IV SA/Gl 1055/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł (sto złotych), 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą E. Z. nadesłała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie określiła, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza oświadczyła, że gospodaruje samotnie, uskarża się na problemy zdrowotne, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, zaś jedynym źródłem dochodu jest dla niej emerytura w kwocie około 1.700 zł. Dodatkowo wskazała, że ponosi koszty utrzymania z tytułu czynszu (220 zł), opłat za tzw. media (180 zł), wydatków na leczenie i zakup leków (300 zł), na wyżywienie (600 zł) oraz w ramach zakupu odzieży, środków czystości, biletów komunikacji miejskiej i należności za usługi telekomunikacyjne (razem około 400 zł). Odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 1 grudnia 2016 r.), skarżąca nadesłała dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość pobieranej emerytury oraz obrazujące rozmiar obciążających ją kosztów utrzymania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącej należy wskazać, że po myśli art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej E. Z. doprowadziła do konkluzji, że wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy został przez nią zachowany aczkolwiek jedynie w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń strony i z dokumentów źródłowych, które przedstawiła wynika, że nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku i uzyskuje dochód w kwocie netto 1.746,40 zł, co zważywszy rozmiar obciążających ją kosztów, nie umożliwia wygenerowania środków wystarczających na opłacenie pełnych kosztów niniejszego postępowania, w tym wpisu od skargi wynoszącego 200 zł, bez ryzyka poniesienia uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Sytuacja materialna, w jakiej znajduje się wnioskująca nie uzasadnia jednak zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Prawo pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych może zatem zostać przyznane wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca, pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających nawet na pokrycie części tych kosztów. Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, E. Z. do osób takich nie należy, albowiem jej sytuacja majątkowa umożliwia częściową partycypację w kosztach postępowania. Skarżąca osiąga wprawdzie niewielki, jednak stały dochód w kwocie netto 1.746,40 zł, zaś przedstawione przez nią dokumenty źródłowe potwierdzają miesięczne koszty stałe na kwotę ogółem 741,67 zł (czynsz: 221,43 zł, "świadczenia" związane z zamieszkiwanym lokalem: 178,60 zł, energia elektryczna: 60,29 zł, gaz: 59,09 zł, Internet: 19,00 zł, TV kablowa: 46,00 zł, abonament RTV: 21,98 zł, telefon komórkowy: 29,09 zł oraz wydatki na leki (strona przedstawiła paragony na kwotę 318,56 zł wystawione w okresie 3 miesięcy, to jest od października do grudnia 2016 r., zatem przyjęto, że przeciętnie na miesiąc przypada 1/3 tej kwoty, czyli 106,19 zł). Równocześnie z oświadczeń zawartych we wniosku nie wynika, aby w przypadku wnioskującej miały miejsce szczególne okoliczności, które mogłyby świadczyć o wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej (to znaczy, aby była np. ciężko, obłożnie chora, niepełnosprawna w stopniu znacznym, bądź aby poniosła straty spowodowane klęską żywiołową czy innym nadzwyczajnym zdarzeniem). Różnica pomiędzy dochodem strony a wskazanymi wyżej, udokumentowanymi kosztami stałymi wynosi przy tym około 1.000 zł, co nawet uwzględniwszy fakt, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne koszty wyżywienia i zakupu środków czystości dla jednej osoby, powinno umożliwić zgromadzenie środków wystarczających na pokrycie części wpisu od skargi, w wysokości 100 zł, a także na uiszczenie takiej kwoty tytułem ewentualnych pozostałych opłat sądowych, do zapłaty których może być ona w niniejszej sprawie zobowiązana w przyszłości. Mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., oraz w oparciu o art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.