IV SA/Gl 1045/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie uznania za winnego naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby uchyla zaskarżoną decyzję. Orzeczeniem z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w B. uznał M. B. winnym naruszenia dyscypliny służbowej, polegającego na tym, że w dniu 11 maja 2018 r. w B. jako funkcjonariusz Policji stawił się do służby będąc w stanie nietrzeźwości. Jednocześnie organ wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Orzeczenie to wydano w trybie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2067, ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia przedstawiono ustalenia, według których obwiniony spożywał alkohol na kilka godzin przed rozpoczęciem służby zaplanowanej na godz. 8.00. Z uwagi na ilość i czas wypitego alkoholu miał on świadomość możliwości popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonym w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, i na to się godził. Dlatego też było to przewinienie zawinione. Organ nie uwzględnił wyjaśnień obwinionego sugerujących, że nie miał zamiaru stawić się do służby lecz jego wizyta w komisariacie podyktowana była potrzebą uzyskania dnia wolnego. Odnośnie wymiaru kary, organ wskazał, że obwiniony nie był wcześniej karany dyscyplinarnie i posiada pozytywną opinię służbową. Natomiast na zaostrzenie kary ma wpływ działanie w stanie po użyciu alkoholu, a nie występują okoliczności mające wpływ na złagodzenie kary dyscyplinarnej wymienione w art. 134h ust. 3 ustawy o Policji. W odwołaniu obwiniony głównie kwestionował ustalenie organu I instancji, że w dniu 11 maja 2018 r. stawił się na służbę, podczas gdy pojawił się w komisariacie po to, aby poprosić o udzielenie mu dnia wolnego w związku ze złym samopoczuciem. Świadczy o tym niepodpisanie listy obecności, nieuczestniczenie w odprawie, niezalogowanie w systemie komputerowym i niepobranie broni służbowej. Skarżący zarzucił w tym względzie także naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na jego niekorzyść oraz nieuzasadnienie tego, z jakich powodów organ odmówił wiary jednym dowodom, a dał wiarę innym. W motywach odwołania skarżący zwrócił nadto uwagę na panujące na komisariacie obyczaje i na jego konflikt z zastępcą komendanta komisariatu, w którym pełni służbę. Zaskarżonym orzeczeniem Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, na podstawie art. 135h ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji utrzymał w mocy orzeczenie I instancji zasadniczo podzielając jego ustalenia i wnioski. Organ odwoławczy potwierdził, że zachowanie skarżącego wyczerpało znamiona art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Uznał, że stawienie się policjanta do służby w stanie nietrzeźwości jest jednym z najcięższych przewinień dyscyplinarnych, a w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy przyjąć, iż skarżący zarzucanego czynu dopuścił się z winy umyślnej w zamiarze ewentualnym. Odnośnie wymierzonej kary organ przytoczył treść art. 134h ust. 1 cyt. ustawy, a następnie – po wymienieniu korzystnych dla skarżącego okoliczności związanych z jego dotychczasową służbą – powołał się na art. 25 tej ustawy stwierdzając, że skarżący utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, a tym samym zdyskredytował się jako policjant, a nie wystąpiły okoliczności, które stanowiłyby ustawowe przesłanki złagodzenia kary. Za słuszne i zasadne organ uznał szczególne piętnowanie deliktów dyscyplinarnych związanych ze stawieniem się do służby w stanie nietrzeźwości, czego wymaga szczególny charakter służby policyjnej. Dlatego wymierzoną karę uznał za adekwatną do ciężaru gatunkowego zarzucanego skarżącemu przewinienia dyscyplinarnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie skarżącego do służby lub uchylenie tego orzeczenia w całości. Skarżący postawił zarzut rażącej obrazy art. 132 ust. 3 pkt 6 przez przyjęcie, że w dniu 11 maja 2018 r. stawił się on do służby, a także naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8 i 80 kpa, oraz naruszenie słusznego interesu skarżącego. Skarżący w ogólnym ujęciu powtórzył argumentację z odwołania dodatkowo wskazując przyczynę konfliktu między nim a jego przełożonym. Z warunkami służby powiązał też swoje uzależnienie od alkoholu. Natomiast orzeczoną karę uznał za rażąco niewspółmierną wobec dotychczasowego przebiegu jego służby, w której otrzymał wiele wyróżnień, nagród i pochwał. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek głównie z przyczyn nie objętych zarzutami skargi, które jednak wzięto pod uwagę z urzędu stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej: ppsa. Kognicja tutejszego Sądu do rozpoznania sprawy wynika z art. 3 § 3 i art. 13 § 1 i 2 ppsa, w zw. z art. 138 ustawy o Policji. Zawarty w przepisach ppsa katalog rozstrzygnięć sądu I instancji nie przewiduje możliwości zmiany decyzji administracyjnej i orzeczenia o meritum sprawy, w związku z czym wniosek skargi o dokonanie takiej zmiany w ogóle nie mógł być brany pod uwagę. Podobnie chybione było postawienie w skardze zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie stosuje się ich do postępowania dyscyplinarnego policjantów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2018 r., sygn. akt I OSK 79/17, dostępny w internecie). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Niezależnie od innych okoliczności poza sporem pozostawało, że w dniu 11 maja 2018 r. skarżący stawił się w stanie nietrzeźwym w swojej macierzystej jednostce policyjnej w czasie, w którym planowo miał pełnić służbę. Jest to wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki ostatnio wymienionego przepisu, a w konsekwencji do przypisania skarżącemu zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Natomiast te inne okoliczności należało wziąć pod uwagę przy stosowaniu dyrektyw wymiaru kary zgodnie z art. 134h ustawy o Policji. W tym zaś zakresie organy obu instancji nie wypełniły ustawowych wymogów. Organ I instancji kwestię wymiaru kary zupełnie zmarginalizował, a do okoliczności objętych przepisem art. 134h ust. 1 w ogóle się nie odniósł. To istotne uchybienie nie zostało wystarczająco naprawione w instancji odwoławczej. Organ odwoławczy ograniczył się do ogólnych stwierdzeń słusznie piętnujących naganność przewinień dyscyplinarnych polegających na stawieniu się do służby w stanie nietrzeźwości, ale nie rozważył okoliczności tego konkretnego przypadku na tle wspomnianego art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. Powołanie się wyłącznie na sformułowany w art. 25 tej ustawy wymóg posiadania przez policjanta nieposzlakowanej opinii nie może zastąpić należytej oceny współmierności danego rodzaju kary do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. W przeciwnym razie każde naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt 6 cyt. ustawy zwalniałoby organ dyscyplinarny z obowiązku ważenia kary według kryteriów z art. 134h ust. 1, podczas gdy przepis ten, i żaden inny, takiego wyłączenia nie przewiduje. Zauważyć przy tym można, że art. 25 ustawy o Policji dotyczy zasadniczo postępowania kwalifikującego, a więc naboru kandydatów do Policji i na tym etapie wymóg posiadania nieposzlakowanej opinii bezwzględnie obowiązuje. Oczywiście każdy policjant winien dbać o zachowanie takiej opinii w toku całej służby. Jednakowoż z drugiej strony dostrzec należy i to, że każde przewinienie dyscyplinarne powoduje jakąś ujmę na wizerunku policjanta, a zatem narusza ten wymóg nieposzlakowanej opinii. Nie powoduje to jednak automatycznie skutku w postaci utraty prawa do pełnienia służby w Policji. Określenie konsekwencji każdego przewinienia należy właśnie do prawidłowo przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, które musi uwzględnić wszystkie dyrektywy wymiaru kary ujęte w art. 134h cyt. ustawy. Ogólnikowe stwierdzenia sformułowane w zaskarżonym orzeczeniu tego warunku nie spełniają, a nie leży w kognicji sądu administracyjnego uzupełnianie tego rodzaju braków postępowania organów administracyjnych. Dla ukierunkowania dalszego procedowania organu można jedynie podnieść niektóre okoliczności związane z omawianym zagadnieniem. Mianowicie cyt. art. 134h ust. 1 nakazuje m.in. uwzględniać skutki, w tym i następstwa przewinienia dla służby. Kwestia ta została pominięta przez organy orzekające. Natomiast ujawnione w sprawie okoliczności wskazują, że tego rodzaju skutki zostały co najmniej zminimalizowane działaniem przełożonego skarżącego, który de facto nie dopuścił go do pełnienia służby mając wcześniejszą informację o nocnej imprezie alkoholowej z udziałem skarżącego. Nie ma w tym zatem żadnej zasługi skarżącego, ale obiektywnie rzecz ujmując zachowanie skarżącego opisane w postawionym mu zarzucie nie spowodowało ujemnych następstw dla wizerunku Policji i dla służby, a w każdym razie takie nie zostały dotychczas uzewnętrznione. Ponownego rozważenia wymagają również ocena zachowania samego skarżącego. Co prawda, jak już wcześniej wskazano, nie można przyjąć, że nie stawił się on do służby, jednakowoż wskazał on na pewne fakty, które mogą świadczyć o tym, że jego intencją nie było przystąpienie do pełnienia służby, lecz podjęcie starań o udzielenie mu dnia wolnego. Mianowicie chodzi o brak wpisu na listę obecności, nieuczestniczenie w odprawie, niepobranie broni i brak zalogowania w systemie komputerowym. Do tych okoliczności organy się nie odniosły, a wymagają one zweryfikowania pod kątem obowiązującej w tym względzie praktyki służbowej, gdyż ich potwierdzenie się mogłoby świadczyć o podjętym przez skarżącego zamiarze ograniczenia skutków jego nagannego zachowania. Także dotychczasowy przebieg służby został przez organ odwoławczy skwitowany wręcz szczątkowo, zwłaszcza wobec wskazywanych przez skarżącego, choćby do protokołu raportu dyscyplinarnego, jego osiągnięć i wyróżnień. W raporcie tym odnotowano nadto skruchę skarżącego, którą okazał też na rozprawie sądowej, co nie jest bez znaczenia dla oceny zachowania obwinionego w aspekcie powoływanego art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. Ostatnio podniesione okoliczności są istotne zwłaszcza w kontekście incydentalnego charakteru przewinienia skarżącego, który dotychczas nie był karany dyscyplinarnie. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy celem jej wyjaśnienia we wskazanym wyżej kierunku, a w szczególności wymierzenia kary dyscyplinarnej według reguł z art. 134h ustawy o Policji, który w dotychczasowym postępowaniu został przez organy obu instancji naruszony w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Dodać jeszcze można, że poza granicami niniejszego postępowania sądowego pozostawały okoliczności związane z innymi postępowaniami prowadzonymi przeciwko skarżącemu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzeczono, jak w sentencji. mr