IV SA/Gl 1026/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił przyznania E.P. zasiłku celowego na zakup leków. W uzasadnieniu wskazał, że dochód rodziny w wysokości 2.820,17 zł przekroczył kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, iż w kwietniu 2010 r. E.P. otrzymała dodatkowy dochód w postaci darowizny w wysokości 30.350,15 zł. Kwotę tego dochodu rozliczono w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W konsekwencji do dochodu od miesiąca kwietnia 2010 r. do marca 2011 r. wliczono darowiznę w wysokości 2 529,18 - zł. w każdym z tych miesięcy. Organ uznał również, że w przypadku strony nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający do przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego zwrotnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E.P., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Strona oświadczyła, że darowiznę przekazała na czynsz za mieszkanie i nie kupiła za nią "kromki chleba". Argumentowała, że jest matką samotnie wychowującą córkę, a jej sytuacja życiowa i finansowa jest bardzo trudna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalono, że E.P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A.P. Na miesięczny dochód rodziny od kwietnia 2010 r. składają się: zasiłek rodzinny w wysokości 91,00 zł, alimenty w kwocie 200 zł. oraz dochód z tytułu darowizny w wysokości 2.529,18 zł (1/12 całej kwoty darowizny), co daje łącznie kwotę 2.820,18 zł. Kolegium podniosło następnie, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Dodało, że podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej określa art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł., 2) osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Ponadto wskazał, że na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, ewentualnie pomniejszoną o enumeratywnie wymienione tam składniki. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej; 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ dodał przy tym, iż obojętny jest tytuł i źródło uzyskania przychodu (art. 8 ust. 3 ustawy) oraz że bez znaczenia dla zasad wyliczenia dochodu jest sposób wydatkowania uzyskanych środków, w związku z czym nie mogą być uwzględnione okoliczności dotyczące np. konieczności spłaty zaległości czynszowych, a w konsekwencji braku poprawy bieżącej sytuacji finansowej rodziny. Organ podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest m.in. od spełnienia kryterium dochodowego, które dla dwuosobowej rodziny, jaką stanowi skarżąca wraz z córką wynosi obecnie 702 zł. Podniósł, że ustalony zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny E.P. wyniósł 2.820,18 zł. Dodał przy tym, że kwotę dochodu z tytułu darowizny należało rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, czyli w rozpoznawanej sprawie na okres od kwietnia 2010 r. do marca 2011 r. Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, iż zasadnie organ I instancji odmówił E.P. przyznania zasiłku celowego ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Jednocześnie w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, który stanowiłby podstawę do przyznania odpowiedniego świadczenia z pomocy społecznej, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Zwrócono również uwagę, że doliczenie dochodu z tytułu darowizny ma miejsce tylko do marca 2011 r., a zatem po tym okresie stronie przysługuje prawo do złożenia nowych wniosków o pomoc społeczną w sytuacji braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. E.P. w skardze od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyraziła swoje niezadowolenie z przebiegu i wyników postępowania administracyjnego. Zwróciła uwagę na fakt, że jej sprawy prowadzi już piąty pracownik pomocy społecznej, a jej uzasadnione potrzeby nie są nadal zaspokojone. Następnie wskazała na okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji życiowej i materialnej oraz szczegółowo opisała przyczyny tej sytuacji, takie jak rozwód, samotne wychowywanie córki, utratę pracy, eksmisję z mieszkania. Skarżąca domagała się nadto zwrotu kosztów korespondencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę postulowało jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany wcześniej zajętego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd, na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup leków z powodu stwierdzenia przekroczenia kryterium dochodowego określonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym do zasiłku celowego przysługuje w razie spełnienia określonego w tym przepisie kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jednocześnie na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi bądź też zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej; 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W toku postępowania administracyjnego, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczenia skarżącej bezsprzecznie ustalono, iż w kwietniu 2010 r. skarżąca otrzymała darowiznę w wysokości 30.650,15 zł, którą w całości przeznaczyła na spłatę zaległości czynszowych. W konsekwencji dochód w rodzinie skarżącej wynoszący 2.820,18 zł (darowizna podzielona na okres 12 miesięczny plus zasiłek rodzinny i alimenty) przekroczył kwotę kryterium dochodowego określonego w wyżej wymienionych przepisach tj. 702 zł i z tej przyczyny nie przysługiwała jej pomoc w formie zasiłku celowego. Z uwagi na przekroczenie wyżej wymienionego kryterium dochodowego, w motywach zaskarżonej decyzji organ rozważył również możliwości przyznania skarżącej zwrotnego zasiłku celowego specjalnego lub zwrotnego, który może być udzielony w razie przekroczenia kryterium dochodowego. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, zatem nawet przy zaistnieniu przesłanek organ może odmówić przyznania tego świadczenia pieniężnego. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy administracji były uprawnione do stwierdzenia braku podstaw do uznania, iż występują wyjątkowe okoliczności, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako szczególnie uzasadniony przypadek, przemawiający za przyznaniem pomocy pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Stanowisko to znajduje bezpośrednie potwierdzenie w treści ustaleń przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z których wynika także, iż wniosek dotyczył wydatków na leczenie trądziku i łojotoku, czego nie można kwalifikować w kategoriach z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przeprowadzając kontrolę w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obu instancji stwierdzić bowiem należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie przy podejmowaniu decyzji. Ostatecznie przyjdzie wskazać, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi, iż cała kwota darowizny została przez skarżącą przeznaczona na spłatę zaległości czynszowych. Jak bowiem trafnie wskazał organ odwoławczy bez znaczenia dla zasad obliczenia dochodu jest sposób wydatkowania środków uzyskanych z tytułu darowizny i w związku z tym nie mogą być uwzględnione okoliczności dotyczące np. konieczności spłaty przez skarżącą zaległości czynszowych, a w konsekwencji braku poprawy bieżącej sytuacji finansowej rodziny. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.