IV SA/Gl 1044/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant Referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 39 oraz 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania J. W. świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do zaspokojenia niezbędnej potrzeby nieujętej w polityce świadczeń, czyli remont samochodu, telefon, taksówka. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji ustalono, że dochód rodziny wnioskodawcy przekracza kryterium określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a zatem wniosek rozpoznawany był w świetle art. 41 cyt. ustawy. W tym zakresie stwierdzono, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w związku z wychowywaniem i utrzymaniem niepełnosprawnego dziecka. Jednakże, zdaniem organu, wskazane we wniosku potrzeby nie są potrzebami niezbędnymi w rozumieniu art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, a także nie mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślono, iż mając na względzie złożoną sytuację rodzinną przyznano wnioskodawcy zasiłek okresowy na dofinansowanie do kosztów energii elektrycznej i gazowej oraz pokrycie różnicy między dodatkiem mieszkaniowym a czynszem bieżącym. Od powyższej decyzji J. W. wniósł odwołanie podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż opieka społeczna nie jest do spełniania wszystkich potrzeb. Zaakcentował, iż zajmuje się chorym synem i dlatego musiał przestać zarabiać, a nadto, że z powodu braku właściwej pomocy generuje jeszcze większe wydatki. Postępowanie organu ocenił jako "mszczenie się" na chorym dziecku. Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2, art. 3, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, ze J. W. nie pracuje zawodowo, gdyż samotnie wychowuje niepełnosprawne dziecko. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. uznając sytuację w.w. za trudną objął jego rodzinę pomocą i przyznał mu świadczenia pielęgnacyjne, zasiłek rodzinny, dodatek z tytułu kształcenia dziecka niepełnosprawnego, zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto skarżący otrzymuje dodatek mieszkaniowy. Łączna kwota wszystkich świadczeń wynosi [...] zł. Zatem za bezpodstawny organ uznał zarzut "mszczenia się" na chorym dziecku. Dalej organ, odwołując się do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a zatem przyznanie świadczenia na remont samochodu, telefon, taksówkę byłoby bezpodstawne. Podkreślił, że decyzje w sprawach przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wydawane są w ramach uznania administracyjnego, to zaś oznacza, że nie każdy wniosek musi być załatwiony pozytywnie, bowiem pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokajania wszystkich nawet najbardziej niezbędnych potrzeb bytowych. Niezbędne potrzeby, w świetle poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy bowiem odnieść do potrzeb elementarnych, koniecznych do egzystencji godnej człowieka. Końcowo zaznaczył, że wobec ograniczonych środków finansowych Ośrodka koniecznym jest ich miarkowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem akcentując, że choroba jego syna i żony wymaga szczególnych potrzeb. Ponadto skarżący przytoczył argumentację uprzednio zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Podniósł, że skarżący korzysta z różnych form pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej w K., w tym z zasiłku celowego na spłatę zaległości czynszowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd może zaskarżona decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W tych to ramach prawnych Sąd przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygały w przedmiocie prawa do zasiłku celowego poddanego regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 w.w. ustawy). Pomoc ta wspiera osoby w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast w myśl art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie zasiłku celowego organy administracji nie tylko badają przesłanki legitymujące stronę do udzielenia takiej pomocy, ale również obowiązane są ocenić, czy pomoc taka zgodna jest z celami i możliwościami (w tym finansowymi) pomocy społecznej. W świetle bezspornych ustaleń organów dwuosobowa rodzina skarżącego spełnia przepisane w ustawie o pomocy społecznej kryterium określone w art. 7 ust. 5 (niepełnosprawność) uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący nie pracuje zawodowo gdyż wychowuje niepełnosprawnego syna. Dochód dwuosobowej rodziny skarżącego, na który składają się wyłącznie świadczenia rodzinne oraz dodatek mieszkaniowy wynosi [...]zł. Zatem przekracza kryterium dochodowe, które zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...]zł Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast w myśl art. 41 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy lub zasiłek okresowy. W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Tak ukształtowany pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowym (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 marca 1998r., sygn. akt: I SA 984/97 oraz z dnia 26 września 2000r., sygn. akt: I SA 945/00). Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Przy czym, jak już wskazano norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia celów i możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej Organy orzekające zasady te miały na uwadze, albowiem rozstrzygnęły sprawę zważając czy wnioskowane potrzeby odpowiadają celom pomocy społecznej oraz na możliwości finansowe organu pomocy społecznej W toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej rodziny skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego na remont samochodu, telefon czy taksówkę nie pozostaje w sprzeczności z omawiana ustawą. Pomimo, że bezspornie sytuacja skarżącego jest trudna, to nie należy tracić z pola widzenia faktu , że celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszelkich zgłaszanych przez strony potrzeb, a jedynie niezbędnych potrzeb życiowych. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż decyzje organów orzekających w sprawie wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło także naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu przez organy całokształtu okoliczności sprawy tak istniejących po stronie skarżącego, jak również uwzględniających cele i możliwości pomocy społecznej. Trzeba bowiem wskazać, że organ przyznał skarżącemu w odrębnych decyzjach zasiłek celowy na utrzymanie mieszkania poprzez spłatę zaległości czynszowych oraz zasiłek okresowy na dofinansowanie do bieżących płatność za energię elektryczna gaz oraz do pokrycia różnicy między dodatkiem mieszkaniowym a czynszem. Odnosząc się do zarzutów skargi zważyć należy, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób. Dokonana przez organy pomocy społecznej w niniejszej sprawie ocena sytuacji rodziny skarżącego nie budzi wątpliwości. Również nie budzi wątpliwości ocena, że wskazanych przez skarżącego we wniosku potrzeb nie można zakwalifikować do niezbędnych potrzeb życiowych w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Mając na względzie przedstawiona wyżej argumentację przyjdzie stwierdzić, że wydając kwestionowane orzeczenia organy administracyjne wypowiadające się w niniejszej sprawie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.