IV SA/Gl 1097/16
PostanowienieWSA w Gliwicach2017-05-04
Skład orzekający: Andrzej Majzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który jest zwolniony z mocy prawa z kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zwolnienia ze służby w Policji, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli jego sytuacja materialna, mimo trudności, pozwala na pokrycie tych kosztów z posiadanych zasobów?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata został oddalony, ponieważ skarżący, mimo trudnej sytuacji materialnej, dysponuje wystarczającymi zasobami finansowymi i majątkowymi (dochody, oszczędności, grunt rolny), które pozwalają mu na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości i powinno być przyznawane tylko w sytuacjach obiektywnej niemożności poniesienia kosztów.Stan faktyczny
Skarżący M. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, powołując się na trudną sytuację materialną związaną z utrzymaniem rodziny, w tym niepełnosprawnego syna wymagającego kosztownej rehabilitacji. Skarżący przedstawił swoje dochody, koszty stałe, posiadane oszczędności, grunt rolny i samochód. Sąd rozpoznał wniosek, uznając go częściowo za bezprzedmiotowy (zwolnienie z kosztów) i częściowo za nieuzasadniony (ustanowienie adwokata).Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy;
W dniu 6 kwietnia 2017 r. M. M. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Skarżący powołał się na trudną sytuację materialną i życiową wywodząc, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci, w tym niepełnosprawnym synem, który wymaga kosztownej rehabilitacji. Równocześnie oświadczył, iż zamieszkuje w wynajmowanym lokalu o powierzchni 49,22 m2 , posiada oszczędności, w kwocie 10.000 zł, grunt rolny o powierzchni 0,1737 ha otrzymany w darowiźnie od rodziców, wart około 10.000 zł oraz samochód marki [...], rok produkcji 2008, o wartości około 14.000 zł.
Nadto zadeklarował, że na dochód jego rodziny, w kwocie netto 4.685,72 zł składa się pobierana przezeń emerytura, w wysokości 2.295,72 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego małżonki, w kwocie 2.400 zł, z kolei wśród obciążających go miesięcznych kosztów wymienił czynsz (750 zł), opłaty za prąd i gaz (130 zł) oraz wydatki na rehabilitację syna (800 zł wraz z dojazdami). Wskazał również na koszt turnusu rehabilitacyjnego syna, w okresie 27-31 marca 2017 r. wynoszący 4000 zł (wydatek potwierdził kopią stosownej faktury) wraz z kosztami dojazdu i noclegów, za kwotę 1.000 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi M. M. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Wnioskodawca jest więc w niniejszej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (zaprezentowane stanowisko koresponduje z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 kwietnia 2017 r. - karta nr 31 akt sprawy).
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania.
Należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w podstawowych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8).
Tymczasem, choć sytuacja życiowa skarżącego jest niewątpliwie trudna, to jednak nie sposób uznać, aby zaliczał się do takich osób. Po pierwsze bowiem - zarówno on sam jak i jego małżonka uzyskują stałe dochody, których suma netto wynosi prawie 4.700 zł, co równoważy koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego. Suma deklarowanych przezeń kosztów stałych (czynsz, opłaty za gaz i prąd, koszt rehabilitacji stacjonarnej niepełnosprawnego syna) wynosi mianowicie 1.680 zł, a zatem po ich odliczeniu pozostaje do jego dyspozycji około 3.000 zł, co powinno umożliwić pokrycie pozostałych niezbędnych wydatków, czyli kosztów wyżywienia, koniecznego transportu i zakupu środków czystości oraz podstawowej odzieży dla jego rodziny.
Po drugie, trzeba podkreślić, że choć wyżej wymieniony powoływał się nadto na okoliczność jednorazowego wydatku na turnus rehabilitacyjny syna, to jednak pomimo poniesienia tak znacznego kosztu posiada zasoby pieniężne w postaci oszczędności, w kwocie 10.000 zł. Dodatkowo, on oraz jego małżonka są współwłaścicielami gruntu rolnego uzyskanego w darowiźnie, którego ewentualna sprzedaż przyniosłaby - jak zadeklarował - kwotę 10.000 zł.
Nie budzi zatem wątpliwości, że wnioskodawca dysponuje majątkiem umożliwiającym opłacenie pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swojej rodziny i dlatego, o ile uważa udział adwokata w niniejszym postępowaniu za niezbędny, może sfinansować go przy wykorzystaniu posiadanych zasobów.
Mając na uwadze powyższe uznano, że strona nie spełniła przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło