IV SA/Gl 1078/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. w trybie art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 332 ze zm.), dalej zwanej "ustawą o wspieraniu rodziny", ustalił dla S. E. opłatę za pobyt jego syna A.T. w pieczy zastępczej w okresie od lipca 2015 r. do 16 lipca 2016 r. w kwocie 4582,17 zł miesięcznie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał, że wysokość opłaty wynika z zarządzenia Starosty [...] określającego średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w Domu Dziecka w G. Natomiast po wszczęciu postępowania strona, mimo wezwania, nie nawiązała kontaktu z organem, uniemożliwiając ustalenie jej możliwości w zakresie ponoszenia przedmiotowej opłaty i to spowodowało jej ustalenie. Na skutek odwołania strony zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, że obciążenie skarżącego odpłatnością było przedwczesne, bowiem nie ustalono sytuacji rodzinnej i finansowej rodziny skarżącego w wyniku jednorazowego wezwania go do tej czynności mimo wiedzy, że wcześniej wobec skarżącego odstąpiono od ustalenia opłaty. Zdaniem Kolegium organ I instancji powinien raz jeszcze dać szanse skarżącemu do uzupełniania materiału dowodowego i raz jeszcze pouczyć go o tym, że w przeciwnym razie organ będzie zmuszony wydać decyzję ustalającą opłatę w pełnej wysokości. Potwierdzając właściwość miejscową tego organu Kolegium podało m.in., że syn skarżącego w dniu 25 lipca 2013 r. został przeniesiony do Domu Dziecka w G., gdzie też podjął naukę. Jednak w roku szkolnym 2014/2015 rozpoczął naukę w Liceum Ogólnokształcącym w P., mieszkając w internacie szkolnym. W dni wolne od nauki małoletni ma obowiązek powrócić do placówki, czego jednak nie czyni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. E. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej niezgodności z prawem. W istotnym dla sprawy zakresie skarżący podniósł, że w dniu 31 sierpnia 2014 r. syn powrócił do niego i razem z nim zamieszkuje w P. Powołał się przy tym na postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt [...] Zdaniem skarżącego postępowanie administracyjne powinno być umorzone, gdyż wykonywanie pieczy zastępczej nigdy się nie rozpoczęło. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wydane w sprawie decyzje administracyjne nie mogą się ostać, bowiem naruszają przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji I instancji nie spełnia elementarnych warunków określonych w art. 107 § 3 kpa, w związku z czym wymyka się w ogóle kontroli. Co do zasady słuszne było zatem kasacyjne rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Jednakowoż i ono jest oparte na wadliwej argumentacji, która nie nadaje właściwego kierunku dalszemu postępowaniu administracyjnemu. Otóż z decyzji obu instancji zdaje się wynikać, że ustalenie przedmiotowej odpłatności zależy wyłącznie od przedstawienia przez skarżącego jego aktualnej sytuacji materialnej. Mało tego – organ odwoławczy wskazał nawet jaki będzie wynik sprawy, gdy skarżący nie odpowie na wezwanie organu. Tymczasem działając kasacyjnie w trybie art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy nie jest uprawiony do przesądzenia treści merytorycznego rozstrzygnięcia. Tym bardziej nie pozwalają na to okoliczności sprawy, które nie tylko były podnoszone przez skarżącego, ale znajdują też wyraz w ustaleniach Kolegium. Wynika z nich, że od początku roku szkolnego 2014/2015 syn skarżącego uczy się w P. i tam mieszka w internacie, a dni wolne od nauki spędza ze skarżącym. Potwierdzają to znajdujące się w aktach administracyjnych pisma Domu Dziecka w G. oraz ustalenia okazanych na rozprawie przez skarżącego postanowień sądów powszechnych dwu instancji w sprawie o wydanie dziecka. Tymczasem stosownie do art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny obowiązek ponoszenia opłaty dotyczy pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Nie jest więc wystarczające ustalenie, że dziecko zostało skierowane do placówki opiekuńczo-wychowawczej, czy też że zapadło orzeczenie o umieszczeniu go w pieczy zastępczej, lecz wymaga wyjaśnienia, czy rzeczywiście piecza zastępcza jest wykonywana, a jeżeli tak – to w jakim zakresie. Ponieważ syn skarżącego w okresie objętym decyzją I instancji uczył się w szkole z internatem, to wyjaśnienia wymagało, czy placówka ponosi opłatę za jego pobyt w internacie (skarżący twierdzi, że w całości pokrywa te wydatki). Co do pozostałego okresu wyjaśnienie sprawy wymagało uwzględnienia treści art. 193 ust. 6a cyt. ustawy, zgodnie z którym rodzice nie ponoszą opłaty za okres, kiedy dziecko u nich przebywa. W powyższym zakresie organy z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa nie dokonały żadnych ustaleń, w związku z czym winno to nastąpić czy ponownym rozpatrzeniu sprawy, przeprowadzonego z zachowaniem zasady dwuinstancyjności. O ile potwierdzą się zarzuty skarżącego, że w omawianym okresie piecza zastępcza nie była wykonywana, to aktualnym stanie się jego wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. ec