IV SA/Gl 1044/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2013 r. sprawy ze skargi Gminy C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora Ośrodka Promocji Kultury w kwestii wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia A w C., Stowarzyszenia B w C., M. N., Stowarzyszenia C w W., Stowarzyszenia D w C. postanawia: oddalić wnioski. Wnioski o dopuszczenie do udziału jako uczestnicy postępowania na prawach strony, w sprawie dotyczącej skargi Gminy C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. stwierdzającego nieważność Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie odwołania Dyrektora Ośrodka "A" w C. złożyły cztery organizacje społeczne: Stowarzyszenie "B" z siedzibą w C.– wniosek z dnia [...] r.; Stowarzyszenie "C" z siedzibą w W. – wniosek z dnia [...] r.; Stowarzyszenie "D" z siedzibą w C. – wniosek z dnia [...] r. i Stowarzyszenie "E" - wniosek z dnia [...] r. Uzasadnienia wniosków są do siebie zbliżone; wskazane wyżej organizacje społeczne wskazują na przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j.Dz.U. z 2012 r. , poz. 406; dalej: ustawa), zgodnie z którym dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Z tego przepisu oraz ze swoich celów statutowych wywodzą one prawo do udziału w tym postępowaniu sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis ten przewiduje dwie różne sytuacje, w których określony podmiot Może uzyskać status uczestnika postępowania sądowego na prawach strony. Pierwsza z nich wiąże się z posiadaniem przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, interesu prawnego w sprawie rozpatrywanej przez Sąd (postępowania ma dotyczyć jej interesu prawnego). Natomiast wedle drugiej, której zakres podmioty obejmuje jedynie organizacje społeczne, organizacja taka może zostać dopuszczona do udziału na prawach strony ze względu na "zakres jej statutowej działalności". Nie budzi większych wątpliwości, iż organizacje społeczne wnioskujące o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, interesu prawnego w sprawie dotyczącej odwołania dyrektora instytucji kultury nie mają. Nawet gdyby przyjąć, iż byłyby one uprawnione do wyrażania swoje opinii w sprawie odwołania dyrektora instytucji kultury na podstawie art. 15 ust.1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, to tym samym znalazłyby się "po stronie" podmiotów dysponujących uprawnieniami publicznymi w postępowaniu zmierzającym do podjęcia aktu administracyjnego (analogicznie jak jest to w przypadku podmiotów współdziałających w postępowaniu administracyjnym w trybie określonym w art. 106 k.p.a.). Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 1044/12, uchylając rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. stwierdzające nieważność Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie odwołania Dyrektora Ośrodka "A" w C. wyraził pogląd, iż przepis art. 15 ust. 1 cyt. ustawy nie daje podstaw do uznania dwu z wymienionych wyżej organizacji społecznych - Stowarzyszenia "B" z siedzibą w C. oraz Stowarzyszenia "D" z siedzibą w C. za stowarzyszenia twórcze i tym samym odmówił im prawa do opiniowania aktu odwołania dyrektora instytucji kultury. Pozostaje wobec tego do rozważenia czy wskazane organizacje społeczne nie mogą zostać uznane za uczestników postępowania z tego względu, że sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, oceniając tę przesłankę uznania organizacji społecznej za uczestnika postępowania, należy zbadać czy sprawa dotyczy kierunków działalności tej organizacji zapisanych w statucie (A.Skoczylas, M.Swora, Organizacje społeczne (pozarządowe) w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, "Administracja. Teoria-Dydaktyka-Praktyka", 2006 r. , nr , s. 31-32). To element celu, czy też przedmiotu działalności konkretnej organizacji powinien przesądzać o przyznaniu jej takiego uprawnienia . Przedmiotem postępowania sądowego, jak sygnalizowano wcześniej, była skarga Gminy C. na rozstrzygnięcie nadzorcze, stwierdzające nieważność zarządzenia o odwołaniu dyrektora instytucji kultury, podjęte przez Wojewodę [...] na podstawie art. 91 u.s.g. W ocenie Sądu, sprawa tego rodzaju może zostać w szczególności uznana za dotyczącą statutowej działalności organizacji społecznej w sytuacji, kiedy cele statutowe tej organizacji dotyczyłyby kwestii nadzoru nad samorządem terytorialnym (np. ochrony samodzielności gmin) bądź też, zważywszy na skutki odwołania, stosunków pracy (np. ochrony stosunków pracy nawiązywanych przez dyrektorów instytucji kultury). Jak wynika z postanowień statutu załączonego do wniosku, celem Stowarzyszenia "B" jest reaktywowanie zespołu instrumentalistów pod nazwą "Kapela Jasnogórska", promocja twórczości kompozytorów jasnogórskich oraz muzykaliów zgromadzonych w archiwach klasztornych na Jasnej Górze oraz ochrona i wspieranie kultury, sztuki, dóbr kultury i dziedzictwa narodowego. Celem Stowarzyszenia "C" jest m.in. upowszechnianie i popularyzowanie muzyki sakralnej, promowanie i spieranie twórczości muzycznej, wspieranie wykonawców i promotorów muzyki sakralnej , podejmowanie działalności naukowej, artystycznej, badawczej i edukacyjnej oraz prowadzenie działalności wydawniczej. Celem Stowarzyszenia "D" jest m.in. organizowanie, wspieranie i promowanie działań kulturalnych, animacja twórczości artystycznej i jej upowszechnianie oraz wspieranie działalności OPK [...] i organizacji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej [...]. Celem Stowarzyszenia "E" jest m.in. troska o piękno i dobro muzyki sakralnej, badanie, kultywowanie i upowszechnianie muzyki sakralnej oraz rozwijanie i promowanie wszelkich inicjatyw , postaw i działań sprzyjających podnoszeniu ogólnego poziomu kultury muzycznej. W ocenie Sądu, analiza celów statutowych poszczególnych stowarzyszeń nie daje podstaw do przyjęcia tezy, iż sprawa sądowej kontroli rozstrzygnięcia nadzorczego, stwierdzającego nieważność zarządzenia o odwołaniu dyrektora instytucji kultury – "A", dotyczy. statutowej działalności tych organizacji społecznych w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. Żadna z tych organizacji nie ma w wśród celów statutowych kwestii związanych z nadzorem nad samorządem terytorialnym, żadna też przedmiotem swojego działania nie obejmuje spraw pracowniczych. Również analiza celów statutowych Stowarzyszenia Przyjaciół "D" , wśród których pojawia się m.in. wspieranie działalności OPK [...] i organizacji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej [...] nie pozwala na uznanie, iż sprawa nadzoru nad samorządem w zakresie odnoszącym się do powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury, która prowadzi działalność "wspieraną" przez to Stowarzyszenie, dotyczy jego celów statutowych. Wspieranie działalności wiązać trzeba bowiem z przedmiotem działania instytucji kultury, a nie z kwestią obsady stanowiska dyrektora tejże instytucji. Literalnie rzecz ujmując wspieranie działalności odnosi się do działań podejmowanych przez instytucje kultury, a nie działań podmiotów zewnętrznych, kierowanych do tej instytucji. Wobec tego, wnioski wymienionych na wstępie organizacji społecznych o dopuszczeni e do udziału na prawach strony, jako nie znajdujące uzasadnienia na gruncie art. 33 § 2 p.p.s.a. , podlegają oddaleniu.