IV SA/Gl 1064/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. decyzją z dnia [...] r. [...] odmówił przyznania pomocy w postaci zasiłku stałego R. S. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż adresat decyzji wnioskiem z dnia 5 czerwca 2013 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o przyznanie na jego rzecz pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z powodu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Okoliczność tę udokumentował przedkładając orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania i Niepełnosprawności w C. z dnia [...] r. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że R. S. w dalszym ciągu zamieszkuje w 3-izbowym lokalu mieszkalnym typu komunalnego, należącym do jego ojca. W ramach dobrowolnej alimentacji ojciec dokonuje na jego rzecz świadczenia w postaci opłacania należności za mieszkanie w łącznej kwocie 551,83 zł. Kwota ta przekracza obowiązujące kryterium dochodu, co wykluczyło możliwość przyznania zasiłku stałego. W odwołaniu od tej decyzji R. S. podniósł, że nie zgadza się z podjętą decyzją, wskazując na złą sytuację finansową Opłaty jakie ojciec, który ma I grupę inwalidztwa, uiszcza za mieszkanie wynoszą ok. 800 zł miesięcznie. Jego renta wynosi 125 zł. Z tego na leki wydaje ok. 200 zł. miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją w C. z dnia [...] r. [...] utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, akceptując tak ustalenia organu I instancji co do wysokości dochodu, przekraczającego kryterium określone w art. 8 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak i treść podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. S. podnosi, iż kwestionowane rozstrzygnięcie opiera się na opinii pracowników MOPS, zawierającej wiele nieścisłości. Chodzi tu w szczególności o to, że jego ojciec nie jest właścicielem mieszkania – stanowi ono własność Gminy, ponadto skarżący zajmuje jeden pokój i ma II grupę inwalidztwa, a jego ojciec zajmuje dwa pokoje. Wysokość emerytury ojca to 1250 zł, otrzymuje także dodatek opiekuńczy. Jak skarżący podkreśla, on sam nie posiada żadnych dochodów. Zwraca uwagę na fakt, iż dodatku mieszkaniowego nie wlicza się do dochodów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. Odniosło się również do twierdzeń strony zawartych w skardze, podnosząc w szczególności, że jej ojciec zamieszkuje w innym lokalu wraz z konkubiną (ul. [...] m. [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji zasadnicze znaczenie mają postanowienia art. 37 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.p.s.), które kształtują podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia podejmowanego w sprawie zasiłku stałego. Zasiłek stały, zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s., przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skarżącemu, który jest osobą samotnie gospodarującą, a więc potencjalnie mieszczącą się w zakresie hipotezy przepisu zamieszczonego w art. 37 pkt. 1 u.p.s., odmówiono przyznania zasiłku stałego ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Kryterium to, stosownie do art. 8 ust. 1 pkt. 1 w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2012.823) wynosi 542 zł. Jako dochód R. S. potraktowano świadczenie, pozostające formą alimentacji w ocenie organów, polegające na uiszczaniu przez ojca opłat za zajmowana przez skarżącego część mieszkania. W skład dochodu zaliczono kwotę wynikającą z pokrywania części czynszu - 350 zł, pokrywania opłaty za gaz – 134,13 zł oraz opłaty za energię elektryczną – 61,07 zł. Podstawowe zasady ustalania dochodu w zakresie świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej określają postanowienia ust. 3 i 4 art. 8 u.p.s. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W ocenie składu orzekającego, zaliczenie do przychodu wskazanych wyżej świadczeń, w sytuacji kiedy mieszkanie, ze względu na brak jakichkolwiek dochodów skarżącego, utrzymuje jego ociec, a co więcej na mieszkanie to ojciec pobiera dodatek mieszkaniowy (decyzja z dnia [...] r. [...] w aktach administracyjnych), budzi zasadnicze wątpliwości. Zaliczenie wskazanej wyżej kwoty do dochodu skarżącego byłoby możliwe wówczas, gdyby to on był zobowiązany do ponoszenia opłat mieszkaniowych. Tymczasem z ustaleń poczynionych przez organy orzekające w sprawie wynika, iż tytuł prawny do lokalu posiada ojciec skarżącego i to na nim ciąży obowiązek ponoszenia opłat lokalem tym związanych. W istocie rzeczy mamy do czynienia z pewną formą użyczenia mieszkania. Okoliczność, że skarżący mieszka w lokalu ojca nie ma znaczenia w kwestii jego dochodów, a zamieszkiwanie pod tytułem darmym może jedynie świadczyć o łączącym go z ojcem stosunkiem prawnym zbliżonym do użyczenia. Takie darmowe udostępnienie lokalu powinno być traktowane jako świadczenie w naturze, którego wartość stosownie do art. 8 ust. 4 pkt. 4 u.p.s. nie podlega wliczeniu do dochodu. Wobec powyższego uznać przyjdzie, iż organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji orzekły o odmowie przyznania zasiłku stałego z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt. 1 u.p.s., w tej części normy, która dotyczy zasad ustalania dochodu osoby samotnie gospodarującej. Ocena powyższa nie przesądza kwestii przyznania zasiłku stałego, bowiem wymaga to zbadania i oceny pozostałych przesłanek określonych w art. 37 u.p.s. Przesłanki te, ze względu na przyjęcie tezy o przekroczeniu kryterium dochodowego przez R. S., pozostawały dotychczas poza przedmiotem ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez oba organy orzekające w sprawie. Zachodzi więc konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w znacznym zakresie, z uwzględnieniem oceny sformułowanej wyżej, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. a p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.