IV SA/Gl 1097/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy z tytułu niepłacenia alimentów w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 12 września 2013 r. D.W. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 października 2013 r. skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się nie tylko zwolnienia od kosztów sądowych lecz nadto także ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata. W treści tego formularza wnioskodawca podniósł, że jest osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu i nie posiada zasobów pieniężnych, z kolei kwota obciążających go kosztów utrzymania (opłaty za tzw. media, zakup żywności i leków), to ogółem 1.300 zł. Równocześnie skarżący, w rubryce nr 6 wniosku nie wskazał żadnych osób, które wspólnie z nim gospodarują. Pomimo to, w rubryce nr 10 (dotyczącej dochodów) wskazał inną osobę – M.F. oświadczając, iż uzyskuje ona wynagrodzenie, w kwocie 1.400 zł z tytułu "umowy na 1 miesiąc". Korespondencja sądowa kierowana do skarżącego na podany przezeń adres zamieszkania odbierana była przy tym przez A.W. oraz E.W., które doręczyciel określił jako dorosłych domowników adresata (odpowiednio: żona i matka - vide: zwrotne potwierdzenia odbioru stanowiące karty nr 8 i 9 akt sprawy). W tym stanie rzeczy, zarządzeniem z dnia 19 listopada 2013 r. zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie wezwano go o: - nadesłanie zaświadczenia organu gminy wskazującego wszystkie osoby zameldowane pod jego adresem zamieszkania; - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem - z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, wodę, gaz, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne itd.) oraz na zakup leków; - sprecyzowanie, czy skarżącego obciążają zaległości płatnicze z tytułu wskazanych wyżej należności. Wskazano, iż w razie odpowiedzi twierdzącej należy udokumentować ten fakt np. stosownymi zaświadczeniami potwierdzającymi stan zaległości, wezwaniami do zapłaty itp.; - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez pozostającą ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym M.F. (zaświadczenie o wynagrodzeniu, kopia umowy, w ramach której osiąga ona dochód). Równocześnie wskazano, że należy także sprecyzować, czy wcześniej, a mianowicie w okresie 3 poprzednich miesięcy (sierpień, wrzesień, październik 2013 r.) osoba ta osiągała inne dochody. W wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 6 grudnia 2013 r. skarżący nie udzielił na to wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskujący zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie. Wnioskodawca powinien więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania mu prawa pomocy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła ani nie uprawdopodobniła oświadczeń, na które powołała się w swoim wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że D.W. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 19 listopada 2013 r., którego doręczenie nastąpiło 29 listopada 2013 r. (patrz: zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 6 grudnia 2013 r. wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. Tymczasem trzeba podkreślić, że uchylenie się strony od wykonania nałożonego na nią w toku postępowania obowiązku polegającego na złożeniu uzupełniających wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej i rodzinnej oraz na przedłożeniu dokumentów potwierdzających okoliczności dotyczące tej sytuacji uniemożliwia uznanie złożonych przez nią oświadczeń za w pełni wiarygodne i dlatego wyłącza możliwość przyznania jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, aby nie był w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu, a tym bardziej, aby nie był w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów związanych z tym postępowaniem. Wymóg, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie został zatem w sprawie zachowany i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie tego przepisu w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.