IV SA/Gl 107/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi W.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] r. W. F. zwróciła się do Dzielnicowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Prezydent Miasta Z., decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 8, art. 37, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił przyznania W. F. zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. strona została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synami, a dochód na osobę w rodzinie wynosi [...]- zł. i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 351,- zł. w związku z czym nie przysługuje jej pomoc w formie zasiłku stałego. Od powyższej decyzji odwołała się W. F., twierdząc, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synami, bowiem są oni pełnoletni i nie mają obowiązku jej utrzymywać. Akcentowała, iż jej synowie również złożyli oświadczenia, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z matką, mają własne życie i wydatki oraz nie są zobowiązani jej pomagać. Mając na uwadze okoliczność zameldowania jej w L. a nie w Z. wywiodła, że jej wniosek o zasiłek stały winien być przekazany do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W oparciu o treść art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej uznało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 351,- zł., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 tej samej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie takiej pomocy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, Kolegium wskazało, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem, w którym koncentrują się podstawowe potrzeby odwołującej jest Z., gdyż tu mieszka od 1999 r. wraz z rodziną. Natomiast samo zameldowanie będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Z przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego wynika, że odwołująca orzeczeniem z dnia [...] r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności na charakter okresowy, bowiem orzeczenie wydano na okres do dnia [...] r. Nadto, zamieszkuje w Z. przy ul. [...] w lokalu socjalnym o powierzchni 49 m2 wraz z mężem, czwórką synów i wnukiem. Jej synowie S. Z., R. Z. i D. Z. złożyli oświadczenia, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i nie są w stanie pomóc matce finansowo. W myśl art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, rodziną są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, zatem wobec ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego należy uznać, że odwołująca wspólnie zamieszkuje oraz gospodaruje wraz z mężem i synami. W karcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z jej udziałem w rubryce aktualna łączna wysokość dochodu wskazany został jako dochód rodziny - dochód jej męża, jak i synów, a karta ta została podpisana przez odwołującą. W punkcie III kwestionariusza wywiadu środowiskowego zatytułowanym "kto z członków rodziny i dlaczego, mimo wspólnego zamieszkiwania, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe" wpisano słowo "nie" co wskazuje na to, że rodzina odwołującej składa się z męża, czterech synów i wnuka. Dlatego pracownik socjalny w trakcie prowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że w zajmowanym przez rodzinę lokalu nie ma wydzielonych powierzchni, a osoby zamieszkujące w lokalu wspólnie korzystają ze wszystkich sprzętów gospodarstwa domowego, w tym z łazienki. Tym samym odwołująca, jej mąż, synowie i wnuk winni być traktowani jako rodzina, gdyż zamieszkują i gospodarują wspólnie. W związku z tym Kolegium nie dało wiary zawartemu w odwołaniu od decyzji oświadczeniu o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego w stosunku do synów, jak i oświadczeniom synów, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Na dochód rodziny odwołującej składa się renta jej męża w wysokości [...] -zł. (kwota po potrąceniu alimentów), dodatek pielęgnacyjny syna A. w wysokości [...],- zł., dochód z pracy syna D. w wysokości [...],- zł., dochód z pracy dorywczej syna R. w wysokości [...], - zł., dochód z pracy dorywczej syna S.- [...],- zł. oraz zasiłek rodziny na wnuka D. Z. - [...], - zł. i alimenty w wysokości [...],- zł. Zatem na dochód rodziny odwołującej wynosi [...] -zł., a dochód na osobę w rodzinie wynosi [...]- zł., dlatego mimo orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie spełnia ona warunków formalnych do otrzymania zasiłku stałego, bowiem dochód na osobę w jej rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 351,- zł. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. F. przywołała zarzuty odwołania i domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego jako krzywdzącej i niezgodnej z zasadami współżycia społecznego, zważywszy na jej trudną sytuację zdrowotną i życiową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Powołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla strony bądź jej rodziny, ale związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie również z przyczyn, które Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku stałego bowiem uznały, że nie spełnia ona łącznie niezbędnych wymogów określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.), gdyż przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego zasiłku. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej i osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W świetle przywołanego przepisu osoba ubiegająca się o przyznanie wskazanej formy świadczenia z pomocy społecznej musi kumulatywnie spełnić przesłanki wskazane w przywołanym przepisie, jak również w jej przypadku nie może wystąpić żadna z okoliczności negatywnych wymienionych w jego ust. 4. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477,- zł., a kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 351,- zł., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej samej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z treścią art. 6 pkt 14 za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że osiągany dochód na osobę w rodzinie skarżącej prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe z mężem, czwórką synów i wnukiem wynosi [...] - zł., a więc jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku stałego, wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (351,- zł.). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy organy orzekające zasadnie uznały, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, synami i wnukiem. Okoliczność ta była podstawową przesłanką, która zdecydowała o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku stałego. Uznanie, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe skutkowało zastosowaniem kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, odnoszącego się do osób pozostających w rodzinie. W świetle akt sprawy i przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca od 1999 r. mieszka wraz z mężem, czwórką synów i wnukiem w lokalu socjalnym o powierzchni 49 m2 położonym w Z. przy ul. [...]. W lokalu tym znajduje się jedna kuchnia z piecem węglowym, pokój i łazienka, z których domownicy korzystają swobodnie i wspólnie użytkują wszystkie sprzęty. W punkcie III (1) kwestionariusza, odnoszącym się do sytuacji rodzinnej osób wspólnie zamieszkujących nie zaznaczono, że ktoś z członków rodziny, mimo wspólnego zamieszkiwania prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Również w punkcie I (11) dotyczącym informacji o członkach rodziny nie odznaczono oddzielnych gospodarstw domowych. W takiej sytuacji nie można więc uznać, że ustalenia co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego są dowolne. Okoliczności te wskazują bowiem wyraźnie na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, zaś twierdzenia skarżącej, jak i jej synów D., R. i S., iż tak nie jest, są gołosłowne. W takiej sytuacji w sprawie miał zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 6 pkt 14 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem skarżąca wraz z domownikami stanowi rodzinę (w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej) i nastąpiło przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w zakresie dochodu na osobę w rodzinie tj. miesięcznie 316,- zł. Bez wątpienia ze względu na swoją sytuację życiową skarżąca należy do kręgu osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, ale nie może uzyskać tego, którego domagała się w rozpoznawanej sprawie. Zaznaczyć przy tym przyjdzie, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności i regulujących je przepisów. Należy przy tym zaakcentować, że organy nie mają w tym zakresie samodzielności, zobowiązane są bezwzględnie przestrzegać obowiązujące zapisy ustawy. Nie mogą zatem brać pod uwagę żadnych innych okoliczności, niż te które zostały wskazane w ustawie o pomocy społecznej. W przeciwnym wypadku postępowałyby sprzecznie z prawem. Podobnie nie mógł postąpić sąd administracyjny, który stoi na straży legalności działań administracji publicznej. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że w ustalonym stanie faktycznym nie można zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy o pomocy społecznej przyznać skarżącej wnioskowanego przez nią zasiłku stałego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych, zatem odpowiada prawu materialnemu i procesowemu. Z tej przyczyny, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania p.p.s.a., nie można było uznać, że skarga posiada usprawiedliwione podstawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.