IV SA/Gl 1051/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych w kwestii sprzeciwu pełnomocnika skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 września 2018 r., na mocy którego oddalono wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 września 2018 r. Postanowieniem z dnia 11 września 2018 r. starszy referendarz sądowy przy Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że przepis art. 250 § 1 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazano, że przyznanie prawa pomocy skutkuje przejęciem przez Skarb Państwa ciężaru finansowego związanego z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i dlatego sąd, jako dysponent środków publicznych na ten cel, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to zatem uprawnienie i zarazem obowiązek sądu w zakresie ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Ponadto podkreślono, że wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny. Wobec powyższego uznano, że wniosek pełnomocnika skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie albowiem opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku złożył po terminie określonym w art. 177 § 4 p.p.s.a. Opinia ta zatem jako czynność bezskuteczna w rozumieniu art. 85 p.p.s.a., nie mogła odnieść żadnych skutków prawnych. Podsumowując wskazano, że złożenie przedmiotowej opinii po wyżej wymienionym terminie nie stanowiło udzielenia rzeczywistej pomocy prawnej skarżącemu, która uzasadniałaby przyznanie pełnomocnikowi żądanego wynagrodzenia. W piśmie z dnia 25 września 2018 r. pełnomocnik skarżącego zawarł sprzeciw od postanowienia z dnia 11 września 2018 r., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 177 § 4 i art. 250 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nie stanowi świadczenia pomocy prawnej skarżącemu sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji niedopuszczalności złożenia tej skargi i w konsekwencji nieuzasadnioną odmowę przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu sprzeciwu przyznał, że zarówno skarżący jak i on nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku a także dodał, że w sprawie nie wystąpiły szczególne przyczyny, które uzasadniałyby przywrócenie tego terminu albowiem uchybienie terminu nastąpiło tylko i wyłącznie z winy skarżącego. Ponadto podniósł, że w związku z powyższym sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co jego zdaniem było prawnie dopuszczalne. Zdaniem pełnomocnika za udzieloną pomoc prawną należy uznać także sporządzenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Faktyczna pomoc prawna polega m.in. na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno bowiem zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 maja 2005r., sygn. akt I KZP 15/05). W przedmiotowej sprawie w dniu 8 lutego 2018 r. zapadł wyrok oddalający skargę W.W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. Postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego radcę prawnego natomiast Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach wyznaczył do prowadzenia niniejszej sprawy radcę prawnego P.S., który w dniu 13 czerwca 2018 r. zapoznał się z aktami sądowymi i administracyjnymi a następnie w dniu 25 czerwca 2018 r. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2018 r. tut. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na złożenie powyższego wniosku po terminie. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Natomiast w dniu 31 sierpnia 2018 r. wpłynęła do siedziby tut. Sądu opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 177 § 4 P.p.s.a. jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z powyższego przepisu wynika, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma zostać wniesiona w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Konieczne jest zatem podjęcie czynności, by ten termin rozpoczął w ogóle bieg – czyli skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Istotą skargi kasacyjnej jest zakwestionowanie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaś opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma potwierdzać, w świetle oceny profesjonalnego pełnomocnika, słuszność wyroku sądu I instancji. W ocenie Sądu zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku jest to niemożliwe do zrealizowania bez znajomości motywów zawartych w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia. Dopiero bowiem po zapoznaniu się pisemnym uzasadnieniem profesjonalny pełnomocnik może podjąć decyzję o zaskarżeniu orzeczenia w drodze skargi kasacyjnej, bądź odmowie wniesienia tego środka. W związku z powyższym Sąd doszedł do przekonania, że nieskuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a następnie złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, który nie zawiera pisemnego uzasadnienia, nie może zostać uznane za faktycznie udzieloną stronie pomoc prawną. Na powyższą ocenę nie wpływają również twierdzenia zawarte w sprzeciwie, które stanowią jedynie polemikę z zapadłym postanowieniem. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 250 § 1, należało orzec jak w sentencji.