IV SA/Gl 109/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) NSA Tadeusz Michalik Protokolant: St. referent Arkadiusz Kmotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 25 ust. 1 pkt 8b, art. 81 ust. 1 i 2 i art. 81 ust. 1 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641), Dyrektor Izby Celnej w K. zwolnił K.G. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem jej doręczenia tj. [...]. W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, iż zwolnienie ze służby było konsekwencją poinformowania przez Prokuraturę Apelacyjną w K., iż stronie zarzucono popełnienie przestępstwa umyślnego, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, polegającego na przyjęciu korzyści majątkowej w zamian za odstąpienie od czynności majątkowej tj. art. 228 § 1 Kodeksu karnego i w stosunku do strony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] zastosowany został środek zapobiegawczy w postaci [...] tymczasowego aresztowania do dnia [...]. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] strona przez pełnomocnika domagała się uchylenia krzywdzącej dla niej decyzji i przywrócenia do służby. Zarzuciła jej naruszenie art. 25 ust. l pkt. 8b ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 42 ust. 3 i art. 65 Konstytucji RP, gdyż zwolnienie strony tylko z tego powodu, że została pomówiona, bez istnienia dowodów jej winy było niezgodne z prawem. Nadto, akcentowała, iż nie wydano wobec niej prawomocnego wyroku skazującego orzekającego o jej winie. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy własną decyzję pierwszoinstancyjną, gdyż nie znalazł podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisał stan faktyczny, który miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i powołując się na treść art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej wskazał, iż funkcjonariusza celnego obligatoryjnie zwalnia się ze służby w przypadku tymczasowego aresztowania. Ponadto podniósł, iż ustawodawca, nowelizując ustawę o Służbie Celnej, kierował się wzmocnieniem roli, jaką ma Państwo do spełnienia w przypadku naruszenia przepisów przez funkcjonariuszy celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. służba ta jest zbyt ważna, aby w skutek nawet podejrzenia popełnienia przestępstwa polegającego na przyjęciu korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za odstąpienie od wykonania czynności służbowej, badź niedopełnieniu obowiązków przez wykonujących czynności funkcjonariuszy narażone było jej dobre imię. Podniósł dodatkowo, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 1/04 uznał przepisy ustawy o Służbie Celnej, w części dotyczącej zwolnienia funkcjonariusza ze służby, za zgodne z Konstytucją. Jednocześnie zasada domniemania niewinności ma pełne zastosowanie tylko w toku procesu karnego i nie może być interpretowana tak szeroko, aby uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami nadzoru publicznego, jaką jest służba celna, dlatego zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP w tym zakresie należy uznać za bezzasadny. Nadto, w toku postępowania administracyjnego nie zostały naruszone jego zasady i tym samym nie ograniczono przysługujących stronie uprawnień, jak również zasad współżycia społecznego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił rażące naruszenie zasady domniemania niewinności i zasady równości, wyrażonej w art. 42 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP, poprzez błędne zastosowanie w sprawie przepisu art. 25 ust. l pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Jednocześnie ponowił zarzuty, jak i argumenty zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, iż przepis art. 25 ust. 1 pkt 8b znowelizowanej ustawy o Służbie Celnej jest powszechnie obowiązujący, dlatego nie był konieczny w sprawie prawomocny wyrok skazujący. Akcentował, iż podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia jej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, poprzez wydanie merytorycznie prawidłowego rozstrzygnięcia, w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że decyzje organów administracji obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie karne i tymczasowo aresztowano na okres [...], zarzucając mu przyjęcie korzyści majątkowej w zamian za odstąpienie od czynności majątkowej tj. art. 228 § 1 Kodeksu karnego i w stosunku do którego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] zastosowany został środek zapobiegawczy w postaci [...] tymczasowego aresztowania do dnia [...]. Stosownie do treści art. 25 ust.1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) obowiązującej w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skarżącego, funkcjonariusza celnego podejrzanego o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego zwalnia się ze służby m. in. w wypadku zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Treść tego przepisu wskazuje, że w tym przypadku zwolnienie funkcjonariusza celnego ma charakter obligatoryjny, a organ administracji działa w ramach związania administracyjnego. Oznacza to, że sam fakt tymczasowego aresztowania wymusza na właściwych organach celnych podjęcie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby. Powołany przepis art. 25 ust.1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej został wprowadzony na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 120, poz. 1122), zwanej dalej w skrócie ustawa zmieniająca i wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r., a więc obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji ([...]), jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej ([...]). W tych ramach, punktem wyjścia rozważań musiał być przepis art. 8 ust. 2 i art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym najtrafniej, w ocenie Sądu, przyjętą linię orzeczniczą wyraził wyrok pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r., sygn. akt P 4/99. Stwierdzono w nim, że w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To zasadnicze twierdzenie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmuje się, że domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca (por. wyrok Sądy Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1994 r., sygn. akt I PRN 53/94, publ: OSNPiUS 1994, nr 11, poz. 179; patrz także wyrok Sądy Najwyższego z dnia 30 października 2002r., sygn. akt V CKN 1456/00, LEX nr 57237). Przyjęta zasada ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia podjętego w rozpatrywanej sprawie, albowiem poza sporem jest, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy zmieniającej jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/4 publ.: OTK-A 2004/9/93). Odnosząc się do zarzutu podnoszonego w skardze nie sposób pominąć okoliczności, że w przypadku skarżącego wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w czasie obowiązywania art. 25 ust. 1 pkt 8 b ustawy o Służbie Celnej. Skoro zatem co do kwestionowanego przez skarżącego przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8 b ustawy o Służbie Celnej nie zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o jego niekonstytucyjności, to organy administracji prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie powołany przepis prawa, jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Przyjęcie takiego stanowiska w rozpoznawanej sprawie nie narusza postanowień art. 2, art. 32 i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483). Szczególny charakter służby funkcjonariuszy celnych i ciążące na nich obowiązki względem Państwa spowodowały zaostrzenie wymogów im stawianych, ale jednocześnie też dały dodatkowe gwarancje w przypadku prawomocnego wyroku uniewinniającego (por. wyrok TK z dnia 21 grudnia 2004 r. SK 19/03, OTK-A 2004/11/118 i z dnia 19 października 2004r. K 1/04, OTK-A 2004/9/93). Podnieść trzeba, iż w przypadku skarżącego sprzeczne z prawem byłoby wydanie decyzji administracyjnej z mocą wsteczną (retroakcja), co wynika wprost z powyższych rozważań. Istotnym jest, iż w wyroku z dnia 19 października 2004 r. (sygn. akt K 1/04 publ: OTK-A 2004/9/93) Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 2 pkt 1 i 2 ustawy zmieniającej jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto stwierdził, że "zadania Służby Celnej mają charakter wieloaspektowy. Stanowią one realizację celów przypisanych tradycyjnie, z jednej strony - służbom pionu śledczego, z drugiej zaś - skarbowego. Należy zwrócić uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej dla budżetu państwa (...) Troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności.". Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwolnionego ze służby w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 8 b ustawy o Służbie Celnej, na jego wniosek przywraca się do służby w wypadku uniewinnienia go prawomocnym wyrokiem sądu. Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne i prawne wbrew zarzutom skarżącego wynikały zatem z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, które organ administracyjny prawidłowo zastosował i omówił w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym miejscu podkreślić trzeba, że skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest normą prawną wyrażoną w treści wskazanych wyżej przepisów prawa, które odzwierciedlają wolę ustawodawcy i nie może, przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, brać pod uwagę negatywnych dla skarżącego skutków prawidłowo podjętych rozstrzygnięć. Tak więc nie jest uprawniony do badania innych okoliczności sprawy, w tym pokrzywdzenia skarżącego, jak i zgodności zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a., ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. W tym stanie rzeczy uznano, iż skarga wniesiona przez skarżącego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., co orzeczono w sentencji.