IV SA/Gl 1097/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 179, poz. 1362 ze zm.) odmówił D. B. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na opłacenie rachunku za energię elektryczną. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że odmawia się przyznania wnioskowanej formy pomocy z powodu braku okoliczności uzasadniających przyznanie takiego świadczenia. Organ ten przywołał treść przepisów ustawy o pomocy społecznej normujących zasady przyznawania zasiłków celowych i stwierdził, że służą one zaspokojeniu niezbędnej potrzeby. Nadto organ ten zaznaczył, że sam fakt spełniania wymogów do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej nie jest wystarczający. Następnie organ ten odniósł się do sytuacji faktycznej, jaka występuje w sprawie i stwierdził, że potrzeba zgłoszona przez stronę została już zaspokojona we własnym zakresie z posiadanych przez nią środków. Zaznaczono również, że przyznano stronie świadczenie na opłacenie rachunku za energię elektryczną, którego termin przypadał na 5 sierpnia 2012 r. Pismem z dnia 5 września 2012 r. D. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zarzucił organowi pierwszej instancji rażące naruszenie postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego sprowadzające się do zamieszczenia kłamliwego stwierdzenia, że we wniosku o przyznanie świadczenia występował o zwrot kosztów opłat za energię elektryczną w sytuacji, gdy w dniu zgłoszenia wniosku jak również przeprowadzenia wywiadu środowiskowego potrzeba ta nie była zaspokojona. Zarzucił organowi naruszenie art. 7 wyżej wymienionego Kodeksu, ponieważ organ ten nie ustalił z jakich środków pokrył opłatę za energię elektryczną, której data płatności przypadała na 5 czerwca 2012 r. Nadto odwołujący się stwierdził naruszenie postanowień art. 56 tegoż Kodeksu ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do odmowy przyznania świadczenia w sytuacji, gdy w dniu złożenia wniosku zgłoszona potrzeba wymaga zaspokojenia. Dodatkowo strona wnioskowała o odsunięcie L. W. od załatwiania sprawy, a organ do tej okoliczności nie odniósł się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przeprowadził własne rozważania. W ramach tych rozważań organ odwoławczy przybliżył unormowania ustawy o pomocy społecznej dotyczące przyznawania zasiłków celowych, a następnie działania organu pierwszej instancji związane z ubieganiem się przez stronę o przyznanie świadczenia na pokrycie rachunku za energię elektryczną z terminem płatności w czerwcu i sierpniu 2012 r. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono sytuację osobistą i dochodową strony oraz stwierdzono, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji organ odwoławczy przybliżył zasady przyznawania zasiłku celowego z pomocy społecznej. Zdaniem tego organu w sposób prawidłowy ustalono sytuację osobistą i dochodową strony jak również odniesiono się do zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślono, że samo spełniane wymogów do otrzymania świadczenia pieniężnego nie jest równoznaczne z jego uzyskaniem. Zaakcentowano, że w tym zakresie istotną funkcję odgrywają środki jakimi dysponuje organ pomocy społecznej, jak również niezbędność zaspokojenia zgłoszonej potrzeby. W tej części uzasadnienia organ podkreślił, że w momencie podejmowania przez organ rozstrzygnięcia zgłoszona przez nią potrzeba została już zaspokojona, ponieważ strona z własnych środków pokryła opłatę za energię elektryczną, której termin uiszczenia przypadał na 5 czerwca 2012 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł D. B., który domagał się uchylenia wydanej na jego rzecz decyzji. W skardze tej wyraził jedynie swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wystąpił o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że sąd administracyjny uwzględnia wniesioną skargę z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takiej treści przepisu wynika, że nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego będzie stanowiło podstawę uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie takie, które będzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które będzie rzutowało na końcowy wynik sprawy będzie dawało podstawę do uwzględnienia wniesionej skargi. W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskiem z dnia 12 lipca 2012 r. zwrócił się do organu pomocy społecznej o zaspokojenie szeregu potrzeb, w tym także o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną za czerwiec 2012 r. w wysokości 60,91 zł. Organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 20 lipca 2012 r. wywiad środowiskowy, a następnie decyzją z dnia [...] odmówił przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. Podkreślić należy, że kilkoma decyzjami z tego dnia organ ten zaspokoił szereg innych potrzeb zgłoszonych przez skarżącego w ramach wniosku z dnia 12 lipca 2012 r. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że powodem odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia było jego zaspokojenie we własnym zakresie przez stronę przed dniem wydania decyzji. W świetle powyższego przedstawić należy sytuację prawną osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Po myśli art. 3 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Według ust. 4 tego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 przywoływanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Przywołany powyżej stan normatywny wymaga wykładni. Wynika z niego, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej osobie samotnej przysługuje wówczas, gdy jej dochód nie przekracza wskazanego w ustawie kryterium dochodowego przy równoczesnym wystąpieniu jednej z przesłanek przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Obok wymogów formalnych świadczenie takie musi służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Rodzaje potrzeb bytowych, które mogą być zaspokojone w drodze zasiłku celowego zostały w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w sposób przykładowy wymienione. Równocześnie podkreślić należy, że dana potrzeba musi występować nie tylko w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia, ale także w dniu podejmowania stosownego rozstrzygnięcia. Nadto istotą przyznania świadczenia jest umożliwienie osobie ubiegającej się o nie życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest celem samym w sobie, lecz jest środkiem do osiągnięcia celu, którym jest umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka i powinno być wkomponowane w system działań skierowanych do osoby, zmierzających do wyprowadzenia jej z trudnej sytuacji życiowej. Przedstawione powyżej rozważania o charakterze teoretycznym przenieść należy na grunt rozpatrywanej sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący spełnia wymogi do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ jego dochód jest niższy od przywołanego w ustawie kryterium dochodowego przewidzianego dla osoby samotnie gospodarującej, przy równoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek przewidzianych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, mianowicie bezrobocie. Powyższe ustalenie zostało stwierdzone przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, jak również znalazło wyraz w innych decyzjach wydanych przez ten organ w dniu [...].W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia, ponieważ przed dniem wydania przez niego decyzji potrzeba zgłoszona przez skarżącego została już we własnym zakresie zaspokojona, ponieważ przedmiotowa opłata za energię elektryczną została uregulowana. Przywołana okoliczność nie wzbudza wątpliwości i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Podnosi on jedynie, że w dniu składania wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego spełniał wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego, a potrzeba wymagała zaspokojenia. Prezentowany stan faktyczny nie wzbudza żadnych kontrowersji, jednakże strony tego postępowania prezentują odmienne punkty widzenia, gdy idzie o zasadność przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Skarżący utrzymuje, że zgłoszony wniosek jest w dalszym ciągu zasadny i powinien zostać uwzględniony, a świadczenie przyznane, natomiast organy administracji publicznej prowadzące postępowanie stoją na odmiennym stanowisku sprowadzającym się do tego, że zgłoszona przez skarżącego potrzeba już nie występuje. Odnosząc się do tego zagadnienia skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane przez organy administracji. Literalna wykładnia art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej skłania do przyjęcia poglądu, że potrzeba zgłoszona przez osobę ubiegającą się o jej zaspokojenie w ramach świadczeń przyznawanych z pomocy społecznej winna występować do momentu zakończenia postępowania administracyjnego zmierzającego do rozpatrzenia zgłoszonego wniosku. Oznacza to, że wcześniejsze zaspokojenie zgłoszonej potrzeby przez osobę lub rodzinę ubiegającą się o świadczenie skutkuje tym, że sygnalizowana potrzeba już nie występuje, a przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest już zasadne. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że z punktu widzenia prowadzonych rozważań nie jest istotne z jakich środków osoba lub rodzina daną potrzebę zaspokoi, przy czym podkreślić należy, że celem pomocy społecznej nie jest pokrywanie zadłużeń zaciąganych przez osoby ubiegające się o świadczenie celem pokrycia ciążących na nich zobowiązań. Dostrzec należy, że organy administracji publicznej przyznają skarżącemu świadczenia pieniężne stosownie do posiadanych możliwości i jak wynika to z akt administracyjnych nie jest on pozbawiony prawem przewidzianych form wsparcia. Odrębną kwestią jest natomiast to, czy zakres udzielanej skarżącemu pomocy jest wystarczający i umożliwia zaspokajanie wszystkich jego potrzeb, ponieważ okoliczność ta wymyka się już kontroli prowadzonej przez tutejszy Sąd. W świetle przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że w omawianym zakresie organy administracji wypowiadające się w sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. W ramach prowadzonych rozważań odnieść należy się do kwestii ewentualnego naruszenia, przez organy pomocy społecznej wypowiadające się w sprawie, postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po myśli przywołanego przepisu organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jak było to bowiem powyżej sygnalizowane organ pierwszej instancji w dniu [...] wydał szereg decyzji, mocą których przyznał skarżącemu świadczenia pieniężne, natomiast mocą decyzji poddanej kontroli odmówił skarżącemu przyznania takiego świadczenia. Zatem wskazany organ w tym samym dniu skierował do skarżącego rozstrzygnięcia, mocą których przyznał mu świadczenie z pomocy społecznej oraz odmówi przyznania takiego świadczenia. Przeprowadzona powyżej analiza zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji pozwala stwierdzić, że stan faktyczny dotyczący sytuacji skarżącego został we wszystkich decyzjach oceniony w sposób analogiczny, zatem w tym zakresie organ nie wprowadził żadnych rozbieżności. Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia wynikła jedynie z faktu zaspokojenia przez skrzącego zgłoszonej potrzeby we własnym zakresie i okoliczność ta została wyeksponowana w poddanych kontroli decyzjach. W świetle powyższego także i w tym zakresie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, a tym samym nie zostały wyczerpane przesłanki uwzględnienia wniesionej skargi. Do rozważenia pozostaje zgłoszony przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wniosek o wyłączenie L. W. od orzekania w sprawie. Przyjdzie zauważyć, że w przedłożonych Sądowi aktach takiego wniosku nie ma, a tym samym sformułowany w odwołaniu zarzut nie jest wiarygodny i w świetle powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi z tego tytułu. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić. sw