IV SA/Gl 1060/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w B. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm./ stwierdził u J. S. chorobę zawodową – [...] w miejscu pracy z [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132 poz. 1115/. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanej decyzji stwierdzenia choroby zawodowej organ dokonał na podstawie orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydanego po hospitalizacji J. S., w którym rozpoznano u badanego [...] w miejscu pracy z [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Organ wziął także pod uwagę stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, iż [...] temu uległ J. S. w czasie wykonywanej pracy. Od powyżej opisanej decyzji wniósł odwołanie pracodawca, a to "A", podnosząc, w powołaniu na załączony do odwołania protokół powypadkowy nr [...], iż sprawa [...] J. S. została już rozpoznana jako wypadek przy pracy. Zdaniem odwołującego ocena tego samego zdarzenia wywołującego chorobę jako wypadek przy pracy i jako chorobę zawodową nie jest możliwa, a na poparcie swego stanowiska przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 2 kwietnia 1999 r. sygn. U II SA/Ka 1313/97. W wyniku złożonego odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu inspekcji sanitarnej I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż lekarze specjaliści uprawnieni do orzekania w sprawach chorób zawodowych po uprzedniej hospitalizacji J. S. rozpoznali u niego chorobę zawodową, co upoważnia do jej stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej. Organ odwoławczy, nie podzielając stanowiska odwołującego uznał, iż [...] zawodowe [...] może być równocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany. Nie godząc się ze stanowiskiem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., "A" skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której opisała zdarzenie jakie poprzedzać miało wystąpienie u J. S. [...] i ponownie podniosła, iż zdarzenie to odpowiadało definicji wypadku przy pracy sformułowanej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych /Dz.U. Nr 199 poz. 1673/. Powołując się powtórnie na stanowisko judykatury co do braku możliwości uznania zdarzenia jednocześnie za wypadek przy pracy i chorobę zawodową skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi złożonej przez pracodawcę J. S., wyrokiem z dnia 24 października 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 477/04 uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał jako kluczową kwestię odpowiedź na pytanie, czy zdarzenie poprzedzające [...], jakie nastąpiło u J. S., było wypadkiem przy pracy, czy też było możliwe jego zakwalifikowanie jako choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, iż zdarzenie to niewątpliwie miało charakter zdarzenia nagłego i nie było w przedmiotowej sprawie żadnych podstaw do twierdzenia, że warunki pracy J. S. wiązały się z długotrwałym narażeniem na [...]. Odnosząc się do definicji wypadku przy pracy zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych /Dz.U. Nr 199 poz. 1673/, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż cechą charakterystyczną wypadku przy pracy jest jego nagłość. W przypadku natomiast choroby zawodowej przyczyną jej nie jest zdarzenie nagłe i zewnętrzne lecz warunki pracy i sposób jej wykonywania, a zatem można przyjąć, iż choroby zawodowe są przewidywalne, co oznacza, iż z góry można przewidzieć jakie skutki zdrowotne wywołają w organizmie człowieka. W uzasadnieniu wskazanego wyroku zwrócono uwagę na brak związania organu inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia jednostek służby zdrowia uprawnionych do rozpoznawana chorób zawodowych. W ponownym postępowaniu przed Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w K. zwrócono się o zajęcie stanowiska Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przy uwzględnieniu oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zapadłego w sprawie. W odpowiedzi na pytanie organu placówka medyczna oświadczyła, iż rozpoznane i leczone [...] jakie nastąpiło u J. S. w pełni odpowiada punktowi pierwszemu wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132 poz. 1115/. Instytut podtrzymał swój pogląd co do możliwości jednoczesnego zakwalifikowania [...] jako wypadek przy pracy i choroby zawodowej, wskazując na rozróżniającą te zdarzenia przesłankę, jaką jest czas działania czynnika szkodliwego. W oparciu o rozpatrzony ponownie materiał sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 pkt 2, art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm./ i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132 poz. 1115/ Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającą chorobę zawodową u J. S.. W to miejsce orzekł odmiennie, odmawiając stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Odnosząc się do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym i oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyroku z dnia 24 października 2005 r. sygn. III SA/Gl 477/04, z której wynikało, iż pracownik w swej codziennej pracy nie był narażony na [...], organ odwoławczy uznał za słuszne zarzuty odwołania zakładu pracy "A’. Z decyzją tą nie zgodził się J. S., wnosząc przez swojego pełnomocnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. W skardze tej zawarto wnioski o uchylenie zaskarżonego orzeczenia ze względu na błędne niezastosowanie w sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zdaniem skarżącego bowiem, postępowanie w sprawie stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej bezspornie dostarczyło podstaw do stwierdzenia, iż w miejscu pracy skarżącego, w wyniku awarii [...] doszło do [...] skarżącego [...]. Wystąpił zatem w środowisku pracy czynnik szkodliwy, a jego natężenie było na tyle intensywne, by stać się przyczyną [...]. W skardze podniesiono ponadto, iż ocena medyczna schorzenia skarżącego dawała podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, a krótkotrwałość narażenia nie może stanowić podstawy do przeciwnego osądu w przypadku istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ ponowił swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 P.p.s.a./, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Odnosząc się zatem do treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 477/04 zauważa się, iż wynikała z nich jednoznaczna ocena prawna, co do charakteru zdarzenia stanowiącego przyczynę choroby biologicznej skarżącego. Sąd ten bowiem z jednej strony dokonał rozróżnienia pomiędzy pojęciami prawnymi, jakimi są choroba zawodowa i wypadek przy pracy wskazując przy tym, iż wypadkiem przy pracy jest zdarzenie wywołane przyczyną nagłą i zewnętrzną, a chorobą zawodową wywołują istniejące w środowisku pracy czynniki szkodliwe, których skutki dają się przewidzieć. Z drugiej strony stwierdził, iż zdarzenie, jakie wywołało u skarżącego [...] miało charakter zdarzenia nagłego. Jak wynika z treści przytoczonego wyżej art. 153 p.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres kontrolowanego na skutek wniesionej skargi postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Naruszenie przez organy administracyjne wskazanych mu wytycznych obejmujących zarówno ocenę prawną jak i wskazań co do dalszego postępowania stanowi naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. i powoduje konieczność, w razie złożenia skargi od decyzji wydanej w ponownym postępowaniu administracyjnym, uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 527/97/. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania /zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r. I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r. IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r. III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r. SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9 – 10, s. 199/. Również w judykaturze powszechnie przyjmuje się stanowisko, że nieaktualność, a co za tym idzie – ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia Sądu administracyjnego powstaje w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy /zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r. IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. I SA/Ka 2408/98/. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego mogąca uzasadniać nieaktualność wyrażonych w wyroku z dnia 24 października 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 477/04 ocen prawnych. Nie został też uchylony ani nie uległ zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem. Reasumując, wytyczne zawarte w treści wskazanego wyżej wyroku z dnia 24 października 2005 r. były wiążące dla organu w toku ponownego postępowania, a także są wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Zauważa się, iż organ dokonał analizy sprawy zgodnie z przywołanymi wytycznymi i uznał za konieczne odmówić stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Wystąpienie w środowisku pracy czynnika szkodliwego, o tak intensywnym natężeniu, by stać się przyczyną [...] nie jest jeszcze wystarczającą przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej. Nagłość, a wręcz nieoczekiwane wystąpienie tego czynnika nakazuje uznać zdarzenie jako wypadek przy pracy, a nie chorobę zawodową, która jest schorzeniem biologicznym "przewidywanym" wobec występowania określonych, typowych dla danego środowiska pracy czynników. W tym stanie rzeczy wniesiona skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, a konsekwencją tego jest orzeczenie jak w sentencji wydane po myśli art. 151 p.p.s.a.