IV SA/Gl 1026/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. odmówił przyznania M. S. dodatku mieszkaniowego. Organ orzekający ustalił, że wnioskodawca ma tytuł prawny do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2, w którym prowadzi [...]-osobowe gospodarstwo domowe. Wydatki mieszkaniowe za ostatni miesiąc wyniosły [...] zł, a średni miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę w tym gospodarstwie wynosi [...]zł. Wnioskodawca spełnia więc przesłanki niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. Odmowa nastąpiła natomiast w wyniku zastosowania art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm./, gdyż ustalono, iż istnieje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazująca na to, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Wnioskodawca posiada bowiem samochód osobowy marki "[...]" wyprodukowany i nabyty w [...] r. o wartości ok. [...] zł. Jest też współwłaścicielem działki wraz z domem o pow. [...] m2 o wartości [...]zł. Z analizy budżetu domowego wynika, że z deklarowanych miesięcznych dochodów w kwocie [...]zł brutto wnioskodawca ponosi wydatki na energię elektryczną [...]zł, gaz [...]zł, telefon [...] oraz wydatki na środki czystości i wyżywienie rodziny. Posiadanie w takiej sytuacji działki wraz z domem oraz samochodu i ponoszenie wydatków związanych z jego utrzymaniem świadczy o wystąpieniu owej rażącej dysproporcji. Organ administracyjny zwrócił uwagę na charakter dodatku mieszkaniowego, jako szczególnego rodzaju świadczenia publicznego, mającego służyć najuboższym. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że jego żona ma tylko udział wynoszący [...]/[...] we współwłasności nieruchomości wymienionej w decyzji. Z tego tytułu nie ponosi żadnych wydatków, ani nie odnosi korzyści. Z kolei koszty utrzymania samochodu są porównywalne do wydatków związanych z koniecznością korzystania z usług firm przewozowych. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przyznanie dodatku będzie uzasadnione bowiem wtedy, gdy rodzina nie jest w stanie opłacać należności czynszowych wykorzystując własne zasoby pieniężne i majątkowe. Jeżeli natomiast rodzina z jednej strony występuje o taki dodatek, a z drugiej posiada i eksploatuje samochód, to oznacza, iż inne potrzeby życiowe, ważniejsze z punktu widzenia egzystencji rodziny, zostały zabezpieczone. Przy odmiennym stanowisku przez przyznanie dodatku pośrednio doszłoby do współfinansowania kosztów utrzymania i eksploatacji samochodu. Niezależnie zatem od tego, z jakiego okresu pochodzą posiadane przez rodzinę zasoby majątkowe, o ile pozwalają na ich wykorzystanie na poprawę sytuacji materialnej rodziny, umożliwiającej uiszczanie wydatków mieszkaniowych we własnym zakresie, to okoliczność ta świadczy o występującej dysproporcji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej niewłaściwą interpretację art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skarżący podniósł w szczególności, iż samochód osobowy stanowi porównywalną alternatywę do korzystania z publicznych środków komunikacji. Stanowi też dla niego, jako osoby niepełnosprawnej, duże ułatwienie życiowe. Jego zdaniem nie można w tym przypadku mówić o rażącej dysproporcji. Zwrócił przy tym uwagę, że jego stanowisko było podzielone przez Kolegium w trzech poprzednich decyzjach. Dopiero zmieniony skład orzekający dokonał odmiennej oceny. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Odmowa przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego oparta została na przepisie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Według niego odmowa taka może nastąpić, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego /domu jednorodzinnego/ wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W motywach swojej decyzji organ odwoławczy trafnie odwołał się do słownikowego rozumienia pojęcia "rażącej", wskazując, że chodzi o występowanie niewątpliwej, oczywistej, bardzo dużej dysproporcji między wykazywanymi dochodami strony, a jej rzeczywistą sytuacją materialną, jednakże przeprowadzone przed organami administracyjnymi postępowanie wyjaśniające nie może być uznane za wystarczające do ustalenia, iż w rozpatrywanym przypadku taka rażąca dysproporcja istotnie wystąpiła. Przyjmując występowanie owej rażącej dysproporcji organy wskazały wyłącznie na dwa składniki majątkowe rodziny skarżącego. Pierwszym z nich jest udział we współwłasności zabudowanej nieruchomości. W decyzjach obu instancji odnośnie tego składnika w aspekcie rażącej dysproporcji w ogóle się nie wypowiedziano, ani też nie ustosunkowano się do podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania twierdzeń, według których udział we współwłasności owej nieruchomości żona wnioskodawcy nabyła w drodze dziedziczenia, budynek zamieszkały jest przez innych współwłaścicieli i brak jest realnej możliwości uzyskania z tej nieruchomości pożytków, względnie spłaty przy ewentualnym zniesieniu współwłasności. Tymczasem potwierdzenie się tych okoliczności wykluczałoby zastosowanie omawianego przepisu w odniesieniu do tej nieruchomości. Po pierwsze – uzyskanie tego składnika nie wiązałoby się z sytuacją dochodową rodziny wnioskodawcy. Zauważyć przy tym wypadnie, że z decyzji podatkowej /k. [...] akt adm./ wynika, iż żona wnioskodawcy nabyła ów składnik w [...] r. /czas otwarcia spadku/ i że chodzi o udział wynoszący [...]/[...] ale do ½ części, a więc w sumie o udział wynoszący [...]/[...] we współwłasności. Po drugie – podniesione przez skarżącego okoliczności oznaczałyby, iż ten składnik majątkowy nie ma wpływu na ponoszenie przez niego wydatków związanych z zajmowanym lokalem. Drugim składnikiem wymienionym przez organy administracyjne jest samochód osobowy. Kwestia posiadania i eksploatowania przez rodzinę skarżącego tego samochodu także nie została jednak należycie wyjaśnienia. Nie jest bowiem dopuszczalny zastosowany przez organy automatyzm, według którego każde posiadanie i używanie samochodu odpowiada przesłance "rażącej dysproporcji". W decyzjach obu instancji pominięte zostały twierdzenia skarżącego dotyczące niskich kosztów eksploatacji samochodu, porównywalnych do wydatków, jakie wiązałyby się z korzystaniem z innych środków komunikacyjnych. Nie zweryfikowano też twierdzeń o stanie zdrowia skarżącego, który uzasadnia posiadanie samochodu. Przy uwzględnieniu rodzaju samochodu i jego rzeczywistej wartości nie można w tych warunkach zaakceptować stanowiska organów, iż posiadanie tego samochodu świadczy o "rażącej dysproporcji", zwłaszcza gdy nie dokonano ustaleń dotyczących okoliczności nabycia samochodu, w tym źródeł jego sfinansowania. W zakresie problemu kosztów eksploatacji samochodu organ odwoławczy całkowicie zresztą odszedł od treści art. 7 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy, wprowadzając pozanormatywną przesłankę niezbędności potrzeb i kolejności ich zaspokajania. Tymczasem z punktu widzenia tego przepisu istotne jest ustalenie, czy deklarowane przez wnioskodawcę dochody jego rodziny pozwalają na ponoszenie kosztów związanych z posiadaniem i utrzymaniem samochodu, przy uwzględnieniu ogólnych kosztów utrzymania tej rodziny. W orzecznictwie akcentuje się konieczność indywidualnego traktowania każdej sprawy dotyczącej przyznania dodatku mieszkaniowego /por. wyrok NSA z dnia 31.VIII.2006 r. sygn. akt I OSK 1245/05/. Takiego podejścia organów administracyjnych zabrakło w niniejszej sprawie, aczkolwiek we wcześniejszych decyzjach kasacyjnych organ odwoławczy prezentował prawidłowe stanowisko zmierzające do należytego wyjaśnienia sprawy. W tym aspekcie zrozumieć można zarzut skargi, dostrzegający niekonsekwencję tego organu, który wycofał się z poprzedniego stanowiska, mimo ignorowania jego wskazań przez organ I instancji. W świetle powyższych wywodów można skonstatować, że w zaskarżonej decyzji błędnie zinterpretowano art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy i dodatkach mieszkaniowych. W każdym zaś razie sprawa nie została należycie wyjaśniona pod kątem przesłanek z tego przepisu, co naruszyło przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zachodzi zatem konieczność ponownego jej rozpatrzenia, a kierunek postępowania wynika z przedstawionych wywodów. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm./ orzeczono, jak w sentencji. SJ/