IV SA/Gl 1036/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...]r. L. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie do spłaty zaległości czynszowej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania L. B. pomocy w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do spłaty zaległości czynszowej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, na podstawie wywiadu środowiskowego, że strona przekracza wymagane ustawowo kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a zatem jej wniosek rozpoznawany był również w oparciu o art. 41tej samej ustawy. W tym zakresie stwierdził, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w związku z niepełnosprawnością strony, to jednak mając na uwadze, iż zakres wnioskowanego świadczenia nie stanowi celu pomocy społecznej, odmowa jego przyznania jest w pełni uzasadniona. Zdaniem organu posiadane przez stronę dochody w kwocie [...]–zł. miesięcznie i wysokość zadłużenia pozwalają uznać, że strona może wystąpić do administratora lokalu w wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji i domagała się powtórnego przeanalizowania jej sprawy oraz przyznania zasiłku celowego w wysokości [...],- zł. Akcentowała, że nie ma środków na spłatę zadłużenia i jest zagrożona eksmisją. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymana została w mocy decyzja organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu wskazano, że odwołujący nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej, bowiem prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i osiąga dochód w wysokości [...]- zł. miesięcznie, na który składają się renta inwalidzka w kwocie [...]- zł. i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]- zł. Tym samym jego dochód jest większy od kryterium ustawowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który wynosi 461,- zł. Zdaniem organu odwoławczego również konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej odwołującego i faktycznie byłaby udzielaniem pomocy wierzycielowi odwołującego, a więc podmiotowi do którego nie jest adresowana pomoc społeczna. Końcowo podzielił dokonane przez organ pierwszej instancji rozważania prawne w zakresie zastosowania w sprawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem jest ona krzywdząca oraz przyznanie zasiłku celowego w wysokości [...],- zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie rozstrzyga merytorycznie o żądaniu będącym przedmiotem niniejszej sprawy, lecz stosownie do art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 zpóźn. zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję i postępowanie administracyjne, które poprzedziło jej wydanie pod względem ich zgodności z prawem. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.), zwana dalej w skrócie jako ustawa o pomocy społecznej, reguluje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w jej art. 7 pkt 1-15. Natomiast celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie same pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim z własnych dostępnych jej środków pokrywać wydatki związane z utrzymaniem. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ pomocy społecznej uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać tylko ograniczoną pomoc. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji zobowiązany jest mieć na uwadze okoliczność, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej, a wówczas w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych może spowodować brak funduszy na pomoc dla osób bardziej jej potrzebujących. W niniejszej sprawie organy administracyjne dokonały prawidłowo oceny sytuacji materialnej skarżącego, który nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej, bowiem przekracza wymagane ustawowo kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. 461,- zł., a zakres wnioskowanej pomocy nie stanowi celu pomocy społecznej, określonego w art. 39 ust. 1 i 2 tej samej ustawy. Stosownie do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zatem zasiłku celowego ma zatem charakter fakultatywny, a decyzje w tym przedmiocie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Jednocześnie uznanie to nie jest dowolne, ale wynika z zasad ogólnych ustawy o pomocy społecznej (art. 3 , art. 4, art. 7 i art. 8 ustawy o pomocy społecznej). Treść tych przepisów wskazuje, że decyzje w tym zakresie podejmowane są przez organ administracyjny na podstawie oceny potrzeb, a także możliwości ich zaspokojenia, przy czym wysokość samego zasiłku celowego nie wynika z żadnego przepisu. Dlatego należy mieć na względzie i zaakcentować, iż wysokość udzielonej pomocy jest zawsze uzależniona od środków finansowych będących w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że odmowa przyznania świadczenia oparta jest o treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Dodatkowo organy orzekające obu instancji rozważyły wniosek skarżącego również z uwagi na treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej. przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy lub zasiłek okresowy. Przychylić się zatem należy do stanowiska organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego podejmując decyzję o odmowie przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonej przez skarżącego potrzeby. Uznanie administracyjne cechuje się m. in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia jej potrzeb, uwzględniając przy tym wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. Z dołączonych akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że skarżący jest petentem miejscowego ośrodka pomocy społecznej, który obejmując go opieką przydzielał mu pomoc w miarę posiadanych możliwości. Zatem nie znajdują potwierdzenia zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa i stronniczości przy rozpatrywaniu jego wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są zatem prawidłowe. Zaskarżona decyzja wyraźnie wskazuje, dlaczego wnioskowane świadczenie nie mogło być przyznane i jakimi kryteriami kierował się organ odwoławczy przy jej wydaniu. Okoliczności przytoczone w jej uzasadnieniu świadczą o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy tak istniejących po stronie skarżącego, jak też uwzględniających cele i możliwości pomocy społecznej. Zdaniem Sądu nie można zatem uznać, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na dofinansowanie do spłaty zaległości czynszowej nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i przysługującego tym organom prawa swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a. w związku z art. 39, art. 41 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), bowiem konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też przepisów postępowania administracyjnego, jak również nie przekracza dopuszczalnych granic uznania administracyjnego, zatem Sąd nie miał podstaw do jej wzruszenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.