IV SA/Gl 1048/17

WyrokWSA w Gliwicach2018-03-14

Skład orzekający: Krzysztof Kandut, Małgorzata Jużków, Adam Nita

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenia odsetek ustawowych od tych świadczeń jest uzasadniona, gdy strona skarżąca powołuje się na trudną sytuację materialną?
Ratio decidendi
Odmowa rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenia odsetek ustawowych jest uzasadniona, jeśli nie zachodzą "szczególnie uzasadnione okoliczności" dotyczące sytuacji rodziny, które uniemożliwiałyby spłatę zadłużenia. Sama trudna sytuacja materialna nie jest wystarczająca, a sytuacja musi być wyjątkowa na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń. Organy prawidłowo oceniły, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie spełnia tych kryteriów.
Stan faktyczny
Skarżąca G.S. wniosła o rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenie odsetek ustawowych. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że sytuacja materialna rodziny skarżącej nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać zastosowanie ulgi. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując m.in. na błędne ustalenie stanu faktycznego i niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących szczególnie uzasadnionych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Adam Nita, Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej zwany k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania G. S., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - ustalonych decyzją z [...] r. nr [...] do których zwrotu zobowiązano decyzją z [...] r. nr [...] - oraz odmowy umorzenia ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych w/w decyzjami. Decyzje zapadły w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...]r. Burmistrz C., na wniosek skarżącej, przyznał zasiłek rodzinny na dziecko, N. S., na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od 1 września 2006 r. do 31 października 2007 r. Decyzją ostateczną z [...] r. Marszałek Województwa Śląskiego (zwany dalej Marszałkiem) orzekł m.in. o uznaniu zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wypłaconych G. S. w okresie od 15 września 2006 r do 30 kwietnia 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Następnie, decyzją ostateczną z [...] r., Marszałek zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych orzeczonych w/w decyzją wraz z odsetkami za zwłokę. Podaniem z [...] r. G. S. wystąpiła o umorzenie ustawowych odsetek od kwoty należnej do zapłaty oraz o rozłożenie jej na raty. Uzasadniając wniosek wskazała, że kwota odsetek jest bardzo wysoka i znacznie obciąży budżet rodziny. Do podania załączyła szereg dowodów mających zobrazować sytuację materialną strony. Decyzją z [...] r. Marszałek odmówił rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzin ustalonych decyzją z [...] r., do których zwrotu zobowiązano skarżącą decyzją z [...] r., a nadto odmówił umorzenia ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych w/w decyzjami. W toku postępowania prowadzonego m.in. na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) organ ustalił, że mąż skarżącej, A. S. za luty 2017 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto, skarżąca miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Opłata czesnego córki wynosi [...] zł miesięcznie, opłata za bilety na dojazd córki do szkoły wynosi ok. [...] zł, opłaty za wycieczki, książki, przybory szkolne, ubezpieczenie samochodu wynoszą [...] zł, opłaty za gaz za okres od maja 2016 r. do marca 2017 r. wyniosły [...] zł, za prąd [...] zł, raty podatku od nieruchomości - [...] zł, opłaty za wodę - [...] zł, ścieki - [...] zł, telewizję cyfrową - [...]zł, abonament RTV - [...] zł. Analizując sytuację rodzinną i majątkową strony przez pryzmat kryteriów określonych w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wskazał, że zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny", o których mowa w tym przepisie, należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, że - co do zasady - do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. A zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna", i to szczególna na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin. Zdaniem organu I instancji G. S. nie wykazała żadnych wydatków czy okoliczności szczególnych na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń, spowodowanych np. długotrwałą chorobą członka rodziny, niepełnosprawnością, czy zdarzeniem losowym. Z przekazanej dokumentacji wynika, jak argumentował organ, że rodzina ponosi typowe wydatki związane z utrzymaniem domu oraz dziecka. Nie wykazała, aby jej rodzina znajdowała się w szczególnej sytuacji. Fakt, że rodzina skarżącej ponosi dodatkowe koszty związane z edukacją muzyczną córki bądź okoliczność, że wnioskodawczyni spodziewa się dziecka, nie może stanowić przesłanki do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wypłaconych z budżetu Państwa. Organ dodał, że interes społeczny wymaga, aby dokonując redystrybucji środków publicznych organy właściwe w sprawach przedmiotowych świadczeń, gdy nienależnie przyznały takie środki osobie nieuprawnionej, dochodziły ich zwrotu. Środki te mają bowiem służyć osobom uprawnionym, potrzebującym. Nie domaganie się od strony zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń naruszałoby w sposób rażący wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. Społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je przede wszystkim osoby uprawnione. W wypadku skarżącej, po analizie ustalonej sytuacji rodzinnej i majątkowej, ulgę w spłacie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami organ uznał za nieuzasadnioną, naruszającą interes społeczny, w tym sprawiedliwość społeczną. Organ przyjął, że rodzina skarżącej nie znajduje się w sytuacji wyjątkowej na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenia ustawowych odsetek. W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zarzuciła także naruszenie art. 8 k.p.a poprzez nieposzanowanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. Nadto zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 i art. 10 k.p.a. poprzez naruszenie reguł postępowania obowiązujących przy gromadzeniu dowodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że sytuacja materialna skarżącej jest dobra i stabilna. Strona i jej mąż pracują. W rodzinie nie występuje niepełnosprawność lub poważne problemy zdrowotne. Dochód rodziny strony wynosi miesięcznie 4.661,42 zł. Charakterystyka wydatków pokazuje, że rodzina zaspokaja swoje potrzeby nie tylko w zakresie wydatków tzw. niezbędnych. Organ wskazał tu na czesne za niepubliczną szkołę córki czy koszty utrzymania samochodu osobowego. W ocenie Kolegium, nawet po uwzględnieniu stałych wydatków rodziny, poziom dochodu umożliwia zaspokojenie bieżących potrzeb i spłatę zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości wraz z odsetkami ustawowymi. Kolegium nie podzieliło także pozostałych zarzutów odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca, działając przez pełnomocnika, zarzuciła: I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodnego oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez a) pominięcie okoliczności, że skarżąca była w ciąży, a urodzenie dziecka powoduje znaczne zwiększenie kosztów utrzymania rodziny, b) błędne przyjęcie, że skarżąca prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe z mężem i córką, podczas gdy rodzina jest obecnie 4 - osobowa, co doprowadziło do nieprawidłowego wyliczenia kwoty dochodu przypadającego na jednego członka rodziny, c) błędne określenie kwoty obecnego wynagrodzenia skarżącej przyjmując, że zarobki wynoszą [...] zł, podczas gdy otrzymuje ona obecnie tylko zasiłek macierzyński w wysokości 80 % tego wynagrodzenia, a zatem [...] zł. 2. art. 8 k.p.a. przez prowadzanie postępowania w sposób podważający zaufanie obywatela do organów Państwa poprzez żądanie odsetek od świadczeń wypłaconych na podstawie unieważnionej decyzji ze względu na naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów o właściwości, 3. art. 7 k.p.a., tj. zasadę słusznego interesu obywatela, przez stwierdzenie nieważności decyzji dopiero po ponad 6 latach od daty jej wydania, podczas gdy organ miał możliwość wcześniejszego stwierdzenie nieważności decyzji, co doprowadziło do naliczania odsetek od pobranych świadczeń, które obecnie zapłacić musi skarżąca, 4. art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. przez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania dowodów, na których organ oparł się wydając zaskarżoną decyzję. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy: 1. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zasiłki w wysokości [...] zł są świadczeniami nienależnymi ze względu na unieważnienie decyzji, co doprowadziło do niezastosowania art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność, 2. art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak umorzenia odsetek oraz rozłożenia należności na raty, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W efekcie skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Jedynie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności aktu, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygniecie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu (art.145a § 1 p.p.s.a.). W ustalonym stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze powołane wyżej kryteria, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie, a swoje stanowisko przekonująco uzasadniły. Zgodnie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Decyzja w zakresie ulgi w spłacie zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych nienależnie świadczeń rodzinnych pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego i jest odstępstwem od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz odsetek. Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei art. 30 ust. 8 ustawy stanowi, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Tym samym ulga w spłacie takich należności dopuszczalna jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, materialnej, w tym dochodowej rodziny zobowiązanego, przez którą należy rozumieć ogólnie sytuację finansową rodziny. W myśl tego przepisu rozważeniu powinny podlegać okoliczności, które z przyczyn niezależnych od zobowiązanego uniemożliwiałyby mu zwrócenie długu. W związku z tym należy oceniać obiektywną możliwość spłaty zadłużenia, uwzględniając przy tym stan posiadania, istniejące źródła dochodu i możliwości zarobkowe członków rodziny, skoro rozważeniu podlega ulga w spłacie świadczeń pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w skierowanym do organu wniosku o ulgę oraz dalszych pismach przekonywała, że sytuacja materialna jej trzyosobowej rodziny jest wyjątkowo trudna i uzasadnia uwzględnienie wniosku. Skarżąca akcentowała, że kwota odsetek (ok. 1.000 zł) jest bardzo wysoka i znacznie obciąży budżet domowy, zwłaszcza, że spłaca dwie pożyczki i ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego, w tym samochodu, czy koszty nauki córki w szkole niepublicznej. Zaakcentowała, że nie ponosi winy za długo trwające postępowanie administracyjne, przez co kwota odsetek wciąż zwiększała się. Sytuacja rodziny jest, w jej ocenie, trudna i uzasadnia przyznanie ulgi. Zdaniem Sądu wskazywanych przez skarżącą okoliczności nie można uznać za "szczególne" w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co słusznie wskazały organy obu instancji. Interpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnione okoliczności" oznacza wyjątkowość sytuacji, do jakiej dochodzi przy zastosowaniu ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń; nakazuje uwzględnić przede wszystkim cel regulacji przyjętej w art. 30 ust. 9 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 sierpnia 2016r. I OSK 377/15 (CBOSA) wskazał, że chodzi tu przede wszystkim o sytuację, w której zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż natychmiastowa egzekucja nienależnie pobranego świadczenia mogłaby spowodować następstwa niedające się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka, w szczególności poprzez uniemożliwienie rodzinie świadczeniobiorcy funkcjonowania na poziomie minimum egzystencji. Z kolei w wyroku z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1382/15 (CBOSA) NSA wskazał, że pojęcie szczególnie uzasadnionych okoliczności należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż sama trudna sytuacja materialna rodziny nie uzasadnia umorzenia należności. Jest to możliwe wówczas, gdy sytuacja ta będzie szczególna i to na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin. Wyżej cytowane stanowiska, które Sąd orzekający podziela, świadczą o prawidłowości dokonanej przez organy wykładni art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które wskazały, że niewystarczające dla zastosowania ulgi w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetek jest wykazanie nawet złej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Sytuacja wnioskodawcy musi być skrajna, wyjątkowa, obiektywnie uniemożliwiająca zwrot całego zadłużenia, w tym odsetek. Dokonaną przez organy ocenę warunków dla zastosowania tego unormowania należy zatem uznać za prawidłową. W świetle zebranych dowodów w sprawie nie sposób zarzucić organom, że przed odmową udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz odsetek nie rozważyły, czy jej nie udzielenie nie naruszy możliwości rodziny do pokrycia niezbędnych potrzeb jej członków. W tym zakresie dokonana analiza sytuacji materialnej, życiowej, w kontekście potrzeb członków rodziny, uprawniała do przyjęcia, że odmowa udzielenia ulgi pozostawała w zgodzie z warunkami określonymi w w/w przepisie. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy wnikliwa ocena sytuacji strony oraz możliwości spłaty zadłużenia obejmującego kwotę nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oraz odsetek, jest prawidłowa. Nie ulega wątpliwości, co już wskazano na wstępie, że mąż skarżącej, A. S., za luty 2017 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...]zł brutto, skarżąca miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Opłata czesnego córki wynosi [...] zł miesięcznie, opłata za bilety na dojazd córki do szkoły ok. [...]zł, opłaty za wycieczki, książki, przybory szkolne, ubezpieczenie samochodu - [...] zł, opłaty za gaz za okres od maja 2016 r. do marca 2017 r. - [...] zł, za prąd [...]zł, raty podatku od nieruchomości - [...]zł, opłaty za wodę - [...]zł, ścieki - [...], telewizję cyfrową - [...]zł, abonament RTV - [...] zł. W rodzinie nie występuje niepełnosprawność lub poważne problemy zdrowotne. Dochód rodziny wynosi miesięcznie 4.661,42 zł. Powyższe nie wskazuje na wyjątkowość sytuacji skarżącej, która pozwalałaby na wywiedzenie, iż nie jest ona w stanie dokonać zwrotu zadłużenia oraz odsetek. Wbrew podnoszonym w skardze twierdzeniom, orzekające w sprawie organy wzięły pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanego przez skarżącą i jej męża dochodu, który ma charakter stały, ale także stan sytuacji majątkowej, życiowej i rodzinnej strony, co wynika z treści wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Uwzględniły, że strona i jej mąż pracują, a skarżąca oczekuje narodzin dziecka. Charakterystyka wydatków pokazuje, że rodzina zaspokaja swoje potrzeby nie tylko w zakresie wydatków tzw. niezbędnych. Na uwagę zasługuje także fakt, że skarżąca zawarła dwie umowy pożyczki gotówkowej i na ten cel niewątpliwie zabezpiecza środki. Fakt ten przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, aby jakiekolwiek zobowiązania cywilnoprawne strony korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa. Budżet Państwa jest ograniczony, a z niego przecież jest finansowana pomoc dla wielu potrzebujących. Zdaniem Sądu organ przeprowadził ocenę w zakresie tego, czy w rozpatrywanym indywidualnym przypadku zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, przemawiające za zastosowaniem wnioskowanej ulgi. To do organów administracji publicznej należy decyzja, czy w danej sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające zwrot nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetek. Sąd dokonuje jedynie oceny, czy doszło do przekroczenia ogólnie uznawanych i stosowanych zasad w tym zakresie. Przekroczenia takiego Sąd w tej sprawie nie dostrzegł. W świetle powyższego stwierdzić należy, że odmawiając skarżącej umorzenia odsetek oraz rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Jak wskazano, wydając decyzje organy obu instancji miały na uwadze zarówno sytuację materialną i rodzinną strony, jak i wysokość uzyskiwanego przez nią i męża dochodu. Zdaniem Sądu, ustalenia stanowiące podstawę wydanych rozstrzygnięć przeprowadzone zostały w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, a zatem zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Bez wpływu na powyższe pozostają argumenty skargi dotyczące pominięcia faktu urodzenia dziecka (przez co rodzina składa się aktualnie z 4 osób) i zmniejszonego wynagrodzenia do kwoty [...] zł, w miejsce [...] zł. Podkreślić trzeba, że fakt oczekiwania na narodziny dziecka organ wziął pod uwagę (zob. s. 2 decyzji Marszałka), a na okoliczności dot. zmniejszonych dochodów strona nie wskazywała w toku postępowania administracyjnego, wskazując stan rodzinny oraz dochody, które organ przyjął w całości. W tej sytuacji także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. statuującego zasadę zaufania do organów administracji nie mógł się ostać. Sąd nie mógł badać zasadności uznania świadczeń pobranych przez skarżącą za świadczenia nienależne oraz oceniać prawidłowość kwalifikacji prawnej przyjętej w decyzjach o zwrocie, gdyż kwestie te nie były przedmiotem orzekania organów w kontrolowanej sprawie. Na marginesie jedynie można zauważyć, że - wbrew argumentom skarżącej – decyzja Marszałka z [...] r. o uznaniu zasiłków rodzinnych wypłaconych skarżącej za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wydana została na podstawie art. 23a ust. 9 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy. Natomiast co do naliczania odsetek także za okres trwania postępowania administracyjnego wyjaśnić trzeba, że okoliczność ta – w świetle art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych – nie stanowi obligatoryjnej przesłanki przemawiającej za wyłączeniem tego okresu z naliczania odsetek. Decyzja w omawianym zakresie podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że sądowa kontrola decyzji wydanych na podstawie tego przepisu jest ograniczona. Sprowadza się ona bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne oraz czy analizy przesłanek warunkujących przyznanie danego świadczenia, określonych w art. 30 ust. 9 ustawy, dokonano po wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego sprawy. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności prowadzona jest wyłącznie w zakresie zmierzającym do ustalenia, czy organy nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Z tej przyczyny zarzuty skargi w powyższym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło