IV SA/Gl 1051/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Prezydent Miasta C. orzekł o obowiązku zwrotu przez A.J. (dalej skarżąca) nienależnie pobranego stypendium za okresy od dnia 23 lutego do dnia 13 kwietnia 2010 r. z tytułu odbywania szkolenia i od dnia 26 kwietnia do dnia 31 lipca 2010 r. z tytułu stażu pracy, w łącznej kwocie 3.850,70 zł. W dniu 19 kwietnia 2013 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w C. wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie w całości przywołanej kwoty należności do zwrotu. W jego uzasadnieniu skarżąca akcentowała, iż jedynym źródłem utrzymania jej trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie ojca wynoszące miesięcznie netto 1 801, 70- zł. Sama jest studentką 4 roku studiów dziennych, nigdzie nie pracuje, jest na utrzymaniu rodziców i nie ma możliwości uregulowania tak wysokiej kwoty. Opisała również trudną sytuację zdrowotną matki, która od dnia 21 listopada 2011 r. jest zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz przedłożyła w tym zakresie stosowną dokumentację medyczną. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta C., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d) i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, odmówił umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego przez nią świadczenia pieniężnego za okresy od dnia 23 lutego do dnia 13 kwietnia 2010 r. i od dnia 26 kwietnia do dnia 31 lipca 2010 r., w łącznej kwocie 3.850,70 zł. W uzasadnieniu decyzji podał, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w sprawie objętej wnioskiem skarżącej z dnia 19 kwietnia 2013 r., wykonując zalecenia wskazane w decyzji kasacyjnej Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...], uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., wezwał skarżącą pismem z dnia 26.02.2015 r. do złożenia aktualnych dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej i rodzinnej. W wyniku uzupełnienia materiału dowodowego ustalił, że skarżąca za 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 3 235,20 zł. z tytułu świadczenia pracy zarobkowej (PIT - 11). Natomiast jej ojciec, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym w miesiącu styczniu 2015 r. osiągnął dochód netto w wysokości 2 034,50 zł., a w miesiącu lutym 2015 r. w wysokości 2 062,70 zł. Matka skarżącej nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, jednakże od dnia 01.11.2011 r. do dnia 31.01.2015 r. przysługiwał jej zasiłek pielęgnacyjny, wysokości - 153,00 zł. miesięcznie (informacja uzyskana z Samorządowej Elektronicznej Platformy Informacyjnej - system SEPI). Z tytułu prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego w rodzinie skarżącej ponoszone są następujące koszty miesięczne utrzymania: czynsz - 470,96 zł., woda - 209,18 zł., energia elektryczna 90,22 zł., gaz - 70,23 zł., telefon - 51,40 zł., ubezpieczenie mamy (wydatek kwartalny) - 50,40 zł., recepta z tytułu leczenia taty - 114,59 zł. (jednorazowy wydatek w lutym 2015 r.). Dodatkowo skarżąca przedłożyła dokumentację medyczną, z której treści wynika, że matka oraz ojciec leczą się z powodu chorób przewlekłych i w związku z tym ponoszą koszty leczenia. Wnioskiem z dnia 20.04.2015 r. sprawa skarżącej została skierowana na posiedzenie Powiatowej Rady Zatrudnienia w C., celem wydania przez nią opinii dotyczącej umorzenia zadłużenia, która na posiedzeniu w dnia 27.04.2015 r. negatywnie zaopiniowała wniosek dotyczący umorzenia w całości nienależnie pobranego świadczenia (protokół nr [...]). Zdaniem organu, skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 ustawy do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, jednakże obecne jej trudności finansowe nie mają charakteru stałego, bowiem jest osobą młodą, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. od dnia 19 marca 2015 r. jako osoba bezrobotna i stara się o podjęcie zatrudnienia, w związku z tym posiada realną możliwość stopniowego regulowania zobowiązań. Obecnie nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, a jej dochodzenie mogłoby pozbawić ją niezbędnych środków utrzymania oraz zachodzi przypuszczenie, iż w wyniku wszczętego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającego wydatki egzekucyjne. Jednakże nie można z całą pewnością stwierdzić, że nie będzie dysponowała środkami, chociażby ze świadczenia pracy, które można przeznaczyć na spłatę zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, gdyż jest osobą młodą, stanu wolnego, bez dzieci, posiada wykształcenie wyższe i przy zintensyfikowaniu starań w poszukiwaniu pracy istnieje realna szansa na jej podjęcie. Zdaniem organu I instancji, samo pozostawanie skarżącej w trudnej sytuacji finansowej nie stanowi samodzielnej i wystarczającej przesłanki umorzenia należności w całości, nadto jej rodzice nie wymagają konieczności stałej opieki. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca domagała się rozpatrzenia jej sprawy z uwzględnieniem wyodrębnienia stypendium za poszczególne okresy, tj. udziału w szkoleniu za dwa miesiące (1 273,50-zł.) i za trzy miesiące wynagrodzenia za pracę (2 577,20-zł.) oraz umożliwienia częściowego umorzenia zobowiązań, jak również rozłożenia na raty pozostałej części. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że w przyszłości może dysponować środkami finansowymi, które pozwolą na spłatę tych zobowiązań zważywszy na stan zdrowia jej matki, która w dalszym ciągu posiada niezdolność do pracy oraz chorobę ojca. Do odwołania załączyła informację dla lekarza kierującego z 24.03.2015 r. i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki z dnia 30.04.2015 r. oraz kartę konsultacyjną ojca z dnia 03.06.2015 r. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy i 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zaznaczył, że skarżąca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. z dnia [...]r., uzyskując status osoby bezrobotnej, której odmówiono przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w okresie od 23,02.2010 r. do 12.04.2010 r. uczestniczyła w kursie sekretarki - asystentki dyrektora, otrzymując z tego tytułu stypendium (decyzja nr [...] z [...]r., decyzja nr [...] z [...]r.). W okresie od 26.04.2010 r. do 23.07.2010 r. odbywała staż na stanowisku opiekunki dziecięcej, otrzymując z tego tytułu stypendium (decyzja nr [...] z [...]r., decyzja nr [...] z [...]r.). W dniu 01,12.2010 r. wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w C. pismo ZUS Oddział w C., informujące o wykonywaniu przez skarżącą w okresie od 23.04.2009 r. do 22.05.2009 r. pracy w ramach umowy zlecenia, dlatego decyzją nr [...] z dnia [...]r. organ I instancji orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 23.04.2009 r., z powodu podjęcia pracy zarobkowej, którą Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzją nr [...] z dnia [...]r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24.02.2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 580/11 oddalił skargę w przedmiocie nie posiadania przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. W konsekwencji w dniu 18.04.2011 r. organ I instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję nr [...] z dnia [...]r., uchylając decyzje własne z dnia [...]r. i z dnia [...]r. oraz orzekając o odmowie przyznania skarżącej prawa do stypendium od dnia 23.02.2010 r. i o odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia [...]r. W dalszej kolejności decyzją nr [...] z dnia [...]r., organ I instancji orzekł zwrot nienależnie pobranego stypendium za okresy od 23.02.2010 r. do 13.04.2010 r. i od 26.04.2010 r. do 31.07.2010 r., w łącznej kwocie 3 850,70 zł., która utrzymana została w mocy przez organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 08.11.2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 83/12. oddalił skargę w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez skarżącą. W tej sytuacji skarżąca wnioskiem z dnia 19.04.2013 r. wystąpiła o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3.859,50 zł., a decyzją nr [...] z dnia [...]r., organ I instancji odmówił umorzenia stronie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, którą organ II instancji uchylił decyzją nr [...] z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku decyzją nr [...] z dnia [...]r. organ I instancji ponownie odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, decyzję tą uchylił Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Pismem z dnia 26.02.2015 r. nr [...], organ I instancji wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dowodów, potwierdzających jej aktualną sytuację materialną i rodzinną. W dniu 10.03.2015 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia do protokołu i załączyła dowody w sprawie, stanowiące podstawę do wydania decyzji. Organ odwoławczy podniósł, iż godnie z art. 76 ust. 7 ustawy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skarżąca od dnia 19.03.2015 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a także stara się o zatrudnienie w Wydziale Edukacji Urzędu Miejskiego w C. (por. treść odwołania z dnia 10. 12.2014 r.). Powyższą ocenę potwierdza również okoliczność świadczenia pracy zarobkowej w 2014 r. oraz uzyskiwanie z tego tytułu dochodów, a także brak w materiale dowodowym przedstawionym przez skarżącą, jakichkolwiek dokumentów, które by świadczyły o niezdolności do podjęcia przez nią pracy. Z przedstawionej w dniu 10.03.2015 r. dokumentacji medycznej wynika, że obecny stan zdrowia matki nie wymagał orzeczenia o czasowej niezdolności do pracy i przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny do dnia 31.01.2015 r., a ojciec z powodu choroby został skierowany na leczenie szpitalne od dnia 08.07.2015 r. Z przedstawionych dokumentów nie wynika jednak konieczność sprawowania stałej opieki nad którymś z członków rodziny. Biorąc pod uwagę kwotę zadłużenia, jednorazowe uiszczenie należności byłoby niemożliwe. Skarżąca jednak ma realną możliwość stopniowego regulowania zobowiązań, jej sytuacja rodzinna i zdrowotna wskazuje, że pomimo zaistnienia powyższych przesłanek, nie można uznać, że organ administracji publicznej nie uzyska w przyszłości, stosując inną ulgę w spłacie zobowiązań, zaspokojenia swoich należności. Ustawa w swej materii przewiduje w pierwszej kolejności możliwość odroczenia terminu płatności, rozłożenia zadłużenia na raty a dopiero w wyjątkowych sytuacjach umorzenie należności. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności oraz cele, na które są one przeznaczane, organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Organ dostrzegając jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania należności uznaje, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie o umorzeniu w całości wnioskowanych należności byłoby przedwczesne. Niewątpliwie w świetle przepisów omawianej ustawy obowiązkiem osoby, która uzyskała świadczenia, co do których następnie właściwy organ w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdził, iż są one nienależne, jest ich zwrot, co wynika z art. 76 ust. 1 ustawy. W rozpoznawanej sprawie, organ zatrudnienia prawomocną decyzją z dnia [...]r., orzekł zwrot nienależnie pobranego przez skarżącą stypendium za okresy od 23.02.2010 r. do 13.04.2010 r. i od 26.04.2010 r. do 31.07.2010 r. w łącznej wysokości 3.850,70 zł. Zatem brak jest podstaw do ponownego rozstrzygania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego przez stronę świadczenia (tj. stypendium z tytułu szkolenia i stypendium z tytułu stażu), co rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 08.11.2012 r. Niniejsze zaś postępowanie dotyczy wniosku o umorzenie w całości kwoty powstałego zobowiązania. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż stypendium oznacza kwotę wypłaconą z Funduszu Pracy bezrobotnemu w okresie odbywania m.in. stażu (art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy), nie stanowi więc ona wynagrodzenia za pracę. Odnosząc się zaś do wniosku zawartego w odwołaniu, a dotyczącego rozdzielenia do osobnego rozpoznania jej wniosku o umorzenie nienależnie pobranego stypendium, tj. stypendium z tytułu szkolenia za okres 23.02.2010 r. do 13.04.2010 r. w kwocie 1 273,50-zł. oraz stypendium z tytułu odbycia stażu od 26.04.2010 r. do 31.07.2010 r. w kwocie - 2.577,20-zł., organ odwoławczy wyjaśnił, że brak jest podstaw do takiego postępowania. Zauważyć należy bowiem, iż skarżąca składając w dniu 19.04.2013 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. wniosek, wystąpiła o umorzenie należności w łącznej kwocie 3.859,50-zł., co stanowi sumę stypendium z tytułu szkolenia i stypendium pobranego w związku z odbytym stażem, uznanych za świadczenia nienależnie pobrane, a także koszty upomnienia w kwocie 8,80-zł. Osobne rozpatrywanie wniosku w sytuacji, gdy przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 76 ust. 7 ustawy, odnoszą się do wszystkich rodzajów świadczeń, a sytuacja materialna i rodzinna jest tożsama bez względu na rodzaj pobranego nienależnie świadczenia, nastąpiłoby wbrew ekonomice postępowania administracyjnego. Nie ma bowiem potrzeby mnożenia bytów procesowych w sytuacji, gdy sprawę o umorzenie można rozpatrzyć w jednym postępowaniu i to jedną decyzją. Nawiązując do wniosku zawartego w odwołaniu a dotyczącego częściowego umorzenia zobowiązań i rozłożenia na raty pozostałej do spłaty kwoty, Wojewoda [...] działając jako organ odwoławczy, w myśl art. 15 K.p.a. (zasada dwuinstancyjności postępowania), nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiotowym zakresie, skoro nie zostało wydane przez organ I instancji orzeczenie w tej kwestii. Ze stosownym wnioskiem (wskazując formę ulgi, tj. rozłożenie na raty, odroczenie, umorzenie należności z Funduszu Pracy), skarżąca winna zwrócić się bezpośrednio do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w C., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta C., który wyda rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, a od niego będzie posiadała uprawnienie jego zaskarżenia do Wojewody [...] jako organu wyższego stopnia. Zauważyć należy, iż decyzje wydawane na gruncie art. 76 ust. 7 ustawy mają charakter uznaniowy, co oznacza, że po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek normatywnych warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku orzeczenia zgodnie z wnioskiem. Należy jednak zauważyć, że w przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów a przede wszystkim wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Starosta rozstrzygając kwestie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia nie może tego czynić dowolnie, albowiem uznaniowość doznaje ograniczeń w przepisach prawa materialnego. Granice tej uznaniowości wyznacza powołany powyżej art. 76 ust. 7 ustawy, stanowiący cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia organ związany jest ponadto regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania, jak i orzekania. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja spełnia powyższe kryteria, bowiem organ I instancji zgodnie z zaleceniami organu II instancji wynikającymi z uzasadnienia decyzji z dnia [...]r. (nr [...]) wezwał do przedstawienia aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, co nastąpiło w dniu 10.03.2015 r. Następnie przed wydaniem decyzji umożliwił skarżącej zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się na temat całości sprawy, co uczyniła w dniu 18.06.2015 r. Ponadto, rozpoznając wniosek prawidłowo zastosował normę art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 oraz pkt 4 ustawy. W złożonym odwołaniu, skarżąca stwierdza, że nie posiada majątku ani dochodów, które umożliwiłby jej spłatę zadłużenia, pozostaje bowiem na utrzymaniu rodziców, którzy przewlekle chorują. Organ odwoławczy w tym miejscu zauważa, nawiązując do uwag dotyczących stwierdzonego przez organ I instancji na podstawie załączonych dowodów (m.in. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r., który zaliczył matkę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności), co do stanu zdrowia matki skarżącej, nie dysponuje wiedzą medyczną, aby samodzielnie dokonać oceny jej zdolności do wykonywania pracy. Uprawnienia w tym zakresie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa posiadają właściwe ośrodki medycyny, a organy administracji nie są uprawnione by je kwestionować. Jak wynika z oświadczenia skarżącej złożonego w dniu 10.03.2015 r. do protokołu przesłuchania, jest ona osobą stanu wolnego, posiada wyższe wykształcenie i wspólnie z rodzicami prowadzi gospodarstwo domowe. Nie pracuje, nie osiąga dochodów, nie posiada żadnych nieruchomości, ani ruchomości, których wartość przekracza 10 tys. zł. Jest na wyłącznym utrzymaniu rodziców, z których tylko ojciec osiąga dochód z tytułu pracy (netto - 2.034,50 zł za m-c styczeń i 2.062,70 zł - za m-c luty 2015 r.). Matka skarżącej, z uwagi na jej stan zdrowia, wymaga stałej opieki. Zatem miesięczne dochody rodziny stanowi kwota ok. 2.000,00 zł (wynagrodzenie ojca), podczas gdy wydatki stanowią ok. 1.050,00 zł (tj. opłata za: czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną, ubezpieczenie PZU, telefon, lekarstwa). Odnosząc się do pkt 1 art. 76 ust. 7 ustawy, stanowiącego jedną z przesłanek umorzenia, tj. gdy w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, nie posiada majątku z którego można dochodzić należności, to wprawdzie zgromadzone dowody w sprawie wskazują, iż wobec skarżącej nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, jednakże biorąc pod uwagę jej oświadczenie z dnia 10.03.2015 r., istnieje przypuszczenie, że nie dysponuje ona majątkiem z którego można taką egzekucję prowadzić. Z tej również przyczyny, spełnia przesłankę określoną w pkt 4 art. 76 ust. 7 ustawy, gdyż zachodzi przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Natomiast nawiązując do brzmienia art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy tj., że dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania, organ odwoławczy zwraca uwagę, że zwrot "niezbędne środki utrzymania" nie został zdefiniowany w tej ustawie. W związku z tym dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne dopuszcza możliwość posiłkowania się w tym zakresie wysokością kryterium dochodowego przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zatem o realnej spłacie zadłużenia można mówić wtedy, gdy rodzina ma zabezpieczone środki utrzymania w wysokości co najmniej odpowiadającej kryteriom wynikającym z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie zostało ustalone od dnia 01.10.2012 r. (i obowiązuje do 30.09.2015 r.) w wysokości 456,- zł. Przepisy ustawy o pomocy społecznej, której zadaniem jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, w art. 8 ust. 1 wskazują kryteria dochodowe, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. I tak prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł., zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie" oraz rodzinie, której dochód nie przekracza sum kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Niewątpliwie ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, że nie osiąga żadnych dochodów, a pozostaje na utrzymaniu rodziców. Biorąc zatem pod uwagę wykazany przez nią dochód rodziny, organ odwoławczy uznał, że spełnia przesłankę art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy do umorzenia należności pomimo, iż dochód rodziny przewyższa wskazane powyżej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż celem omawianej ustawy jest łagodzenie skutków bezrobocia oraz aktywizacja zawodowa. W ramach realizowanych działań organ zatrudnienia udziela pomocy bezrobotnym m.in. inicjując i finansując instrumenty rynku pracy, w tym staże i szkolenia. Pomoc ta jest przyznawana w ściśle określonej przepisami wysokości, przewidziany jest również jej zwrot, jeżeli zajdą okoliczności wymienione w przepisach. Natomiast umorzenie należności w trybie art. 76 ust. 7 ustawy ma charakter decyzji uznaniowej, co oznacza, że starosta może umorzyć należności w całości lub w części, ale nie jest zobowiązany po stwierdzeniu, że zaszły prawem przewidziane przesłanki do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia. Organ II instancji uznaje za zasadne twierdzenia, iż jej sytuację majątkową należy badać w czasie teraźniejszym, co w rozpatrywanej sprawie obejmuje dzień wydania zaskarżonej decyzji. Jednakże nie sposób pominąć dokonanej przez organ zatrudnienia oceny sytuacji odnoszącej się do niedalekiej przyszłości, a związanej z ukończeniem studiów (lipiec 2014 r.) i ewentualną możliwością podjęcia zatrudnienia. Organ odwoławczy zauważył, iż sytuacja skarżącej, która jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. od 19.03.2015 r. jako osoba bezrobotna, uległa zmianie po dniu wydania decyzji przez organ I instancji. Jak wynika bowiem z informacji Urzędu Pracy złożyła ona przed pracownikiem tego Urzędu oświadczenie o braku zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka w dniu 15.08.2015 r. Stąd wyznaczono termin kolejnego zgłoszenia do doradcy klienta na dzień 14.08.2016 r., mając na względzie art. 33 ust. 4g pkt 1 ustawy, który stanowi, iż starosta nie może pozbawić statusu bezrobotnego kobiety po urodzeniu dziecka, z uwagi na brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia spowodowany opieką nad tym dzieckiem przez okres, przez który przysługiwałby jej, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek macierzyński w okresie urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego, z wyjątkiem przypadku złożenia wniosku o pozbawienie tego statusu przez samego bezrobotnego. Jednakże w ocenie organu odwoławczego, powyższy stan faktyczny nie wyklucza poczynionego przez organ I instancji założenia przedstawionego w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca może podjąć starania w poszukiwaniu pracy i ma szansę jej podjęcia, oczywiście dopiero po upływie okresu braku gotowości do podjęcia pracy, w związku z opieką nad dzieckiem. Organ odwoławczy nawiązując do wyrażonych wątpliwości odnośnie możliwości podjęcia przez nią pracy "w świetle obecnego rynku pracy" i możliwości uiszczenia należności wyjaśnił, że skoro legitymuje się wykształceniem wyższym pedagogicznym o specjalizacji pedagogika opiekuńczo-resocjalizacyjna i nie posiada doświadczenia zawodowego, to w dniu 02.04.2015 r. ustalono dla skarżącej profil pomocy i zapoznano z możliwymi formami wsparcia w jego ramach, zawarto także "Indywidualny Plan Działania", ustalając jej kontakt z doradcą klienta osobiście co 60 dni, oraz plan działania do samodzielniej realizacji w celu poszukiwania pracy poprzez przeglądanie ofert pracy dostępnych w prasie i internecie. Już w dniu 02.04.2015 r. skarżąca otrzymała propozycję pracy na stanowisko pedagoga w Stowarzyszeniu A w C., gdzie jednakże nie została zatrudniona. Dodatkowo, na dzień 07.09.2015 r. Urząd Pracy w C. dysponuje ofertami zgodnymi z kwalifikacjami skarżącej, tj. pracy na stanowisko sekretarki, stażu na stanowisko doradcy klienta, stażu na stanowisko specjalisty ds. kadr, stażu na stanowisko technika prac biurowych. Organ odwoławczy podziela zatem stanowisko, że w przyszłości istnieją możliwości osiągnięcia dochodu poprzez podjęcie zatrudnienia lub innej formy pomocy zaoferowanej przez Urząd Pracy skarżącej, zatem niedopuszczalne jest uchylanie się od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z powodu ich uciążliwości związanej ze zwrotem należności. Wobec tego skarżąca powinna w pierwszej kolejności podjąć starania celem zwrotu nienależnie pobranego ze środków publicznych świadczenia, w całości lub chociażby w części, bądź wnioskować o możliwość częściowego umorzenia zobowiązania i rozłożenia na raty pozostałej kwoty, o co jednak nie wnioskowała, ale w dniu 19.03.2013 r. wystąpiła o umorzenie należności w całości. Organ odwoławczy nie kwestionuje podnoszonej trudnej sytuacji rodzinnej skarżącej (choroba rodziców) i materialnej (dochód w rodzinie osiąga tylko ojciec), lecz zwraca uwagę, iż jako młoda osoba, posiadająca wyższe wykształcenie, która obecnie ma na utrzymaniu dziecko, po upływie urlopu macierzyńskiego, będzie miała możliwość podjęcia starań celem poprawy swojej sytuacji materialnej poprzez podjęcie zatrudnienia i wystąpi okoliczność chociażby częściowej spłaty powstałego zobowiązania. W tej sytuacji pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie na obecnym etapie byłoby przedwczesne. W skardze z dnia 7 października 2015 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i wstrzymania jej wykonalności. W uzasadnieniu skargi jeszcze raz przywołała zarzuty sprecyzowane w odwołaniu i uznała, że organ odwoławczy nie odniósł się do złożonej przez nią propozycji oddzielnego rozpatrzenia sprawy zwrotu nienależnie pobranego stypendium za poszczególne odrębnie okresy, jak również umożliwienia częściowego umorzenia tych zobowiązań oraz rozłożenia ich na raty. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że w przyszłości może dysponować środkami finansowymi, które pozwolą na spłatę tych zobowiązań zważywszy na pogarszający się stan zdrowia jej matki i ojca. Przypomniała, że jest samotną karmiącą matką i nie posiada prawa do urlopu macierzyńskiego oraz wynagrodzenia, jak również z uwagi na wychowywanie dziecka nie może podjąć pracy od dnia 7 września 2015 r. na stanowisku sekretarki, co proponował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy. Jedynie otrzymała "becikowe", zasiłek i dodatek rodzinny, co jest niewystarczające do utrzymania rodziny skarżącej. Do skargi załączyła wypisy badań lekarskich rodziców i zaświadczenie o dochodach ojca z dnia 5 października 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej dceyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia [...]r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia pieniężnego - stypendium za okresy od dnia 23 lutego do dnia 13 kwietnia 2010 r. i od dnia 26 kwietnia do dnia 31 lipca 2010 r., w łącznej kwocie 3.850,70 zł. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 z późn. zm., dalej określanej jak dotychczas "ustawa"), Starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, z późn. zm.), za którego okres odbywania przysługuje stypendium (art. 53 ust. 6 ustawy). Natomiast zgodnie z art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Podkreślenia wymaga, iż postępowanie sądowe w niniejszej sprawie nie miało na celu oceny, czy pobrane przez skarżącą stypendium było świadczeniem nienależnym, albowiem ta kwestia została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium w trakcie odbywania szkolenia i stażu (decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., k. 86 akt administracyjnych). Kontroli w niniejszym postępowaniu podlegały jedynie rozstrzygnięcia administracyjne obu organów orzekających, dotyczące umorzenia tego świadczenia. Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sformułowanie "może" użyte przez ustawodawcę w art. 76 ust. 7 ustawy wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że decyzja ta może być dowolna. Kontrola takiego rozstrzygnięcia sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wydanie decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności musi być poprzedzone wyjaśnieniem, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy, a ocena ta zawarta powinna być w uzasadnieniu decyzji. Przy czym zaznaczyć trzeba, że ocena ta powinna być na tyle konkretna, aby Sąd rozpoznający skargę na taką decyzję, jak również wnoszący o wydanie decyzji o umorzeniu należności, mógł poznać motywy jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Jednocześnie brak tych elementów powoduje, iż decyzja taka nie poddaje się kontroli sądu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że nie spełnia ona wskazanych powyżej wymogów. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zawiera przekonującego wskazania powodów, dla których organ odwoławczy uznał, iż w sprawie wystąpiły aż trzy przesłanki wymienione w art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 ustawy, a jednocześnie nie uwzględnił wniosku skarżącej. Analizując powyższej przywołane przesłanki umorzenia należności organ odwoławczy nie uwzględnił w swoich rozważaniach posiadania przez skarżącą nowego członka rodziny i ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z jego utrzymaniem. Jednocześnie wskazał, że skarżąca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności (art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy) oraz, że zachodzi przypuszczenie, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić skarżącą lub osoby, pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania (art. 76 ust. 7 pkt 2), jak również zachodzi uzasadnione przypuszczenia, że wydatki przeznaczone na postępowanie egzekucyjne przewyższą kwotę należności (art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy). Bez względu na przyjęte kryteria oceny, które powinny być dostosowane do ustalonej sytuacji faktycznej, w odniesieniu do przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy, organy powinny uwzględnić wszystkie niezbędne koszty utrzymania rodziny skarżącej, a więc zarówno związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, zapewnieniem wyżywienia, jak i związane z opieką nad dzieckiem i chorymi rodzicami, a następnie w świetle tego powinny rozważyć, czy dochodzenie należności, przy ustalonych niezbędnych kosztach utrzymania, może doprowadzić do ich odzyskania. Ocena powyższa powinna zostać dokonana z uwzględnieniem całości sytuacji materialnej skarżącej bez pomijania jakichkolwiek uzasadnionych wydatków. Wysokość tych wydatków powinna być ustalona precyzyjnie, a przy tym należy ocenić ich celowość i niezbędność. Tylko taka ocena, uwzględniająca całościową sytuację majątkową rodziny skarżącej, z odniesieniem się do wszystkich okoliczności faktycznych, może zostać uznana za wyczerpującą i umożliwiającą prawidłowe rozstrzygnięcie, a ewentualne wątpliwości co do stanu faktycznego powinny zostać wyjaśnione przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślić trzeba, że ustawodawca w przepisie art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy wyraźnie używa trybu przypuszczającego "(...) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę (...)" lub osobę pozostającą na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. A więc chodzi o taką sytuację, w której osoba nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, ale hipotetycznie zapłata należności mogłaby prowadzić do określonego w przepisie skutku. Należy przy tym przyjąć, że niezbędne środki utrzymania to środki pozwalające na normalne funkcjonowanie, a nie jedynie środki pozwalające na zapewnienie minimum egzystencji na granicy ubóstwa. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy organy obydwu instancji nie dokonały prawidłowej, wyczerpującej oceny sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej w kontekście przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy. W wydanych decyzjach nie przedstawiły wystarczającej argumentacji, opartej o ustalenia faktyczne, która mogłaby dawać podstawę do uznania, że w sprawie rzeczywiście brak jest podstaw do ustalenia przesłanek dopuszczalności umorzenia należności w części albo w całości. Tym samym organy naruszyły obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Nie uzasadniły w sposób przekonujący, że skarżąca jest w takiej sytuacji finansowej i majątkowej, która umożliwi jej zwrot należności z posiadanego majątku, dochodzenie należności nie pozbawi jej rodziny niezbędnych środków utrzymania, czy też, że w postępowaniu egzekucyjnym przypuszczalnie uzyska się kwoty należności przewyższające koszty postępowania egzekucyjnego. Nie wykazały również, że brak jest możliwości dokonania ustaleń w tym zakresie. Sam fakt posiadania przez ojca skarżącej stałego źródła dochodu nie może stanowić wystarczającego argumentu odmowy umorzenia należności, skoro organy nie oceniły rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej, w jakiej ona się znajduje. Zagwarantowana organom w art. 76 ust. 7 ustawy uznaniowość, co do umorzenia należności, nie oznacza swobody przy ustalaniu przesłanek umorzenia. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań sprowadzają się do konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej, w tym dokładnego przeanalizowania jej sytuacji materialnej i finansowej w kontekście przesłanek umorzenia, a następnie dokonania oceny odnośnie istnienia tych przesłanek i przedstawienia stosownego uzasadnienia w decyzji administracyjnej, w sposób odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. W dalszej kolejności, w razie ustalenia istnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy, rzeczą organu będzie rozważenie w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności w całości bądź w części (o co wnioskowała skarżąca już w odwołaniu). Zaznaczyć przy tym trzeba, że zgodnie z art. 7 K.p.a. ocena organów powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela. Mając na uwadze powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia przepisów procesowych, zwłaszcza art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.