IV SA/Gl 1079/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R.Ś., działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r nr 122 poz. 851 z późn. zm.) , orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u B.S. choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią [...] - [...]. wymienionej pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych i podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Przyczyną takiego rozstrzygnięcia, jak wynikało z jego motywów , była treść orzeczeń dwóch kompetentnych placówek medycznych - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Opiniujący lekarze placówki medycznej pierwszego szczebla rozpoznali u pracownika [...], jednakże mając na względzie opis sposobu wykonywania pracy i nasilenie się dolegliwości po ustaniu zatrudnienia uznali, iż brak jest podstaw uzasadniających w pełni rozpoznanie [...] choroby [...] pod postacią [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy. Brak istotnego narażenia w środowisku pracy wykluczał uznanie etiologii zawodowej [...]. W opinii placówki medycznej szczebla drugiego potwierdzono stanowisko Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. Zauważono tam, iż całokształt obrazu klinicznego uzasadnia rozpoznanie [...]. Dane zawarte w dochodzeniu epidemiologicznym przeprowadzonym przez organ inspekcji sanitarnej nie wskazują jednak, by wykonywana przez badanego praca związana była zwłaszcza z [...] w tzw. "[...]". Przyczynę tego schorzenia orzecznicy upatrywali natomiast w [...] wskazując dodatkowo na [...]. Przywoływane w orzeczeniach lekarskich dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w miejscu pracy B.S. wykazywały, iż w całym, ponad [...] okresie zatrudnienia wykonywał on czynności [...], w tym [...], a warunki pracy w [...] stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej pod postacią [...]. W karcie oceny narażenia zawodowego wymieniono [...] powstające podczas pracy przy użyciu [...], jako na czynniki stanowiące przyczynę choroby zawodowej. W powtórnym wywiadzie epidemiologicznym sporządzonym po wydaniu orzeczeń lekarskich , potwierdzając w pełni dotychczasowe twierdzenia uzupełniono ocenę narażenia zawodowego poprzez wskazanie, iż czynności wykonywane przez B.S. nie wymagały [...]. Wskutek wniesionego przez stronę odwołania, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając pogląd w niej wyrażony i stwierdzając, iż B.S. nie pracował w warunkach istotnego ryzyka powstania [...] choroby zawodowej [...]. Organ odwoławczy zauważył, iż sposób wykonywania przez niego pracy nie wymagał [...], a w konsekwencji nie stwarzał warunków do powstania [...]. Z tych przyczyn , mimo rozpoznawania u B.S. choroby pod postacią [...] brak etiologii zawodowej tego schorzenia uniemożliwiał uznanie go jako choroby zawodowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B.S. zakwestionował stanowisko organu , co do braku wpływu na jego chorobę sposobu wykonywania przez niego pracy. Zaprzeczył , by schorzenie wywołać mogła przebyta choroba [...], gdyż był [...] lat wcześniej. Oświadczył, iż wbrew twierdzeniom organów inspekcji sanitarnej, praca jego wymagała często [...]. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie uznając , iż nie ma podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Jak stanowi art. 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Realizując swoje uprawnienia sądy administracyjne badają zatem , czy objęte skargą decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania (wówczas władne są uchylić wadliwe rozstrzygnięcie), jak też kontrolują czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność. Przy czym, jak głosi art.134 § 1 tej ustawy, nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto oceny legalności dokonują również z urzędu. Przeprowadzając ocenę legalności zaskarżonej decyzji w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się uchybień wywołujących opisane powyżej skutki, co stało się przyczyną uwzględnienia skargi. Oceniając postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż jest ono zgodne z zasadami procedury administracyjnej zawartej w kodeksie postępowania administracyjnego, jak również z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Przede wszystkim wskazać należy, iż stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem ,chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Jak wynika z brzmienia wskazanej normy prawnej, chorobą zawodową nie jest każde schorzenie, na które zapada pracownik w trakcie wykonywania pracy, lecz takie schorzenie, które wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych .Ponadto jako choroba zawodowa wymienione w wykazie schorzenie może zostać uznane pod warunkiem istnienia związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a tym schorzeniem. Ustawodawca określił charakter tego związku przyczynowego jako "bezsporność" lub " wysokie prawdopodobieństwo". Jedną z chorób zamieszczonych w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia są [...] wywołane sposobem wykonywania pracy - [...]. Zauważyć należy , że stwierdzono u skarżącego istnienie jednostki chorobowej takiej, o jakiej mowa jest w poz. [...] wykazu rozporządzenia, a nadto ocena narażenia zawodowego wskazywała na możliwość powstania choroby zawodowej w tej postaci. Zachodziło więc w sprawie hipotetyczne domniemanie związku przyczynowego pomiędzy charakterem pracy B.S. , a jego schorzeniem. Obowiązkiem przeto organu inspekcji sanitarnej było ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy związek ten miał charakter bezsporny, lub czy zachodziło wysokie prawdopodobieństwo wpływu warunków pracy na stan zdrowia pracownika, czy też wpływ warunków pracy na stan zdrowia pracownika nie nosił cech wysokiego prawdopodobieństwa, tym bardziej nie był bezsporny. Organ Inspekcji Sanitarnej spełniając ten obowiązek oparł się w pełni na wydanych w sprawie orzeczeniach placówek medycznych , których treść w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie pozwala udzielić wymaganej w sprawie odpowiedzi. Zauważyć należy, iż w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. użyto następującego sformułowania -" brak jest podstaw uzasadniających w pełni rozpoznanie choroby...". Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdza natomiast, iż "dane zawarte w dochodzeniu epidemiologicznym... nie wskazują jednak, by wykonywana przez badanego praca wykonywana była zwłaszcza z [...]...". Zarówno jedno , jak i drugie przytoczone stwierdzenie sugeruje błędne pojęcie wymagań , jakie postawił ustawodawca w treści przytoczonego wyżej § 2 rozporządzenia. Ustalenie "w pełni podstaw" do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest bowiem wymagane, a wymagane jest natomiast ustalenie stopnia prawdopodobieństwa wpływu narażenia zawodowego na zdiagnozowane schorzenie. Orzeczenie placówki medycznej drugiego stopnia nie jest również przekonywujące poprzez wskazanie jedynego rodzaju czynności, która łączy się zdaniem lekarzy z powstaniem choroby opisanej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych , przy jednoczesnym określeniu tych czynności pojęciem "zwłaszcza". Słusznym jest pogląd, iż w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115) i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Bezspornie jednak organy te mają obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych i czy są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione. Bezsporne jest również, iż organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim, nie zawierającym przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznym z przepisami prawa. Dysponując bowiem tak wadliwym orzeczeniem , organ, po myśli § 8 omawianego rozporządzenia zobowiązany jest wezwać orzeczników do uzupełnienia wydanych orzeczeń w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Jeśli zatem orzeczenia lekarskie wydane w sprawie nie wyjaśniły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagających wiadomości specjalistycznych i nie są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione, a zatem nie odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. , nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji uwzględniającej treść tych orzeczeń. Wprawdzie w kodeksie postępowania administracyjnego nie określono wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, ale z samej istoty tego dowodu wynika, że oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny. Mając na względzie, iż w treści karty narażenia zawodowego praca skarżącego uznana została jako praca wykonywana w warunkach [...], a więc w warunkach, w których występowało hipotetyczne narażenie zawodowe, a jednocześnie jednostki orzecznicze, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia, rozpoznały u skarżącego schorzenia [...] - chorobę ujętą w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w ponownym postępowaniu organ inspekcji sanitarnej dokona uzupełnienia materiału dowodowego w postaci rozpoznania medycznego, co do etiologii choroby, z uwzględnieniem, iż wymagany przez ustawodawcę wpływ narażenia zawodowego na schorzenie opisane w wykazie chorób zawodowych może mieć także charakter wysokiego prawdopodobieństwa . Następnie organ dokona właściwej oceny materiału sprawy z uwzględnieniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 7, art.77 i art. 80 k.p.a, gdyż zarówno przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne i rozpoznanie medyczne stanowią materiał dowodowy podlegający prawnej ocenie. Dopiero na podstawie tak zebranych dowodów organ wyda stosowną decyzję. Natomiast zaskarżona decyzja powinna zostać usunięta z obrotu prawnego, , gdyż w ocenie Sądu dostrzeżone uchybienia mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy - działając w granicach właściwości sądu ograniczonej do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych , na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.