IV SA/Gl 1106/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-25
Skład orzekający: Edyta Żarkiewicz, Beata Kalaga - Gajewska, Andrzej Matan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można uznać świadczenia rodzinne wypłacone przed wejściem w życie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane, jeśli osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy prawa administracyjnego mogą kształtować stosunki prawne jedynie na przyszłość, a ich wsteczne działanie jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy wyraźnie stanowi tak ustawodawca. W niniejszej sprawie ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie. W związku z tym, świadczenia rodzinne wypłacone przed 6 lipca 2007 r. nie mogą być uznane za nienależnie pobrane na podstawie tego przepisu.Stan faktyczny
Pełnomocnik K.B. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w K., która utrzymała w mocy decyzję o uznaniu zasiłków rodzinnych wypłaconych K.B. w okresach od sierpnia do grudnia 2004 r. oraz od marca do sierpnia 2005 r. za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu. Zarzut opierał się na zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, które weszły w życie po dacie wypłaty świadczeń. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że przepisy te można zastosować.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku nr [...].
Wnioskiem z dnia 19 czerwca 2012 r. pełnomocnik K. B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia tegoż organu z dnia [...] r. Nr [...], utrzymującego w mocy decyzję Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie uznania zasiłków rodzinnych z dodatkami, wypłaconych K. B. w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 marca 2005 do 31 sierpnia 2005 r. w łącznej wysokości 5543 zł. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oraz zobowiązania go do zwrotu tej kwoty.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnika strony podniósł, iż decyzja w tej sprawie narusza art. 23a w związku z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które weszły w życie w dniu 6 lipca 2007 r., ze względu na zastosowanie ich do zdarzeń, jakie miały miejsce przed wejściem w życie tych przepisów, to jest do świadczeń rodzinnych wypłaconych wnioskodawcy we wskazanych wyżej okresach.
Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane należy uznać świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.
Jeśli członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa (art. 23a ust. 1). W sytuacji gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W ocenie pełnomocnika, decyzja została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., skoro powołane regulacje, odnoszące się do koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaczęły obowiązywać dopiero od 6 lipca 2007 r. Do tego dnia ustawodawca nie tylko nie określał sposobu postępowania organów udzielających świadczeń rodzinnych w przypadku wyjazdu członka rodziny do innego państwa UE, a także nie uznawał świadczeń rodzinnych za pobranych nienależnie w sytuacji, gdy członek rodziny podlegał ustawodawstwu innego państwa członkowskiego w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeśli zdarzenie prawne miało miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, a więc było ograniczone czasowo do tamtego okresu i nie trwało po dacie wejścia w życie nowych przepisów, zastosowanie przepisów nowej ustawy prowadzi do naruszenia zasady lex retro non agit.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego [...] Województwa [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, iż kwestionowane akty nie są obarczone wadą nieważności w rozumieniu przepisów art. 156 k.p.a.
W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...] postanowiło utrzymać w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania w sposób bardziej szczegółowy aniżeli uczyniono to w decyzji wcześniejszej. Wyjaśniono w szczególności, że decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. przyznano K.B. zasiłki rodzinne z dodatkami na dzieci: A. B., E. B., Z.B., C. B., A. B., B. B. i D. B. na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Kierownik Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. ustalił, że w sprawie zainteresowanego w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r., od 1marca 2005 r. do 31stycznia 2006 r. od 1 marca 2006 r. do 28 lutego 2007 r. oraz od 1 kwietnia 2007 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o czym poinformował MOPS w B.
W związku z powyższym Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] zmienił decyzję przyznającą K. B. zasiłki rodzinne z dodatkami w okresie zasiłkowym 2004/2005 w ten sposób, że uchylił prawo do zasiłków rodzinnych w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz od 1 marca 2005 r. do 31sierpnia 2005 r.
Następnie Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w okresie w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz od 1 marca 2005 r. do 31sierpnia 2005 r.
W następstwie tych rozstrzygnięć Prezydent Miasta B., po wszczęciu postępowania z urzędu, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uznał zasiłki rodzinne z dodatkami, wypłacone K.B. w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 marca do 31 sierpnia 2005 r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oraz zobowiązał go do zwrotu kwoty stanowiącej równowartość tych świadczeń. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż strona w okresach: od 1sierpnia do 31 grudnia 2004 r., od 1 marca 2005 r. do 31stycznia 2006 r., od 1marca 2006 r. do 28 lutego 2007 r. i od 1 kwietnia 2007 r. do 2 lipca 2009 r. wykonywała działalność zawodową na terenie Norwegii i w tych okresach była uprawniona do zagranicznych świadczeń rodzinnych. Na podstawie art. 13 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14.06.1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie, K. B. w zakresie świadczeń rodzinnych w tych okresach podlegał ustawodawstwu państwa, w którym wykonywał zawodową i to państwo było właściwe do realizacji świadczeń rodzinnych. Stosownie do art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. był uprawniony w tych okresach zatrudnienia w Norwegii do świadczeń rodzinnych przewidzianych zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, w odniesieniu do członków swojej rodziny tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Za te okresy czasu właściwa instytucja norweska wypłaciła K.B. zagraniczne świadczenia rodzinne. Z uwagi na fakt, że w zakresie świadczeń rodzinnych można podlegać ustawodawstwu tylko jednego państwa tj. państwa zatrudnienia nie był on uprawniony do pobierania świadczeń rodzinnych w Polsce w okresie wykonywania działalności zawodowej w Norwegii.
W tym stanie rzeczy zdaniem Kolegium zachodziły podstawy do podjęcia decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 3 w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o nałożeniu obowiązku ich zwrotu.
Odnosząc się do zarzutów strony podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, biorąc pod uwagę poczynione ustalenia oraz stanowiska wyrażane w doktrynie postępowania administracyjnego, Kolegium stwierdziło, iż nie można uznać decyzji z dnia [...] r. nr [...] za podjętą bez podstawy prawnej, skoro podstawa taka istnieje i została ona wyraźnie powołana (art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Natomiast skład orzekający Kolegium dokonał odmiennej niż pełnomocnik strony wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. art. 23a w związku z art. 30 ust. 2 pkt 3 tej ustawy.
Przepis art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązuje od 6 lipca 2007 r. i został dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 109, poz. 747). Na mocy tej ustawy został także dodany pkt. 3 w ust 2 art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzimie uważa sie świadczenia rodzimie wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.
Zdaniem pełnomocnika strony, do chwili wejścia w życie nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzającej min. ar. 30 ust. 2 pkt. 3 zasiłek rodzinny pobierany przez K.B. był świadczeniem należnym. Ponadto, jak twierdzi, doszło do rażącego naruszenia art. 23a w związku z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy i świadczeniach rodzinnych, przez ich błędne zastosowanie do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem ich w życie.
Natomiast zdaniem Kolegium, wyrażonym w decyzji z dnia [...]r., które przyjął także skład orzekający rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w sprawie świadczeń pobranych przez K.B. w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1 marca 2005 r. do 31sierpnia 2005 r. zachodzą przesłanki do uznania ich za nienależnie pobrane, gdyż zostały one wypłacone w okresie, w którym stał się on uprawniony w Norwegii do świadczeń rodzinnych. Kolegium przyjęło zatem stanowisko, że w sytuacji kiedy ustawa z dnia 24 maja 2007 r nie regulowała kwestii intertemporalnych należy w analizowanej sprawie zastosować ustawę o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ administracji. Strona dopiero w lipcu 2007 r. zgłosiła roszczenie o wypłatę świadczeń rodzinnych we właściwym organie norweskim. Świadczenia zostały wypłacone jej "wstecz" od sierpnia 200? r. Zatem zmiana okoliczności faktycznych, które miały istotny na przyznane stronie świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2004/2005 r., zaistniała już po rządami ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym jej przez ustaw ę z dnia 24 maja 2007 r.
Kolegium podkreśliło także, iż nie można uznać decyzji za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, bo takim nie jest naruszenie prawa polegające na wykładni przepisów, które budzą wątpliwość co do ich stosowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik K. B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzji Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...].
W skardze podnosi zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...]z dnia [...]r. oraz poprzedzająca ją decyzja wydana przez Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. z dnia [...] r. nr [...], nie zostały wydane bez podstawy prawnej czy też z rażącym jej naruszeniem. Zdaniem pełnomocnika, w ustawie z dnia 24 maja 2007r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym, obowiązującej od dnia 6 lipca 2007r., na mocy której w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach dodano pkt. 3,m brak jest podstaw prawnych do objęcia tym przepisem świadczeń rodzinnych w całości wypłaconych przed wejściem w życie tej ustawy. Zatem brak jest podstawy prawnej do uznania, że są to świadczenia nienależne w rozumieniu art. 30 ust 2 pkt. 3 ustawy.
Kolejny zarzut dotyczy rażącego naruszenia art. 30 ust. 2 pkt. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie tego przepisu o świadczeniach nienależnych, do świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącemu w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1marca do 31 sierpnia 2005 roku, podczas gdy przepis ten wszedł w życie w dniu 6 lipca 2007 r.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik K. B. powtarza argumenty podnoszone wcześniej we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r nr [...] oraz we wniosku om ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego ocenie, brak było podstaw do zastosowania przepisów, które w dacie zdarzenia jakim było pobieranie świadczeń rodzinnych przez K.B., nie obowiązywały. Jeśli do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które zaistniały przed wejściem w życie nowych przepisów są one stosowane, mamy do czynienia a z retroaktywnym działaniem nowych przepisów, co stanowi naruszenie zasady lex retro non agit. Na potwierdzenie swojego stanowiska przytacza decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...], z których wynika, iż świadczenia pobrane przed wejściem w życie wskazanych wyżej przepisów nie mogą być uznane za pobrane nienależnie
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważyły, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Kolegium z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] r. Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie uznania zasiłków rodzinnych z dodatkami wypłaconych K. B. w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2004 r. oraz od 1marca do 31 sierpnia 2005 r. w łącznej wysokości 5543 zł. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oraz zobowiązania go do zwrotu tej kwoty.
Kwestionowana decyzja została podjęta na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 3 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.Dz.U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.ś.r.).
Wedle art. 30 ust. 2 pkt. 3 u.ś.r., za nienależnie pobrane uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.
Zgodnie z art. 23a ust. 5 , w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Analiza przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż ustalenie przez marszałka województwa, że mają w sprawie zastosowane przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz uchylenie przez właściwy organ decyzji przyznającej świadczenie rodzinne stanowią podstawę (prejudykaty) uzasadniającą podjęcie decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń oraz orzeczenia o obowiązku ich zwrotu (art. 30 ust. 5 i ust. 9).
Jak wynika z akt sprawy, została wyczerpana hipoteza art. 23a ust. 5 u.ś.r., a tym samym wstępny warunek do zastosowania art. 30 ust. 2 pkt. 3 u.ś.r. Kierownik Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. ustalił, że w przedmiotowej sprawie w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2004 r., od 1 marca 2005 r. do 31stycznia 2006 r. od 1 marca 2006 r. do 28 lutego 2007 r. oraz od 1 kwietnia 2007 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ślad za tym Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. przyznającą K.B. zasiłki rodzinne z dodatkami w okresie zasiłkowym 2004/2005, zaś Kierownik Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego za ten okres.
K.B. na mocy art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz.U. W.E. L 149 z dnia 7 lipca 1971 r. ze zm.) był uprawniony we wskazanych okresach zatrudnienia w Norwegii do świadczeń rodzinnych przewidzianych zgodnie z ustawodawstwem tego państwa w odniesieniu do członków swojej rodziny tak, jak jakby zamieszkiwali oni na terytorium Norwegii. Za te okresy właściwe organy norweskie wypłaciły mu zagraniczne świadczenia rodzinne.
W myśl art. 13 przywołanego wyżej Rozporządzenia pracownik może podlegać ustawodawstwu tylko jednego państwa, stąd K. B. nie był uprawniony do świadczeń rodzinnych w Polsce w okresie wykonywania działalności zawodowej w Norwegii.
Skarżący, jak podnosi w odwołaniu z dnia 28 października 2010 r. od decyzji Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS Województwa [...] w K. z dnia [...] r. w sprawie uznania zasiłków rodzinnych z dodatkami wypłaconych K. B. w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2004 roku oraz od 1marca do 31 sierpnia 2005 roku za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oraz zobowiązującej go do zwrotu, dopiero w lipcu 2007 r. wystąpił do właściwych organów norweskich z roszczeniem o wypłatę świadczeń rodzinnych. Świadczenia te zostały mu wypłacone "wstecz" od sierpnia 2004 r., przy czym odliczono od nich kwotę świadczeń rodzinnych jakie uzyskał za te okresy w Polsce. Fakt wypłaty tych świadczeń po dokonaniu odliczeń zasiłków wypłacanych w Polsce potwierdza dokument sporządzony przez właściwy organ norweski (k. 37).
Zauważyć przyjdzie, co dla rozpatrywanej sprawy ma istotne znaczenie, że przepis art. 30 ust. 2 pkt. 3, stanowiący bezpośrednią materialnoprawną podstawę podjęcia decyzji stwierdzającej fakt nienależnie pobranych świadczeń przez skarżącego, został dodany do u.ś.r. na mocy art. 1 pkt 15 lit. a) ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz.U Nr 109, poz. 747), z mocą obowiązującą od dnia 6 lipca 2007 r. Tą samą ustawą wprowadzono także przepis art. 23a ust. 5 (art.1 pkt. 12 tej ustawy). Przepisy prawa administracyjnego, co stanowi niekwestionowaną zasadę, mogą kształtować stosunki prawne jedynie na przyszłość. Wsteczne ich działanie stanowi absolutny wyjątek, przy czym wyraźną decyzję co możliwości stosowania nowych przepisów do stanów sprzed wejścia ich w życie może podjąć tylko ustawodawca.
Stwierdzić trzeba, iż ustawodawca w żaden sposób, a zwłaszcza nie uczynił tego w przepisach intertemporalnych, nie dopuścił możliwości stosowania normy zawartej w art. 30 ust. 2 pkt. 3 u.ś.r. do stanów zaistniałych przed jej wejściem w życie. Innymi słowy rzecz ujmując, w rozumieniu tego przepisu za nienależnie pobrane można uznać jedynie świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne pod warunkiem, że stan faktyczny opisany w hipotezie tej normy prawnej zaistniał po wejściu w życie tego przepisu tj. po dniu 6 lipca 2007 r. Zatem osoba musiałaby stać się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego po tej dacie. Po tej dacie również, na art. 23a ust. 5 u.ś.r. powinny zostać podjęte decyzje w kwestii stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.
Skład orzekający Sądu podziela w tym miejscu te zarzuty podnoszone w skardze, które odnoszą się do naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zasady lex retro non agit przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w wyniku przyjęcia tezy o dopuszczalności zastosowania przez organy orzekające w sprawie art. 30 ust. 2 pkt. 3 u.ś.r. do ustalenia nienależnie pobranych świadczeń oraz o obowiązku ich zwrotu. Nie podziela natomiast zarzutu o braku podstawy prawnej do podjęcia decyzji, których stwierdzenia nieważności żądał skarżący. Podstawą prawną tych decyzji był niewątpliwie art. 30 ust. 2 pkt. 3 u.ś.r., jednakowoż prawidłowość jego zastosowania w kontekście naruszenia przywołanej zasady prowadzi do wniosku o istotnym i kwalifikowanym naruszeniu przepisów prawa .
Mając na względzie powyższe, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z przedstawionych w wyroku wywodów, przy czym organ będzie miał na względzie ocenę prawną wyrażoną przez Sąd.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło