IV SA/Gl 1060/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. i Stowarzyszenia A na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu – R. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia [...] R. K. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł zarzuty dotyczące merytorycznych aspektów związanych z zaskarżoną decyzją. Równocześnie zadeklarował, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i wnukiem (wychowywanym w ramach [...]) oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, poza mieszkaniem lokatorskim o powierzchni [...]. Miesięczny dochód brutto dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wykazany został jako [...], na co składa się pobierana przezeń [...] w wysokości [...], [...] jego małżonki w kwocie [...] oraz [...] w rozmiarze [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...] skarżącego wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, które zostały w nim wykazane. W szczególności wezwano go o: - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przezeń i jego małżonkę. Wskazano, że należy w tym celu nadesłać np. przekazy pocztowe (tzw. [...]) [...] pobranych przez wyżej wymienionych za ostatni miesiąc, ewentualnie decyzje organu [...] ustalające aktualną wysokość tych świadczeń a także wyrok sądu, mocą którego wyżej wymienionym przyznano [...]; - podanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Równocześnie wskazano, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na leczenie i zakup leków powinny zostać udokumentowanie stosownymi dowodami wpłaty, fakturami, paragonami itp.; Na ustosunkowanie się do powyższego wezwania skarżącemu wyznaczono termin 7 dni informując go, że brak odpowiedzi może zostać potraktowany jako niewykazanie przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku. W terminie tym wnioskodawca nie zareagował jednak na wezwanie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku R. K. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 cytowanej ustawy, mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319). Mając na uwadze powyższe uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżący nie uzupełnił bowiem danych wykazanych we wniosku ani nie udokumentował okoliczności, na które się w nim powoływał. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że R. K. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia [...], które zostało mu doręczone [...] (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [....] wnioskodawca nie ustosunkował się w żaden sposób do powyższego wezwania. Tymczasem niezłożenie wyjaśnień doprecyzowujących dane dotyczące sytuacji materialnej wyżej wymienionego oraz brak dokumentów potwierdzających okoliczności związane z tą sytuacją uniemożliwia uznanie jego oświadczeń za wiarygodne. W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, aby nie był w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Na marginesie warto odnotować, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania takiego wniosku i uzasadnia zarządzenie o pozostawieniu go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Zważywszy wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.