IV SA/Gl 1022/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015 r. sprawy ze skargi C. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 1, art. 39 ust. 1 i art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 179, poz. 1362 ze zm.) odmówił C.R. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup okularów i na opłacenie rachunku za wodę. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że strona stanowi rodzinę z matką i dochód tak ukształtowanej rodziny wynosi 2 345,64 zł i znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Następnie organ ten podniósł, że wezwał stronę do przedłożenia oświadczenia odnośnie występującej dysproporcji między wysokością dochodów a rzeczywistą sytuacją materialną rodziny. Strona na wskazane wezwanie nie odpowiedziała i nie udzieliła odpowiedzi, a tym samym wyczerpana została przesłanka odmowy przyznania świadczenia z uwagi na brak współpracy z organem administracji publicznej. Ponadto organ ten wskazał, że rozważał możliwość przyznania świadczenia pieniężnego w oparciu o postanowienia art. 41 ustawy o pomocy społecznej i doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do przyznania go w oparciu o tę podstawę prawną. W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji odniósł się do trudnej sytuacji finansowej ośrodka i ograniczonych środków na świadczenia z pomocy społecznej. Pismem z dnia 21 czerwca 2014 r. C.R. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa. W szczególności podniósł, że organy błędnie oceniły jego faktyczną sytuację materialną, gdyż ta uniemożliwia zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Zakwestionował prawdziwość stwierdzeń odnośnie braku współdziałania z organem jak również podniósł, że z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie pracować, a matka z uwagi na wiek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przeprowadził własne rozważania. W ramach tych rozważań organ odwoławczy przybliżył unormowania ustawy o pomocy społecznej dotyczące przyznawania zasiłków celowych, a następnie działania organu pierwszej instancji związane z ubieganiem się przez stronę o przyznanie świadczenia na zakup okularów oraz na opłatę za wodę. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono sytuację osobistą i dochodową strony oraz jej rodziny i stwierdzono, że nie spełnia ona wymogów do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, gdyż dochód przekracza kryterium dochodowe. Zdaniem tego organu w sposób prawidłowy ustalono sytuację osobistą i dochodową strony jak również odniesiono się do zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślono, że nawet spełnianie wymogów do otrzymania świadczenia pieniężnego nie jest równoznaczne z jego uzyskaniem. Zaakcentowano, że w tym zakresie istotną funkcję odgrywają środki jakimi dysponuje organ pomocy społecznej, jak również niezbędność zaspokojenia zgłoszonej potrzeby. Nadto zaakcentowano, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w warunkach uznania administracyjnego i organ ten nie naruszył granic tego uznania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł C. R., który domagał się uchylenia wydanej na jego rzecz decyzji. W skardze tej wyraził jedynie swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 3 września 2015 r. Z. R. przekazała zestaw wydatków ponoszonych przez nią i syna w związku z prowadzonym postępowaniem przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że sąd administracyjny uwzględnia wniesioną skargę z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takiej treści przepisu wynika, że nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego będzie stanowiło podstawę uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie takie, które będzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które będzie rzutowało na końcowy wynik sprawy będzie dawało podstawę do jej uwzględnienia. W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2014 r. zwrócił się do organu pomocy społecznej o przyznanie świadczenia na zakup okularów w kwocie od 250 zł. do 490 zł. oraz na opłatę za wodę w wysokości 88,88 zł. Organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 19 maja 2014 r. wywiad środowiskowy, a następnie decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że powodem odmowy przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb było nie złożenie przez stronę wymaganego oświadczenia, a ponadto przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia i nie wykazanie niezbędności występowania trudnej sytuacji materialnej. Nadto organ ten odwołał się do ograniczonych możliwości finansowych umożliwiających zaspokajanie wyłącznie podstawowych potrzeb. W świetle powyższego przedstawić należy sytuację prawną osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Po myśli art. 3 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Według ust. 4 tego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 przywoływanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie lub rodzinie, której dochód nie przekracza przewidzianego w ustawie kryterium dochodowego. W przypadku rodziny skarżącego wynosi ono 912 zł. Osoba lub rodzina, której dochód przekracza wyznaczone kryterium dochodowe po myśli art. 41 ustawy o pomocy społecznej może ubiegać się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Przywołany powyżej stan normatywny wymaga wykładni. Wynika z niego, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej osobie samotnej lub rodzinie przysługuje wówczas, gdy jej dochód nie przekracza wskazanego w ustawie kryterium dochodowego przy równoczesnym wystąpieniu jednej z przesłanek przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Obok wymogów formalnych świadczenie takie musi służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Rodzaje potrzeb bytowych, które mogą być zaspokojone w drodze zasiłku celowego zostały w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w sposób przykładowy wymienione. Nadto istotą przyznania świadczenia jest umożliwienie osobie ubiegającej się o nie życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest celem samym w sobie, lecz jest środkiem do osiągnięcia celu, którym jest umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka i powinno być wkomponowane w system działań skierowanych do osoby, zmierzających do wyprowadzenia jej z trudnej sytuacji życiowej. Równocześnie osoba lub rodzina ubiegająca się o świadczenie obowiązana jest do współpracy z organem pomocy społecznej w tym do udostępniania wszelkich informacji i posiadanych dokumentów, które pozwolą na ustalenie faktycznej sytuacji w jakiej się znajduje. Wszelkie utrudnienia w tym zakresie mogą być przez organ uznane za brak współpracy i stanowić przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Dodatkowo przyjdzie stwierdzić, że organ pomocy społecznej musi dysponować środkami, które pozwolą mu na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. Przedstawione powyżej rozważania o charakterze teoretycznym przenieść należy na grunt rozpatrywanej sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący stanowi rodzinę wspólnie ze swoją matką i nie spełnia wymogów do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ dochód tak ukształtowanej rodziny jest wyższy od przywołanego w ustawie kryterium dochodowego przewidzianego dla tego typu rodziny. Występowanie co najmniej jednej z przesłanek przewidzianych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, uprawnia do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Powyższe ustalenie zostało wykazane przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, jak również znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia, ponieważ nie przedłożył żądanego oświadczenia, jak również z tego powodu, że stwierdził brak występowania szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, a ponadto odwołał się do ograniczonych możliwości finansowych. W świetle przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że w omawianym zakresie organy administracji wypowiadające się w sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Organy te podjęły działania zmierzające do wyjaśnienia faktycznej sytuacji rodziny jak również rozważyły możliwość zaspokojenia zgłoszonej potrzeby w oparciu o postanowienia art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a nadto przy podejmowaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia miały w polu widzenia wielkość środków finansowych pozostających do dyspozycji. Ponadto kwestionowane decyzje wydawane były w warunkach uznania administracyjnego i jak wynika z analizy przedłożonych akt nie można organom administracji zarzucić, aby dopuściły się one naruszenia granic tego uznania. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie podnieść, że skarżący wadliwie ocenił rolę sądu administracyjnego i przysługujące mu uprawnienia w zakresie kontroli administracji publicznej. Podkreślić trzeba, że sąd ten kontroluje jedynie legalność decyzji wydanej przez organ administracji publicznej, zatem sąd ten nie podejmuje co do zasady rozstrzygnięć merytorycznych. W tej sytuacji za niezrozumiałe uznać należy zamieszczenie w skardze zobowiązania i późniejsze jego zrealizowanie, a sprowadzające się do przedłożenia brakujących dokumentów. Podkreślić należy, że dokumenty takie winny być przedkładane organowi prowadzącemu postępowanie, ponieważ to on na ich podstawie uprawniony jest do podejmowania decyzji, natomiast przedłożenie ich sądowi administracyjnemu już nie może mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie, gdyż sąd ten kontroluje jedynie legalność jej wydania. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.