IV SA/Gl 1062/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wójt Gminy H. odmówił przyznania G. L. specjalnego zasiłku celowego na częściowe sfinansowanie turnusu rehabilitacyjnego dla jej syna M. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 9, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1 oraz art. 10b ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Z ustaleń organu orzekającego wynika, że wnioskodawczyni samotnie wychowuje dwóch niepełnosprawnych synów. Sama jest uprawniona do renty socjalnej. Ustawowe kryterium dochodowe dla jej rodziny wynosi 1542 zł, a dochód rodziny je przekracza, gdyż opiewa na kwotę 2057,63 zł. Dlatego też wniosek strony mógł być oceniony jedynie pod kątem specjalnego zasiłku celowego z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ nie znalazł jednak podstaw do jego przyznania ustalając, że wnioskodawczyni przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości jest w stanie pokryć koszty opisane we wniosku. W szczególności wnioskodawczyni zadeklarowała zgłoszenie żądania przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla syna B. oraz świadczeń wychowawczych dla obu synów, co łącznie może jej przynieść dodatkowy przychód w kwocie 4398 zł, a więc środki finansowe wystarczające na pokrycie zgłoszonej potrzeby w kwocie 732 zł. Organ wskazał nadto na dotychczas udzielane stronie wsparcie oraz na ograniczone zasoby organu, które muszą służyć przede wszystkim zaspokajaniu niezbędnych potrzeb osób o dochodach mniejszych lub równych kryterium dochodowemu. W łącznym odwołaniu od dwóch decyzji wnioskodawczyni zarzuciła, że organ uwzględnił dochody, których ona jeszcze nie otrzymała, przyznając jednocześnie fakt wydania decyzji w przedmiocie udzielenia świadczeń wymienionych w decyzji organu I instancji. Zwróciła też uwagę na problemy zdrowotne członków jej rodziny i konieczność udania się na turnus rehabilitacyjny. Jej zdaniem owe dodatkowe dochody powinny służyć pokryciu innych wydatków związanych ze stanem zdrowia synów. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, uznając ją za zgodną z przepisami ustawy o pomocy społecznej i nieprzekraczającą granic swobodnego uznania. Kolegium ustaliło przy tym, że decyzją z dnia [...] r. zostały przyznane świadczenia wychowawcze dla synów skarżącej na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Dla syna B. przyznano też zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2017 r. W dalszej części uzasadnienia decyzji Kolegium podało, że z tytułu wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego skarżąca otrzymała dla syna B. w dniu 4 lipca 2016 r. kwotę 1864 zł, a w dniu 15 lipca 2015 r. nadpłatę świadczeń wychowawczych w kwocie 4000 zł. Poza tym wyjaśniło zasady udzielenia świadczeń socjalnych oraz przedstawiło możliwości finansowe organu podstawowego stopnia w zakresie pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. L. domagała się uchylenia decyzji obu instancji, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania i wyliczenie jej dochodów, których jeszcze nie posiadała. Uzasadniając skargę skarżąca zasadniczo powtórzyła argumentację z odwołania. Zaznaczyła, że jej wniosek wynikał ze starań o poprawę sytuacji zdrowotnej jej rodziny. W toku wywiadu środowiskowego deklarowała przeznaczenie nadpłaty zasiłku pielęgnacyjnego i świadczeń wychowawczych na opłacenie turnusu rehabilitacyjnego dla syna B. oraz wszelkich opłat dodatkowych. Według niej zachodził szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego w 2013 r. taka pomoc była jej udzielona, a nie zachodzi obawa marnotrawienia jakiegokolwiek dochodu w jej rodzinie. Wskazała nadto, że świadczeń wychowawczych nie wlicza się do dochodu. Odnośnie ograniczonych środków pomocy społecznej skarżąca zarzuciła, że organ I instancji nie wykazał starań o zwiększenie ich puli z budżetu Gminy. Jej zdaniem organy pozbawiły jej pomocy wskazanej w art. 13 i 14 Europejskiej Karty Społecznej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca dodatkowo podała, że dochody, które jej zdaniem bezpodstawnie organy uwzględniły, przeznaczyła na zakup niezbędnego samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezpodstawna, bowiem zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności, w kryteriach której sprawowana jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). Sprawa dotyczy specjalnego zasiłku celowego, który zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Trafnie skarżąca podniosła, że organ administracyjny rozstrzyga tego rodzaju sprawy w sposób uznaniowy. Rodzi to jednak konsekwencje w zakresie kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. W ramach uznania administracyjnego organy mają bowiem pewien luz decyzyjny co do wyboru merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem sprawa zostanie przez nie należycie wyjaśniona, ustalone zostaną istotne elementy stanu faktycznego, mające odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a podjęta decyzja będzie logicznym następstwem tych ustaleń odniesionych do przesłanek ustawowych, to podważenie jej w toku sądowej kontroli należy uznać za nieuprawnione. Taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Organy obu instancji poczyniły ustalenia, które w istocie nie zostały zakwestionowane przez skarżącą. W szczególności przyznała ona fakt przekroczenia kryterium dochodowego i konieczność rozpatrzenia jej wniosku na gruncie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Należy jedynie wyjaśnić niektóre okoliczności, niejasno lub błędnie przedstawione przez skarżącą, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii dochodowych. Przede wszystkim wypada zauważyć, że przekroczenie kryterium dochodowego zostało ustalone przez organy na podstawie dochodu rodziny skarżącej z maja 2016 r., a więc stosownie do art. 8 ust. 3 cyt. ustawy – z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Przekroczenie to było zatem niezależne od tych dodatkowych dochodów uzyskanych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. W zakresie ustalenia dochodu bazowego nie doszło zatem do naruszenia prawa. Natomiast uwzględnienie owych dodatkowych dochodów nastąpiło w innym kontekście, związanym z istotą i celami pomocy społecznej, wyrażonymi w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, przytoczonymi w decyzjach organów obu instancji. Mianowicie po ustaleniu wysokości tych dochodów organy doszły do prawidłowego wniosku, że rodzina skarżącej jest w stanie zaspokoić zgłoszoną potrzebę we własnym zakresie. W stosunku do zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie jest przy tym aktualny zarzut skargi o przyznaniu tych dodatkowych świadczeń po wydaniu decyzji, gdyż w chwili orzekania przez ten organ skarżąca otrzymała już owo "wyrównanie". Co prawda nie miała jeszcze przyznanych tych świadczeń w czasie wydawania decyzji przez organ I instancji, ale ustalenia tego organu ostatecznie się potwierdziły, a decyduje stan sprawy istniejący w chwili wydawania decyzji w instancji odwoławczej. W świetle procedury administracyjnej nie można też podzielić zarzutu zbyt szybkiego działania organu I instancji (por. art. 12 kpc). Wyjaśnić trzeba jeszcze jedną kwestię. Mianowicie zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej do dochodu nie wlicza się świadczenia wychowawczego. W zapisie tym chodzi jednak o to, że wymienionego świadczenia nie uwzględnia się przy ustaleniu, czy dana osoba lub rodzina spełnia ustawowe kryterium dochodowe. Nie oznacza to natomiast tego, że fakt pobierania świadczenia wychowawczego jest zupełnie pomijany przy ocenie sytuacji materialnej strony, w tym w aspekcie możliwości samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeb. W omawianym przypadku niekwestionowana przez skarżącą wysokość otrzymanych nowych świadczeń pozwala na całkowite pokrycie potrzeb jej rodziny w zakresie skorzystania z turnusu rehabilitacyjnego, bez uszczuplenia dochodu, którym dotychczas dysponowała, a i tak przekraczającego o ponad 500 zł kryterium dochodowe jej rodziny. Nie chodzi przy tym o pełne koszty tego turnusu, gdyż rodzinie skarżącej udzielono dofinansowania ze środków publicznych. Z kolei okoliczność przyznania pomocy kilka lat wcześniej nie może stanowić argumentu przemawiającego za koniecznością każdorazowego pozytywnego załatwienia kolejnych wniosków skarżącej, natomiast świadczy, podobnie jak przyznanie w lutym 2016 r. zasiłku w kwocie 580 zł na zakup węgla, o indywidualnym rozpatrywaniu przez organ pomocy społecznej każdego żądania skarżącej i uwzględnienia jej potrzeb w zależności od ich niezbędności, sytuacji materialnej i życiowej rodziny skarżącej oraz możliwości tego organu. W końcu potwierdzić należy prawo skarżącej do decydowania o sposobie wydatkowania posiadanych funduszy. Jeżeli przeznaczyła uzyskane świadczenia na zakup samochodu, to oznacza, iż ten wydatek potraktowała priorytetowo. Dokonanie takiego wyboru nie może jednak determinować sposobu załatwienia sprawy przez organy administracyjne. W świetle całokształtu okoliczności sprawy słusznie doszły one do wniosku, że nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Nie zostały też naruszone powołane w skardze przepisy Europejskiej Karty Społecznej, przy czym powołanie art. 14 tej Karty nie jest zrozumiałe, a nie zostało przez skarżącą umotywowane. Dlatego też na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.