni odpowiadającej trzem normom zaludnienia przysługującym policjantowi zgodnie z § 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów. Komendant powołał treść art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego wskazując, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. W przypadku, gdy do spadku powołanych jest kilku spadkobierców wówczas każdy z nich nabywa określony ułamkowo udział spadkowy. Następnie organ zaznaczył, iż przepisy regulujące zagadnienia związane z prawem do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie zobowiązują spadkobiercy do legitymowania się dowodem na przeprowadzony dział spadku, czy stwierdzeniem jego nabycia. Ustawa nie wymaga nadto aby osoba której cofa się uprawnienia do równoważnika stała się właścicielem lokalu, wystarczające w tej kwestii jest zaistnienie posiadania zależnego. Zatem z chwilą otwarcia spadku, jeżeli wiąże się z nim zmiana sytuacji mieszkaniowej policjanta, jest on zobligowany zawiadomić o tym fakcie odpowiedni organ administracji poprzez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego. W niniejszej sprawie funkcjonariusz uczynił to dopiero w dniu [...]r. składając dokumenty dotyczące nabycia spadku. Organ podkreślił również, że w oświadczeniu mieszkaniowym składanym przez stronę za rok 2009 r. wskazał on, iż właścicielem lokalu w którym zamieszkuje wraz z rodziną jest I. I. nie wpisując siebie jako osoby posiadającej dom będący przedmiotem spadku. Zatem informacje zawarte w oświadczeniu policjanta nie były prawdziwe bowiem na dzień jego składania właścicielami spornej nieruchomości była matka strony, jego małżonka, sam policjant oraz jeszcze 3 inne osoby. Organ odwoławczy zaznaczył również, że w sytuacji, w której policjant otrzymuje udział w spadku ustawodawca nie uzależnia jego uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od ilości norm przysługujących policjantowi i członkom jego rodziny przyjmując że jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia wówczas nie przysługuje policjantowi omawiane świadczenie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. I. przywołał argumenty zawarte w odwołaniu oraz zaznaczył, że w chwili śmierci spadkodawczyni nie znał treści testamentu. Ponadto całe postępowanie spadkowe trwało kilkanaście miesięcy zatem skarżący nie miał możliwości dowiedzenia się o swoim prawie do lokalu. Zaznaczył również, że takie zapisy ustawy i rozporządzenia naruszają art. 32 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponownie wskazał, że w jego ocenie dopiero z chwilą stwierdzenia nabycia spadku oraz dokonania jego działu był w stanie wykazać się prawem do dziedziczenia dlatego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu skarg wniesionych na ostateczne decyzje administracyjne, w razie stwierdzenia, że są one dotknięte istotnymi wadami prawnymi, Sąd w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego – uchyla wadliwą decyzję lub stwierdza jej nieważność, a w przeciwnym wypadku oddala skargę. Granice kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne zostały określone w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. Sąd nie dopatrzył się braków, czy nieprawidłowości w postępowaniu, które mogłyby prowadzić do uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na tej podstawie wydał zgodną z obowiązującym prawem decyzję administracyjną. Postawę materioalnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., nr 43, poz. 277 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 100, poz. 918 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 wskazanej ustawy policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Stosownie natomiast do regulacji art. 92 ust. 1 ustawy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Szczegółowe zasady dotyczące przyznawania cofania i zwracania tego świadczenia unormowane zostały natomiast w przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Stosownie do treści § 6 omawianego rozporządzenia decyzję o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § 1 ust. 1, lub zmienił się jego stan rodziny, albo: 1) otrzymał pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie odrębnych przepisów, 2) jego małżonek otrzymał pomoc, o której mowa w pkt 1, 3) bezzasadnie odmówił przyjęcia lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia i znajdującego się w należytym stanie technicznym i sanitarnym, 4) w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej uzyskał lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...]r., nr [...]Komendanta Rejonowego Policji w W. przyznano K. I. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...]r. Świadczenie to funkcjonariusz pobierał do [...]r. Strona poinformowała organ administracji o zmianie swojej sytuacji mieszkaniowej składając w dniu [...]r. dokumenty wskazujące na nabycie przez niego udziału we własności zamieszkiwanej dotychczas nieruchomości w drodze spadkobrania. Z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji wynika, że zamieszkiwał on wraz ze swoją rodziną w domu jednorodzinnym będącym własnością jego matki I. I. oraz babki B.S., położonym w W. przy ul. [...]. W dniu [...]r. zmarła babka skarżącego pozostawiając testament, w którym do spadku powołała między innymi skarżącego oraz jego żonę – D. I. Okoliczność ta została następnie stwierdzona na mocy postanowienia z dnia [...]r., sygn. akt [...]Sądu Rejonowego w W., który stwierdził, że spadek po zmarłej B. S., na mocy testamentu z dnia [...]r., otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w W., sygn. akt [...]w dniu [...]r. nabyli między innymi K. I. oraz jego żona D. I.każdy po 1/5 części spadku. Jednocześnie z akt administracyjnych sprawy wynika, że na działkach, które wchodziły w skład spadku posadowiony jest budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje funkcjonariusz wraz z matką żoną i synem. Dom ten ma powierzchnię 120,24 m2, a każdy ze spadkobierców, z chwilą otwarcia spadku uzyskał udział między innymi w tej nieruchomości wynoszący po 1/5. Zatem skarżący i jego żona łącznie posiadali udział wielkości 2/5, w przeliczeniu na powierzchnię mieszkalną przypadł im udział w wielkości 24,048 m2. W tym miejscu godzi się podnieść, iż stosownie do regulacji art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zgodnie natomiast z art. 924 K.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Nabycie spadku następuje więc z mocy samego prawa, niezależnie od woli spadkobierców z chwilą śmierci spadkodawcy. Oczywiście w pewnych sytuacjach nie dochodzi do nabycia spadku przede wszystkim wówczas, gdy spadkobierca złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku. Wówczas stosownie do regulacji art. 1025 k.c. zostaje wyłączony od dziedziczenia tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Jednakże w niniejszej sprawie spadkobiercy spadku nie odrzucili, zatem stosownie do wyżej powołanych przepisów z chwilą śmierci spadkodawcy nabyli oni spadek z mocy ustawy. Stali się zatem współwłaścicielami wyżej wskazanego domu mieszkalnego każdy w 1/5 części udziału spadkowego, który w stosunku do wspomnianej nieruchomości wynosił 4/8 udziału w prawie własności nieruchomości. Jednocześnie w sprawie istotna jest treść § 6 wyżej przywołanego rozporządzenia MSWiA zgodnie z którym decyzje o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki o których mowa w § 1 ust. 1, lub zmieni się jego stan rodzinny albo zgodnie z pkt 4 w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej uzyskał lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Omawiana regulacja nie uzależnia w żaden sposób konieczności cofnięcia uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od legitymowania się jakimkolwiek dokumentem stwierdzającym dziedziczenie. Wystarczy nabycie udziału w spadku w skład którego wchodzi lokal, dom lub jego część. Sama więc konstrukcja wskazanego przepisu wskazuje, że nie jest konieczne poświadczenie dziedziczenia, ani dokonanie działu spadku. Jednocześnie omawiane rozporządzenie uzależnia cofnięcie uprawnień do równoważnika od uzyskania przez funkcjonariusza udziału spadkowego w skład którego wchodzi lokal mieszkalny, dom jednorodzinny lub jego część odpowiedniej wielkości. Stosownie bowiem do postanowień § 6 ust. 4 udział w spadku winien odpowiadać co najmniej dwóm normom zaludnienia. Normy zaludnienia określone natomiast zostały w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. nr 105, poz. 884 z późn. zm.). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia norma zaludnienia przysługująca policjantowi wynosi od 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Zatem stwierdzić przyjdzie, że posiadany przez skarżącego i jego żonę udział spadkowy odpowiadał trzem normom zaludnienia. Organ zatem cofnął funkcjonariuszowi prawo do równoważnika za brak lokalu. Jednakże w niniejszej sprawie skarżący w związku z nabyciem udziału w spadku, w skład którego wchodziła część domu jednorodzinnego przestał spełniać kryteria uprawniające do otrzymywania omawianego równoważnika. Zgodnie bowiem z regulacją § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MSWiA w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli między innymi: w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Skoro skarżący, jako spadkobierca testamentowy, nabył w chwili otwarcia spadku, a więc w dniu [...]r. udział w spadku odpowiadający co najmniej dwóm normom zaludnienia, w którego skład wchodziła zamieszkiwana przez niego i jego rodzinę nieruchomość, zatem zmieniła się jego sytuacja mieszkaniowa od której uzależnione było prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. O zmianie tej sytuacji funkcjonariusz winien poinformować właściwe organy stosownie do postanowień § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym przepisem decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku nienależnego pobrania na skutek niedoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość. Skarżący nie poinformował o zmianie danych mających wpływ na istnienie uprawnienia. Organ więc prawidłowo stwierdził zaistnienie okoliczności przesądzających o konieczności zobowiązania funkcjonariusza do zwrotu pobranego równoważnika za okres od dnia otwarcia spadku, a więc dnia zaistnienia okoliczności przesądzających o braku uprawnienia do jego pobierania do dnia [...]r., a więc do dnia za który funkcjonariusz ostatnio pobrał omawiane świadczenie. Konkludując w niniejszej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że należało zobowiązać skarżącego do zwrotu omawianego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.