IV SA/Gl 1046/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-22
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Adam Mikusiński, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania zasiłku rodzinnego, gdy ojciec dziecka otrzymywał świadczenia rodzinne w innym państwie członkowskim UE, a nie ustalono, czy te świadczenia pokrywały się z polskim zasiłkiem i czy były faktycznie przekazywane na utrzymanie dziecka?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nieprawidłowo odmówiły przyznania zasiłku rodzinnego, ponieważ nie zbadały w sposób wyczerpujący charakteru świadczeń rodzinnych pobieranych przez ojca dziecka w Niemczech ani tego, czy pokrywały się one z polskim zasiłkiem. Ponadto, organy nie uwzględniły przepisu dotyczącego sytuacji, gdy świadczenia nie są faktycznie przeznaczane na utrzymanie członków rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca D. L. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego na córkę A. L. na okres od maja do sierpnia 2006 r. Ojciec dziecka, F. L., pracował w Niemczech i pobierał tam świadczenia rodzinne na to dziecko. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, powołując się na przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wskazując, że świadczenia niemieckie były wyższe niż polskie. Skarżąca podniosła, że świadczenia te nie były jej przekazywane ani na utrzymanie córki, a były przelewane na rachunek obecnej żony F. L. Organy odwoławcze utrzymały w mocy decyzję odmowną, nie badając szczegółowo charakteru świadczeń niemieckich ani kwestii ich faktycznego przeznaczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r, nr [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy, Zastępca Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] działająca z upoważnienia Marszałka Województwa [...] odmówiła przyznania D. L. prawa do zasiłku rodzinnego na okres od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r. na dziecko – A. L.
W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia przywołane zostały przepisy art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., nr 205, poz. 2012), §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., nr 129, poz. 1058) w związku z uchwałą Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie powierzenia Regionalnemu Ośrodkowi Polityki Społecznej Województwa [...] pełnienia funkcji instytucji właściwej w zakresie świadczeń rodzinnych w związku z udziałem Rzeczpospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz upoważnieniem Marszałka Województwa [...] nr 00149/11 z dnia 25 października 2011 r. do załatwiania w imieniu Marszałka Województwa [...] spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczania społecznego i wydawania w tych sprawach decyzji oraz w związku z art. 10 ust. 1a Rozporządzenia Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. (Dz. Urz. UE L z 1972 r., nr 74, poz. 1 ze zm.) dotyczącego wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. Urz. UE L z 1971 r., nr 149, poz. 2 ze zm.), które zgodnie z decyzją nr H1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącą zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. UE C z 2010 r., nr 106, poz. 13) stosuje się do wniosków złożonych przed 1 maja 2010 r.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że D. L. w dniu 19 maja 2006 r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – A. L. Wniosek ten rozstrzygnięty został decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., mocą której przyznano stronie zasiłek rodzinny na okres od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r.
Następnie, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa [...] ustalił, że w sprawie D. L. i F. L. od 1 stycznia 2005 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych, o czym poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. które decyzją z dnia [...] nr [...], stwierdziło nieważność powyższej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] z uwagi na fakt, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.
W konsekwencji, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. przekazał wniosek D. L. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r. do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] . W toku ponownego rozpoznania tego wniosku ustalono, że ojciec dziecka wymienionego we wniosku – F. L. od 1 stycznia 2005 r. był uprawniony do zagranicznych świadczeń rodzinnych w związku z wykonywaniem działalności zawodowej na terenie Niemiec, w odniesieniu do tego dziecka, które zamieszkuje na terytorium innego państwa członkowskiego (w Polsce) przewidzianych zgodnie z ustawodawstwem państwa, w którym wykonywał działalność zawodową (Niemcy), tak jakby dziecko zamieszkiwało na terytorium tego państwa. Z kolei D. L. wraz z córką A. L. zamieszkuje w Polsce i we wnioskowanym okresie, czyli od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r. nie wykonywała w Polsce działalności zawodowej.
W tym miejscu organ pierwszej instancji podkreślił, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 504 zł lub 583 zł - w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Na podstawie dokumentów przedłożonych przez D. L. ustalono, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie przekraczał wprawdzie to kryterium, jednak skoro wynosił 553,64 zł, umożliwiał przyznanie prawa do zasiłku na mocy art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy, zgodnie z którym świadczenie to przysługuje, jeżeli przysługiwało stronie w poprzednim okresie zasiłkowym, jeżeli dochód na osobę w rodzinie przekracza wspomniane kryterium dochodowe o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (w niniejszym przypadku chodzi o 43 zł).
W dalszej części uzasadnienia powołano się jednak na art. 10 ust. 1a Rozporządzenia Rady EWG nr 574/72, stanowiący, iż prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń rodzinnych lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73 Rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71, do wysokości kwoty tych świadczeń. W tym stanie rzeczy organ wywiódł, że państwo zamieszkania (Polska) w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r. mogło przyznać ewentualną nadwyżkę na podstawie powyższego unormowania, do zagranicznych świadczeń rodzinnych, jedynie w przypadku, gdyby miesięczna wysokość przyznanych za ten sam okres świadczeń zagranicznych była niższa od wysokości kwoty świadczeń rodzinnych w Polsce.
Zdaniem organu pierwszej instancji, sytuacja taka nie ma jednak w niniejszej sprawie miejsca. Z informacji przekazanej przez niemiecką instytucję właściwą w zakresie świadczeń rodzinnych, F. L. zostały wypłacone świadczenia rodzinne na córkę – A. L. w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r., w wysokości 138,68 Euro miesięcznie, która po przeliczeniu zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 107 ust. 1-2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72, dawała średnio 606,87 zł miesięcznie, a tym samym przewyższała kwotę świadczeń rodzinnych w Polsce.
W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A. L. domagała się uchylenia decyzji zapadłej w pierwszej instancji podnosząc zarzut naruszenia norm prawa procesowego, a mianowicie art. 77 §1 oraz art. 75 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czego konsekwencją było wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Odwołująca zaakcentowała, że do dnia 9 maja 2011 r. nie miała świadomości wypłacania świadczeń rodzinnych F. L. w Niemczech, ponieważ nie przekazywał tych środków jej ani córce. Dopiero w trakcie rozprawy przeprowadzonej 9 maja 2011 r. przed Sądem Rejonowym w B. (sprawa o sygn. akt [...]), F. L. złożył oświadczenie, że otrzymał tytułem zasiłku kwotę 9.150 Euro i przekazał ją na rachunek bankowy swojej obecnej żony M. L.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję stanowiącą przedmiot odwołania.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że stan faktyczny przyjęty przez organ pierwszej instancji został należycie udokumentowany w zgromadzonym materiale dowodowym. Podzieliło przy tym stanowisko, iż strona nie spełniała przesłanek warunkujących nabycie prawa do świadczeń rodzinnych na córkę w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r. Jakkolwiek przyznało, iż sytuacja życiowa D. L. jest niewątpliwie trudna, to jednak wywiodło, że argumentacja, którą podniosła w odwołaniu nie mogła zostać uwzględniona. Zaznaczyło bowiem, że organy Państwa są zobligowane dbać, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je wyłącznie osoby uprawnione. W przeciwnym wypadku należałoby bowiem uznać, że instytucje odpowiedzialne nie wykonują swoich ustawowych obowiązków w sposób należyty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D. L. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 75 §1, art. 77 §1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie, że decyzja pierwszoinstancyjna jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa zaś wydający ją organ rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Skarżąca ponownie podkreśliła, że ojciec jej córki - F. L. był uprawniony do zagranicznych świadczeń rodzinnych na to dziecko, w związku z zamieszkiwaniem oraz wykonywaniem działalności zawodowej na terenie Niemiec i w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r. wypłacano mu z tego tytułu świadczenia rodzinne w wysokości 138,68 Euro miesięcznie. F. L. nie przekazywał jednak tych środków córce, lecz przelewał je na rachunek bankowy swojej obecnej żony – M. L., co oświadczył do protokołu rozprawy, która odbyła się przed Sądem Rejonowym w B. dnia [...]. W ocenie strony, okoliczność ta, choć miała kluczowe znaczenie dla istoty sprawy, nie została wzięta pod uwagę przez organ drugiej instancji, który naruszył tym samym obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji wywiodło, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, iż zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz norm prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym.
W pierwszej kolejności trzeba podnieść, że D. L. nabyła prawo do zasiłku rodzinnego na A. L., za okres od 1 maja do 31 sierpnia 2006 r., mocą stosownej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło nieważność tej decyzji, uznając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W następstwie powyższego, wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie administracyjne został ponownie rozpatrzony - tym razem przez Marszałka Województwa [...], który rozstrzygnął jej żądanie negatywnie, odmawiając przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w objętym wnioskiem okresie powołując się na Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, a także Rozporządzenia Rady EWG 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania (wskazanego wyżej) rozporządzenia nr 1408/71.
Przepisy zawarte w tych aktach mają na celu eliminację skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu osób lub zmianami ich zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 Rozporządzenia nr 1408/71, akt ten stosuje się do pracowników najemnych lub osób prowadzących działalność na własny rachunek, lub do studentów, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku Państw Członkowskich i są obywatelami jednego z Państw Członkowskich lub bezpaństwowcami lub uchodźcami, zamieszkałymi na terytorium jednego z Państw Członkowskich, jak i do członków ich rodzin i do osób pozostałych przy życiu. Stosownie zaś do treści art. 4 ust. 1 lit. h) niniejszego Rozporządzenia, znajduje ono zastosowanie do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą między innymi świadczeń rodzinnych. Z art.1 lit. u) oraz i) cytowanego Rozporządzenia wynika natomiast, że określenie "świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem określonym w art. 4 ust. 12 pkt 4 z wyłączeniem specjalnych zasiłków porodowych lub zasiłków z tytułu przysposobienia, określonych w załączniku II do tego aktu.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że świadczenia rodzinne uregulowane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie rozporządzenia Rady nr 1408/71, albowiem mieszczą się w kategorii świadczeń rodzinnych zdefiniowanych w art. 1 tego aktu i odnoszą się do sfery wskazanej w jego art. 4 ust. 1 lit. h).
Rozporządzenie to zawiera normy kolizyjne stosowane w przypadku konfliktów narodowych systemów zabezpieczenia społecznego i zapobiega kumulowaniu świadczeń tego samego rodzaju, z tego samego okresu ubezpieczenia (art. 12 ust. 1). Powołany w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej art. 73 tego aktu stanowi, że pracownik najemny, podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego jest uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI.
Jak wynika z powyższego, ojciec A. L., jako osoba zatrudniona na terytorium Niemiec, jest z mocy art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 uprawniony w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium Polski, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo niemieckie, tak jakby zamieszkiwali na terytorium Niemiec.
Równocześnie dzieciom skarżącej, jako obywatelom polskim, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej 1 rok przed złożeniem wniosku, przysługują uprawnienia do ubiegania się o świadczenia rodzinne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do postanowień tej ustawy zawartych w art. 1 ust. 2 i 3 tej regulacji.
Oznacza to, że w niniejszym przypadku zachodzić może zbieg uprawnień do świadczeń przysługujących na podstawie polskiej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taki stan rzeczy wymaga odniesienia się do zasady wspólnotowej koordynacji, sformułowanej w art. 10 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia Rady nr 574/72. Przepis ten stosuje się, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 Rozporządzenia nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania. Stosownie do jego brzmienia, prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie tego prawa nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 Rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń.
Należy mieć na względzie, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości podkreślano, iż zastosowanie wyżej wymienionych rozporządzeń Rady Nr 1408/71 i Nr 574/72 w żadnym razie nie może prowadzić do wywołania skutków negatywnych, w postaci pozbawienia pracownika migrującego lub członków jego rodziny prawa do świadczeń albo obniżenia świadczeń przysługujących im na mocy wyłącznie ustawodawstwa krajowego (wyrok w sprawie Strhel c. Nationaal Pensioenfounds voor Monwerkers, Belgia, Zbiór orzeczeń ETS z 1977/211). W wyroku z dnia 19 lutego 1981 r., wydanym w sprawie Kurt Beeck v. Bundesanstalt für Arbeit (orzeczenie wstępne, 104/80, Lex Nr 132368) Trybunał stwierdził natomiast, że art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Nr 574/72 ze zmianami zawiesza wypłatę świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych wypłacanych na podstawie ustawodawstwa Państwa zatrudnienia jedynie do wysokości świadczenia otrzymywanego, w odniesieniu do tego samego okresu i tego samego członka rodziny, w Państwie zamieszkania przez małżonka prowadzącego działalność zawodową lub gospodarczą na terytorium tego Państwa. Trybunał zwrócił nadto uwagę, że reguły mające na celu zapobieganie nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim nie pozbawiają one, bezpodstawnie, osób zainteresowanych, świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego, a tym samym zawieszona na podstawie art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady nr 574/72, kwota świadczeń ograniczona jest jedynie do kwoty, w stosunku, do której świadczenia pokrywają się (wyrok z dnia 4 lipca 1985 r. w sprawie J. W. M. Kromhout v. Raad van Arbeid - orzeczenie wstępne, sygn. 104/84, ECR 1985/6/02205).
W świetle zaprezentowanych rozważań prawnych trzeba stwierdzić, że przesłanką warunkującą prawidłowe zastosowanie przywołanych rozporządzeń dotyczących zbiegu świadczeń, czy też zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych, jest jednoznaczne ustalenie charakteru oraz rodzaju uzyskiwanych świadczeń rodzinnych z Państwa Członkowskiego, w którym zatrudniony jest pracownik, w stosunku do świadczeń państwa zamieszkania.
Oznacza to, że orzekające w niniejszej sprawie organy zobligowane były zbadać w sposób nie budzący wątpliwości po pierwsze - jaki rodzaj świadczeń rodzinnych przewidzianych w Niemczech pobierał ojciec A. L. i po drugie - czy prawo niemieckie przewiduje świadczenie odpowiadające przyznawanemu w naszym państwie świadczeniu rodzinnemu. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w tym zakresie między innymi w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II SA/Go 358/08, w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 392/08 oraz w Łodzi z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 738/09 (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Obowiązek ten nie został zrealizowany przez Marszałka Województwa [...] ani przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które naruszyły tym samym zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. W uzasadnieniach swoich decyzji organy te ograniczyły się bowiem do stwierdzenia samego faktu pobierania świadczeń rodzinnych na A. L. przez F. L. w Niemczech, nie dokonując jakiejkolwiek analizy ustawodawstwa niemieckiego dotyczącego tego zagadnienia. Z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych, z których tylko część została przetłumaczona na język polski, wynika natomiast tylko tyle, że F. L. pobierał "zasiłek rodzinny na dziecko zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (EStG)". W tym stanie rzeczy, odmowa przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego była, zdaniem Sądu, przedwczesna. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie umożliwiał bowiem jednoznacznego stwierdzenia, czy świadczenie uzyskiwane przez F. L. w Niemczech pokrywało się ze świadczeniami rodzinnymi przyznanymi skarżącej za ten sam okres.
Wobec powyższego Sąd uznał, że przepisy art. 10 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia Rady EWG nr 574/72 w związku z art. 73 Rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71 nie zostały przez organy obydwu instancji zastosowane prawidłowo, a w rezultacie, w sprawie doszło także do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na jej wynik. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie może bowiem zostać uznane za trafne, skoro nie zostało poprzedzone ustaleniem, jakie konkretne świadczenia przysługują rodzinie skarżącej w Niemczech i czy pokrywają się one ze świadczeniami na córkę, o które ubiegała się w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia obciążone są jeszcze inną wadą. W toku postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła, że świadczenia które pobierał F. L. nie zostały przekazane jej ani córce, ponieważ wyżej wymieniony wpłacał otrzymywane w tych ramach środki na rachunek bankowy swojej obecnej żony – M. L. (fakt ten został potwierdzony przez samego F. L. w oświadczeniu złożonym do protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w B. dnia [...] sygn. akt [...] - karta nr 81 akt administracyjnych). Pomimo to, Kolegium nie odniosło się w żaden sposób do treści art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71 stanowiącego, że jeżeli świadczenia rodzinne nie są przeznaczane na utrzymanie członków rodziny przez osobę, której powinny być udzielane, instytucja właściwa zwalnia się ze swoich zobowiązań poprzez udzielenie wspomnianych świadczeń osobie fizycznej lub prawnej, która rzeczywiście utrzymuje członków rodziny, na wniosek i za pośrednictwem instytucji miejsca ich zamieszkania lub instytucji określonej, lub organu wskazanego w tym celu przez właściwą władzę państwa ich zamieszkania.
Zważywszy wszystkie przywołane wyżej okoliczności Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego. Dlatego, wobec naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 12 i 73 Rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71, a także art. 10 Rozporządzenia Rady EWG nr 574/72, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. Równocześnie, uwzględniwszy charakter zaskarżonego aktu, Sąd odstąpił od orzeczenia na podstawie art. 152 p.p.s.a. w kwestii jego wykonalności. Zaskarżona decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem utrzymującym w mocy decyzję odmawiającą przyznania stronie świadczenia, a zatem nie podlega ona wykonaniu.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszej instancji uwzględni wskazania Sadu i uzupełni materiał dowodowy w kierunku zmierzającym do usunięcia braków i nieprawidłowości, które zostały opisane w niniejszym wyroku, a następnie wyda decyzję, którą uzasadni w sposób wyczerpujący, zgodnie z art. 107 §3 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło