IV SA/Gl 1093/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] E. P. domagała się przyznania zasiłku celowego na zakup leków oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Decyzją z dnia [...] nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 1, art. 3 pkt 1, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.), odmówił przyznania E. P. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" od miesiąca lipca do miesiąca sierpnia 2010 r. z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż nastąpiła zmiana sytuacji finansowej E. P., bowiem w miesiącu kwietniu 2010 r. uzyskała ona jednorazowy dochód, tj. darowiznę w łącznej wysokości 30.350,15 zł. Kwotę tego dochodu, zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, a więc w okresie od miesiąca kwietnia 2010 r. do miesiąca marca 2011 r., co stanowi kwotę 2 529,18 - zł. w każdym z tych miesięcy. Z tego powodu dochód rzeczywisty na osobę w jej rodzinie stanowi 1 410,09 - zł. i przekracza 150% kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotę 526,50 - zł., które uprawnia do przyznania tej formy pomocy. Od powyższej decyzji E. P. wniosła odwołanie, uznając iż jest dyskryminowana i upokarzana. Stwierdziła, że darowiznę w całości przekazała na spłatę zaległego czynszu za mieszkanie i to dało jej możliwość dalszego jego zajmowania. Dodatkowo, znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż po rozwodzie samotnie wychowuje córkę i bez swojej winy utraciła miejsce pracy. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] r., strona podała, iż jest osobą rozwiedzioną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 17-letnią córką A. i nie utrzymuje kontaktu z rodzicami. Na miesięczny dochód rodziny składają się zasiłek rodzinny w wysokości 91,- zł., alimenty w wysokości 200,- zł. oraz dochód z tytułu darowizny w wysokości 2 529,18 - zł., (1/12 całej kwoty darowizny), co łącznie stanowi kwotę 2 820,18 - zł. Podczas wywiadu strona wyjaśniła, że otrzymała darowiznę w wysokości 30.350,15 - zł. i w całości przeznaczyła ją na spłatę zaległości czynszowych oraz nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego ze względu na nadmetraż. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego, podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a, art. 78 i art. 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351,- zł., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 2 omawianej ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ odwoławczy stwierdził, że orzecznictwo zgodnie wskazuje na fakt, że z punktu widzenia obowiązujących przepisów obojętny jest tytuł i źródło uzyskania przychodu (art. 8 ust. 3 ustawy) oraz bez znaczenia dla zasad wyliczenia dochodu jest sposób wydatkowania uzyskanych środków, w związku z czym, nie mogą być uwzględnione okoliczności dotyczące, np. konieczności przeprowadzenia remontu, czy też spłaty zaległości czynszowych, a w konsekwencji braku poprawy bieżącej sytuacji finansowej rodziny. Organ zauważył, że świadczenie na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jest świadczeniem z pomoc społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest m.in. od spełnienia kryterium dochodowego. Z powodu zmiany sytuacji dochodowej rodziny odwołująca nie spełnia określonych kryteriów dochodowych, uprawniających do otrzymania tego świadczenia. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w tym zakresie może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli ich dochód nie przekracza dla osoby w rodzinie 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. 526,50- zł, a tym samym dla dwuosobowej rodziny wynosi ono 1 053,- zł. Tymczasem dochód rodziny E. P. wyniósł 2 820,18- zł., składa się na niego zasiłek rodzinny w wysokości 91,- zł., alimenty w wysokości 200 zł. oraz 1/12 darowizny w wysokości 30.350.15 zł., tj. 2.529,18 zł. Organ podkreślił, że dochód z tytułu darowizny został rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, od kwietnia 2010r. do marca 2011 r. W konsekwencji zasadnie odmówiono przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" od miesiąca lipca do miesiąca sierpnia 2010 r. z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca nie zgodziła się z treścią zaskarżonej decyzji, określając ją jako krzywdzącą i niesprawiedliwą. Powtórzyła, że darowizna została jej przekazana na czynsz za mieszkanie i z tych pieniędzy nie kupiła nawet kromki chleba. Wskazała na swoją trudną sytuację finansową, bowiem jest osobą bezrobotną, dyskryminowaną i nękaną po orzeczonym rozwodzie, który nastąpił bez jej winy oraz samodzielnie wychowuje córkę, straciła również miejsce pracy i ma negatywne przeżycia związane z eksmitowaniem jej z mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu, za wadliwy w rozumieniu przywołanych przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" od miesiąca lipca do miesiąca sierpnia 2010 r. Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 poz. 2259 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ostatnio powołanej ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 2 w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 352,- zł. Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W niniejszej sprawie kwestią bezsporną pozostaje to, że skarżąca uzyskała w kwietniu 2010 r. darowiznę w wysokości 30 350,15 - zł., a tym samym nastąpiła zmiana jej sytuacji finansowej. Sąd w pełni podzielił ustalenia organów administracji dotyczące wysokości dochodu rodziny skarżącej, który miesięcznie wyniósł od kwietnia 2010 r. kwotę 2 820,18 - zł. Tym samym uzyskana darowizna przyczyniła się do przekroczenia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, który dla dwuosobowej rodziny wynosi 704,- zł. Ponadto nastąpiło przekroczenie kryterium określonego w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", który wynosi 1 056,- zł. Ustawodawca w art. 8 ust. 11 omawianej ustawy reguluje sposób rozliczenia kwoty dochodu wnioskodawcy w sytuacji uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej jednorazowego dochodu, przewyższającego pięciokrotnie wskazaną w tym przepisie kwotę, w zależności od sposobu gospodarowania wnioskodawcy. Przepis ten, interpretowany łącznie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, określającym to, co uważa się za dochód (z odpowiednimi pomniejszeniami oraz z wyjątkiem składników dochodu nie wliczanych do tego dochodu, a wymienionych w ust. 4 tego przepisu), określa sposób wpływu uzyskanego dochodu na rodzaj i wielkość świadczenia z pomocy społecznej. Z tego powodu skład orzekający, podzielił prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż przepis art. 8 ust. 11 ustawy jest przepisem szczególnym, a posłużenie się przez organy administracji przepisem art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej do określenia sytuacji dochodowej skarżącej, jest trafne i w pełni uzasadnione, co wpływa na niezasadność złożonej w rozpatrywanej sprawie skargi. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Natomiast prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 352,- zł., co wynika z treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne jest, iż zaskarżona decyzja, jako oparta na uznaniu administracyjnym, podlega ograniczonej kontroli sądowej, która sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. o sygn. akt SA/Sz 2548/00 - dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń NSA). W ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie prawidłowo wypełniły dyspozycje wskazanych wyżej przepisów, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego i nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Sąd podzielił przyjętą przez organy obu instancji argumentację, bowiem zaskarżona decyzja oparta jest na ustalonych w sprawie faktach oraz dokonując ich oceny nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.