IV SA/Gl 1051/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; Wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Jeszcze przed wydaniem tego orzeczenia, to jest w dniu 6 lutego 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) W. W. nadesłał do Sądu wniosek o sporządzenie i doręczenie sentencji wspomnianego orzeczenia. Następnie, w dniu 25 lutego 2018 r. skarżący nadał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Żądanie to zostało uwzględnione przez starszego referendarza sądowego postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r. ustanawiającym dla wyżej wymienionego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach wyznaczyła radcę prawnego P. S. Pismem procesowym datowanym na 18 czerwca 2018 r. wskazany wyżej pełnomocnik - jak to określił - "ponowił wniosek skarżącego o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku". Postanowieniem wydanym w dniu 23 lipca 2018 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu podniósł, iż wbrew twierdzeniom reprezentującego stronę radcy prawnego, pismo skarżącego z dnia 6 lutego 2018 r. nie zawierało wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a tylko o sporządzenie jego sentencji, z kolei wniosek rzeczonego pełnomocnika z dnia 25 lutego 2018 r. został złożony po upływie ustawowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej p.p.s.a. Następnie, w dniu 28 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (w tym przypadku na referendarza sądowego działającego w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i dlatego - zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury - sąd, jako dysponent środków publicznych na ten cel, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, że żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Reprezentujący stronę radca prawny złożył wprawdzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, jednak przyjdzie stwierdzić, że czynność ta była prawnie bezskuteczna. Należy bowiem zaakcentować, iż zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a. opinię taką składa się w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, czyli - z mocy art. 177 § 1 tej ustawy - w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Tymczasem, w niniejszej sprawie skarga została oddalona wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r., a uzasadnienie tego orzeczenia w ogóle nie zostało sporządzone, gdyż zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik nie złożyli prawidłowego, terminowego wniosku w tym zakresie (vide: uzasadnienie postanowienia Sądu z dnia 23 lipca 2018 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku). W konsekwencji powyższego nie można uznać, aby opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została złożona w ustawowym terminie wynikającym z przywołanego art. 177 § 4 p.p.s.a., a co za tym idzie, jako czynność bezskuteczna w rozumieniu art. 85 tej ustawy, nie mogła odnieść żadnych skutków prawnych, a w szczególności inicjować procedury wskazanej w jej art. 177 § 4 zd. drugie i trzecie. W tym stanie rzeczy, choć nie można negować nakładu pracy wspomnianego pełnomocnika, związanej ze sporządzeniem i złożeniem przedmiotowej opinii, to jednak trudno zgodzić się, aby udzielił w ten sposób skarżącemu rzeczywistej pomocy prawnej, która uzasadniałaby przyznanie mu żądanego wynagrodzenia. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.