IV SA/Gl 1084/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. L. (L.) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W piśmie procesowym z dnia [...] E. L. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną oraz na zły stan zdrowia. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. E. L. złożył rzeczony formularz w dniu [...], potwierdzając, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na poważne problemy zdrowotne a nadto podniósł zarzuty odnoszące się do decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia w sprawie. Równocześnie podał, że gospodaruje samotnie oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Miesięczny dochód brutto strony zadeklarowany został w kwocie [...] (netto [...]) uzyskiwanej przezeń z tytułu [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...] skarżącego wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołał. W odpowiedzi E. L. nadesłał pismo procesowe datowane na [...], w którym oświadczył, iż miesięczna wysokość ponoszonych przezeń kosztów (czynsz, opłaty za tzw. media, leczenie i zakup leków, środki czystości, spłata zaciągniętych kredytów) to ogółem [...]. Przedłożył także zaświadczenie o stanie swego zdrowia oraz pismo spółdzielni mieszkaniowej potwierdzające wysokość opłat za zamieszkiwany lokal. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku E. L. należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z wyraźnym oświadczeniem złożonym przez wnioskującego, nie osiąga on żadnego innego dochodu poza [...] w kwocie netto [...] (vide: przekaz pocztowy stanowiący kartę nr 17 akt sprawy). Tymczasem w treści jego pisma procesowego z dnia [...] zostało określone, że wysokość ponoszonych przezeń miesięcznych kosztów utrzymania to [...]. Równocześnie wyżej wymieniony nie podnosił aby miał kłopoty z terminowym regulowaniem swych zobowiązań pieniężnych czy też, by zalegał z jakimikolwiek płatnościami. W tym stanie rzeczy godzi się wskazać, że kwota wydatków ponoszonych przez skarżącego nie znajduje pokrycia w deklarowanym przezeń dochodzie, a skoro wyżej wymieniony podał, iż nie dysponuje jakimikolwiek rezerwami finansowymi czy oszczędnościami, to fakt ten może budzić podejrzenie, że pozyskuje środki pieniężne także ze źródeł, których nie ujawnił we wniosku. W konsekwencji wiarygodność jego oświadczeń co do wysokości rzeczonego dochodu budzić może poważne wątpliwości. W świetle powyższego uznano, że pomimo niewątpliwych kłopotów zdrowotnych skarżącego nie sposób uznać aby wykazał on w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z udziałem adwokata w sprawie, bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Wątpliwości jakie istnieją w zakresie ustaleń co do jego rzeczywistej sytuacji materialnej (zwłaszcza faktycznych dochodów) są na tyle poważne, że nie pozwalają na pozytywne załatwienie złożonego przezeń wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rzeczona instytucja prawna stanowi bowiem wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (przedmiotowa zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Jej zastosowanie powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których strona wykaże, iż zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem w niniejszej sprawie wymóg ten nie został zachowany albowiem wnioskodawca nie przedstawił swej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie jasny i wiarygodny. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.